Gần hai trăm hồ sơ nghề độc hại được công nhận và hành trình lãnh đạo chính mình của anh Bùi Hoàng Anh ở Đông Anh

Gần ba mươi năm, anh H. làm việc trong môi trường nặng nhọc, độc hại. Vậy mà trên hồ sơ bảo hiểm xã hội, chức danh của anh chỉ ghi chung chung hai chữ "công nhân", nên anh được tính như người làm việc trong điều kiện bình thường. Tới lúc nghỉ hưu, chính hai chữ ấy làm lương hưu của anh thiệt đi.

Người đứng ra gỡ là anh Bùi Hoàng Anh, khi ấy làm Hành chính Nhân sự ở công ty. Anh lục lại các văn bản pháp lý từ những năm 90, tìm các quyết định giao việc tập thể trong kho lưu trữ, nộp bảng lương, rồi làm việc với cơ quan bảo hiểm xã hội bằng công văn và gặp trực tiếp. Cuối cùng, Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội công nhận anh H. làm nghề độc hại, lương hưu nghỉ sớm của anh được tính lại. Sau anh H., gần hai trăm trường hợp tương tự cũng được giải quyết.

Người bạn của tôi ở Đông Anh nhắc chuyện này như ca nghề anh nhớ nhất. Gần hai trăm người thợ có thể không biết tên anh, nhưng công sức nặng nhọc của họ đã được ghi nhận đúng nhờ những ngày anh lục kho giấy cũ.

Lời dặn của một người thầy

Anh học ngành Kế hoạch hóa ở Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, rồi rẽ sang nghề Hành chính Nhân sự. Người hướng dẫn anh là giáo sư Trần Phương, nay đã khuất. Anh gặp thầy ở giảng đường và bên lề các hội thảo của nhà trường, những năm 2004 tới 2009. Lời thầy dặn, anh giữ tới giờ: "Nghề hành chính nhân sự rất quan trọng trong một tổ chức, có thể tổ chức này chưa ghi nhận hết giá trị của nghề HCNS nhưng con luôn phải tự học để hoàn thiện bản thân mình, sẵn sàng làm và giúp đỡ những người khác cần tới con."

Phần còn lại anh tự học từ thực tế. Mười hai năm làm nghề ở một công ty hơn năm trăm lao động, lên tới quyền Phó phòng, anh vững nhất ở pháp lý lao động và chế độ bảo hiểm xã hội. Mỗi tháng có khoảng mười người lao động gọi điện hẹn lịch để gặp riêng anh giải quyết việc. Người ta chỉ hẹn gặp riêng người làm nhân sự mà họ tin là nói đúng, nói thật.

Đứng giữa lúc lòng người dễ nóng

Có một đợt công ty tái cơ cấu, thu hẹp lại. Quỹ trợ cấp hạn hẹp, công nhân bức xúc. Đợt đầu có sáu mươi người nghỉ hưu trước tuổi. Phần việc của anh là rà soát văn bản pháp lý, tư vấn cho lãnh đạo giải pháp đúng và chỉ ra các rủi ro. Công nhân khen anh vì anh đưa thông tin đúng pháp luật.

Lúc ấy, người làm nhân sự rất dễ bị nhìn như người của một phía. Anh Hoàng Anh giữ được lòng tin bằng sự chính xác.

Người tự đặt giá trị cho nghề mình

Anh nhìn ra một cái bẫy của nghề và gọi tên nó rất thẳng: "Hành chính nhân sự rất dễ rơi vào tình trạng biến mình thành một 'tay sai vặt vĩ đại' của Tổng giám đốc."

Cách anh tránh bẫy là trước mỗi tình huống tự hỏi "có cách làm nào khác không". Anh cần một bản mô tả công việc rõ ràng, làm xong việc chính rồi mới giúp việc phụ cho người khác. Anh chuẩn hóa các file Excel tự tính lương, tiếp nhận nhân sự mới, và báo cáo Tổng giám đốc việc mình làm hằng ngày để người đứng đầu thấy rõ giá trị công việc. Anh còn chủ động đề xuất kiêm nhiệm và học thêm những mảng sâu hơn như lương thưởng, phúc lợi, tuyển dụng, truyền thông nội bộ.

Lời giáo sư Trần Phương dặn năm nào, anh đang làm đúng từng chữ: tổ chức chưa ghi nhận hết thì tự mình học, tự mình làm cho giá trị ấy hiện ra.

Một lần dừng lại để nhìn mình

Năm 2019, công ty cũ đi vào giai đoạn khó khăn. Anh chịu áp lực rất lớn, và áp lực ấy theo anh về tận nhà, khiến anh khắt khe với vợ con. Một đêm thức trắng, anh tình cờ nghe một bài giảng về thuật nhìn người và dùng người của thánh nhân. Anh nhìn lại mình, thấy xấu hổ, và quyết định nghỉ việc.

Anh dành gần một năm để học và sửa mình, rồi nắm tay vợ con nói lời xin lỗi. Từ đó anh làm phụng sự viên Cộng đồng Sống tử tế, tình nguyện viên Gosinga, thiền định mỗi ngày, và đã hướng dẫn thiền cho khoảng ba mươi người.

Trò chuyện với tôi về con người mình bây giờ, anh nói: "Hiện tại về quản lý cảm xúc thì tôi tự mình 'lãnh đạo chính mình', đã có hướng đi cho phần đời còn lại." Người đàn ông dám nắm tay vợ con nói lời xin lỗi đã thắng trận khó nhất, trận với chính mình. Câu anh giữ khi làm nghề và làm người cũng mang hơi thở ấy: "Làm hết khả năng, kết quả đến đâu xin bình thản đón nhận."

Trở lại nghề ở một chặng cao hơn

Từ ngày 03/11/2026, anh nhận vị trí Trưởng phòng Hành chính Nhân sự ở một công ty cổ phần sản xuất cơ khí tại Phú Thọ, khoảng một trăm hai mươi lao động. Vị Tổng giám đốc ở đó muốn một hệ thống lương, thưởng, phúc lợi giữ chân người lao động, thu hút thợ giỏi, và một văn hóa doanh nghiệp kiểu Nhật. Công ty còn có lao động đến từ Pakistan, và anh muốn tìm cách làm việc thật ăn ý với họ.

Một kỳ lương ở xưởng cơ khí từng ngốn của anh khoảng mười sáu giờ, tức hai ngày liền, nặng nhất là phần nhập liệu chấm công, tính nghỉ phép, tăng ca, làm thêm giờ. Anh đang muốn giao cho trợ lý AI việc đầu tiên là tính lương: nhận dữ liệu từ máy chấm công, làm ra bảng lương, phiếu lương từng người và báo cáo cho anh với Tổng giám đốc; xa hơn là cùng anh lo nội quy, tuyển thợ, 5S, 4M. Điều anh đặt ra từ đầu rất đáng nhớ: trợ lý phải giúp anh thuần thục các việc ấy, để "khi không có Agent anh vẫn chủ động suy nghĩ và hành động". Muốn công cụ làm mình giỏi lên thay vì phụ thuộc, đó đúng là tinh thần tự học thầy anh dặn năm nào, và anh đã tìm được con đường để nghề của mình đi tiếp.

Người đứng về phía công bằng

Mục tiêu ba tháng của anh là một bản quy chế lương, thưởng, phúc lợi đúng quy định, kèm cách đưa nó tới từng người lao động và nhận phản hồi trung thực để cải tiến liên tục. Người từng lục kho giấy cũ để gần hai trăm người thợ được tính đúng công sức, nay bắt tay viết luật chơi cho một nhà máy mới. Những người thợ ở Phú Thọ sắp có một người đứng về phía sự công bằng.

Chúc mừng anh Hoàng Anh. Chúc ngày 03/11 anh vào việc thuận lợi, và chúc bản quy chế đầu tiên của anh khiến người thợ giỏi muốn ở lại, người thợ mới muốn tìm đến.