Mười tám năm đứng lớp Công nghệ sinh học và con mắt đầu tư của anh Bùi Anh Võ ở TP.HCM

Có một sinh viên, tạm gọi là bạn T, từng ngồi trong giảng đường mà không thấy mình học để làm gì. Rồi người thầy đứng lớp hỏi chuyện, biết bạn mê làm rượu vang, và chỉ cho bạn thấy những gì đang học trên lớp chính là nền móng của niềm đam mê ấy. Từ hôm đó, bạn T thích học hẳn. Người thầy ấy là anh Bùi Anh Võ, giảng viên Công nghệ sinh học, quê Quảng Ngãi, đang sống và làm việc ở TP.HCM.

Người mở cửa môn học cho sinh viên

Anh Võ đứng lớp từ năm 2008, dạy những môn nghe tên đã thấy nặng: Vi sinh, Công nghệ lên men, môn Sữa. Mỗi lớp có khi vài chục, có khi hơn trăm sinh viên.

Dạy đủ giáo trình thì nhiều người làm được. Nhìn ra một sinh viên đang chán, rồi tìm cho bằng được sợi dây nối môn học với điều bạn ấy mê, thì cần một người thầy để tâm tới từng người ngồi dưới. Cách anh làm với bạn T là "kết nối kiến thức môn học với đam mê cá nhân của bạn", để bạn "tìm được ứng dụng thực tế cho những gì đang học."

Hai câu ấy gói gần trọn nghề dạy học. Kiến thức vi sinh vật nằm trong sách thì khô. Nó sống dậy khi người học thấy nó trong chai rượu vang mình tự ủ, trong những thứ mình ăn uống mỗi ngày. Một người thầy giữ được cánh cửa ấy mở suốt mười tám năm, qua không biết bao nhiêu khóa sinh viên, là người đã gieo vào nghề Công nghệ sinh học thêm rất nhiều người trẻ yêu nghề.

Đi tìm sức khỏe trong từng loài cây

Song song với việc đứng lớp, anh Võ đang làm nghiên cứu sinh. Đề tài của anh là hoạt tính sinh học của cây: kháng khuẩn, kháng oxy hóa, kháng ung thư, với đích đến là ứng dụng vào thực phẩm chức năng.

Là một người truyền nghề trong lĩnh vực sức khỏe, tôi biết con đường từ một mẫu chiết trong phòng thí nghiệm tới một sản phẩm đặt vào tay người dùng dài thế nào. Phải có những người chịu ngồi đọc tài liệu, thiết kế thí nghiệm, biện luận từng kết quả, thì người đi sau mới có cái để tin. Anh Võ chọn đứng ở đầu con đường ấy khi đã là giảng viên lâu năm. Người như vậy coi việc học là việc cả đời, và coi khoa học là thứ phải đi tới được bữa ăn, sức khỏe của người thật.

Mười năm đầu tư bằng sự kiên nhẫn

Từ năm 2014, anh Võ đầu tư chứng khoán. Thương vụ anh nhớ nhất là mùa Covid. Những tháng giãn cách, anh "dành thời gian giãn cách nghiên cứu kỹ", đúng lúc dòng tiền đổ vào thị trường rất lớn, và kết quả là lãi gấp sáu lần vốn.

Tôi chú ý chữ anh dùng khi kể: "nghiên cứu kỹ". Tới bây giờ, mỗi nhận định của anh vẫn đi kèm căn cứ cụ thể, từ việc người trong cuộc đang làm gì tới việc thị trường sắp có chuyển động gì. Đó là thói quen của phòng thí nghiệm mang ra thị trường: có dữ kiện rồi mới kết luận. Cùng một bộ óc ấy vừa dạy sinh viên đi tìm những vi sinh vật có ích, vừa đi tìm cơ hội trong những tháng mà cả xã hội phải đứng yên.

Trợ lý cho giảng đường và phòng thí nghiệm

Kể với tôi trong những buổi học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, anh Võ muốn việc đầu tiên giao cho trợ lý AI là phần nặng nhất của nghề dạy: soạn slide, soạn đề, xem bài cho các lớp Vi sinh, Công nghệ lên men, môn Sữa. Xa hơn, anh muốn nó đi cùng mình trong nghiên cứu, từ đọc tài liệu, tìm vấn đề, viết tổng quan tới thiết kế thí nghiệm. Người đã dạy mười tám năm vẫn chủ động tìm công cụ mới, để dành thêm thời gian cho sinh viên và cho đề tài của mình, cho thấy anh Võ là người thầy biết lớn lên cùng học trò.

Men tốt cho những mẻ người

Người làm lên men hiểu rõ một điều: chỉ cần đúng loại men, đúng lúc, cả mẻ sẽ chuyển mình. Câu chuyện bạn T cho thấy anh Võ làm đúng việc ấy với con người. Một câu hỏi, một sợi dây nối, và một sinh viên đang chán đã tìm ra lý do để học.

Chúc mừng anh Võ. Chúc đề tài nghiên cứu sinh của anh sớm về đích, đưa những hoạt chất quý từ cây tới gần hơn với sức khỏe người Việt, và chúc giảng đường của anh còn có thêm thật nhiều bạn T nữa.