Hai ngày cho một thời khóa biểu và hai mươi ba năm ở ngôi trường biên giới của chị Bế Minh Thoa ở Cao Bằng

Tháng 11 năm 2003, một cô giáo Toán vừa ra trường Sư phạm Hà Nội về nhận việc ở Trường THPT Hạ Lang, một ngôi trường ở xã biên giới của tỉnh Cao Bằng. Khi ấy trường chưa có cơ sở vật chất riêng, phải học nhờ trường dân tộc nội trú của huyện. Học trò đi bộ đi học xa, ở trọ nhà dân, gánh nước ở mỏ nước gần trường.

Có những năm cô dạy ba mươi hai tiết một tuần, con còn nhỏ, giáo án viết tay. Ông bà nội trông cháu giúp, còn cô tranh thủ soạn bài, sửa bài cho học trò xong ở trường rồi mới về, vì "về đến nhà thì không làm được việc nữa".

Cô giáo ấy là chị Bế Minh Thoa. Hai mươi ba năm sau, chị vẫn ở ngôi trường đó, nay là Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn từ năm 2022, và vẫn đứng lớp Toán 12.

Người vững hình học không gian

Chị học Toán ở Sư phạm Hà Nội, sau học thêm Thạc sĩ Quản lý giáo dục. Kiến thức Toán phần lớn chị tự học. Phần chị vững nhất là chứng minh hình học không gian: học trò thấy khó, còn chị nắm chắc cách làm nên thấy đơn giản.

Chị từng ôn đội tuyển học sinh giỏi hai năm 2016 và 2017. Có một em chị ôn thi cấp tỉnh, em không đạt giải. Nhưng năm 2017 em thi đại học được tám điểm Toán, con số rất ít trường huyện có học sinh đạt tới.

Chị cũng nói thật một điều mà ít người làm quản lý chịu nói: từ ngày lên quản lý, chị không còn nhiều thời gian đầu tư chuyên môn, học trò lại đa số học yếu, nên giờ chuyên môn của chị "chỉ còn là đủ dùng thôi".

Các bạn để ý, người dám tự nhận mình đang đuối ở đâu thường là người biết rất rõ mình mạnh ở đâu.

Ba điểm và một năm kiên nhẫn

Cách dạy của chị là chia theo sức học trò. Em khá thì chị gửi thêm tài liệu. Em yếu thì chị kiên nhẫn giảng lại, động viên, không quát mắng nặng lời.

Năm học vừa rồi chị dạy một em lớp 12 học rất yếu. Chị kiên trì động viên suốt năm. Kỳ thi cuối cấp, em được ba điểm Toán, không bị điểm liệt.

Ở nhiều nơi, ba điểm là một con số buồn. Ở đây, nó là kết quả của một năm kiên nhẫn, và là tấm vé để một em học trò vùng biên được cầm tấm bằng cấp ba. Có những con số chỉ người trong cuộc mới hiểu hết giá của nó.

Vẫn sống chân thành

Năm 2020 chị suýt lỡ cơ hội thăng hạng vì một chuyện không đến từ chuyên môn. May chị phát hiện kịp, bổ sung đủ hồ sơ và vẫn được thăng hạng giáo viên THPT hạng II. Chị kể: "Qua đó mình mới có sự nghi ngờ về người khác, chứ trước đây mình vẫn rất tin tưởng mọi người xung quanh." Từ đó chị biết dè chừng hơn, nhưng chị vẫn sống chân thành, không vì chuyện đã qua mà sống khác đi.

Đồng nghiệp nói họ yên tâm khi làm việc cùng chị. Mọi người khen chị làm việc chắc chắn, chính xác, sẵn sàng đỡ cho đồng nghiệp, học sinh và phụ huynh. Câu chị giữ trong nghề và trong đời: "Mình làm gì cũng có tâm và không để mình phải hối tiếc."

Trả giờ lại cho học trò vùng biên

Năm học này chị phụ trách chuyên môn của ba tổ, cùng các mảng khảo thí và kiểm định chất lượng, chuyển đổi số, thi học sinh giỏi và giáo viên dạy giỏi, kiểm tra nội bộ, STEM, hướng nghiệp và khối lớp 11. Mỗi tháng chị xử lý khoảng hai trăm tới ba trăm văn bản đến.

Nghe chị Thoa kể chuyện xếp thời khóa biểu, tôi mới hình dung hết nỗi vất vả ấy: "Việc làm Thời khóa biểu rất vất vả vì mỗi tuần đều phải làm 1 cái, trong tuần hay có sự thay đổi lại phải lấp giờ." Mười lăm lớp, ba mươi giáo viên, mỗi tuần chị mất khoảng hai ngày ngồi chỉnh tay cho không ai trống nhiều tiết, không môn nào dồn một buổi. Chị đang muốn giao cho trợ lý AI việc xếp lịch và tìm người dạy thay, để thời khóa biểu mỗi tuần chỉ còn khoảng một tiếng, rồi tới các kế hoạch chuyên môn và báo cáo Sở giao. Hai ngày mỗi tuần là gần một nửa tuần làm việc của người phụ trách chuyên môn cả một trường. Chị đi tìm cách lấy lại chừng ấy thời gian, để có thêm giờ ngồi với học trò.

Người ở lại

Trường bây giờ đã có cơ sở riêng, học trò không còn phải gánh nước ở mỏ. Cô giáo trẻ năm 2003 thì vẫn ở đó.

Chúc mừng chị Thoa. Chúc chị sớm có một thời khóa biểu tự xếp xong mỗi sáng thứ Hai, và chúc chị có thêm nhiều em học trò như em được tám điểm năm ấy, để chị kể tiếp câu chuyện mà chị hẹn để dịp khác.