Một trăm bộ hồ sơ thầu và nghệ thuật ứng xử bên bàn nghiệm thu của anh Bùi Văn Đảm ở TP. Hồ Chí Minh

"Luôn lấy trách nhiệm, uy tín cá nhân lên đầu." Đó là câu anh Bùi Văn Đảm giữ suốt mười chín năm làm nghề. Câu ngắn, không hoa mỹ, nhưng người làm hợp đồng hiểu nó nặng thế nào: một chữ ký của anh đi kèm cả khối lượng, giá trị, tiến độ của những mũi khoan thăm dò than ở Quảng Ninh.

Trò chuyện với anh, tôi gặp một người kiệm lời về mình mà rất rõ ràng về việc. Có những chuyện anh nói ngay. Có những chuyện anh xin giữ lại vì đó là việc của công ty. Cách anh phân định hai phần ấy cũng nói lên con người anh.

Một người đi bằng hai chân, kỹ thuật và kinh tế

Anh là Kỹ sư Địa chất Công trình - Địa kỹ thuật, đồng thời là Cử nhân Kinh tế - Kế toán, có thêm Chứng chỉ đấu thầu. Ít ai trong nghề đứng được ở cả hai bờ như vậy. Người làm kỹ thuật hiểu mũi khoan, người làm kinh tế hiểu con số. Anh hiểu cả hai, nên khi ngồi trước chủ đầu tư để nghiệm thu, anh biết khối lượng nào đứng vững, giá trị nào cần giải trình.

Hiện anh là Phó phòng Kinh tế - Kế toán ở Công ty Cổ phần Địa chất và Khoáng sản - Vinacomin (GEOSIMCO), thuộc Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam, phụ trách mảng thăm dò than vùng Quảng Ninh. Trong mảng ấy anh trực tiếp phân việc cho người khác.

Đi trọn một vòng hợp đồng

Việc của anh không dừng ở một khâu. Ở đầu vào, anh lập hồ sơ dự thầu, hồ sơ chào giá, hồ sơ năng lực, hồ sơ chọn nhà cung cấp thuê ngoài. Lúc ký, anh tham mưu cho Ban Giám đốc khi thương thảo với chủ đầu tư. Khi đề án chạy, anh giám sát tổ cung cấp vật tư, lo xuất nhập vật tư, sửa chữa máy khoan, ô tô. Ở đầu ra, anh nghiệm thu khối lượng, giá trị với chủ đầu tư, rồi quay vào trong giao khoán, nghiệm thu, quyết toán cho các tổ đội, chuẩn bị tài liệu khi có đoàn kiểm tra.

Mỗi năm mảng của anh đi qua khoảng mười hợp đồng, đề án, phần lớn đến từ đấu thầu. Tính tới nay anh đã làm khoảng một trăm bộ hồ sơ thầu. Anh tóm lại trong một câu: "Tôi làm nhiều việc, rất nhiều phức tạp không kể hết được." Một trăm bộ hồ sơ là một trăm lần đặt uy tín của mình lên bàn cân, và anh vẫn đứng đó sau mười chín năm.

Nghệ thuật ứng xử

Hỏi anh làm giỏi nhất phần nào, anh không nói về con số. Anh nói về đối ngoại: ký kết hợp đồng và nghiệm thu với chủ đầu tư. Anh gọi đó là "nghệ thuật ứng xử".

Chữ "nghệ thuật" anh chọn rất trúng. Bên bàn nghiệm thu, hai phía cùng cầm một bộ số liệu nhưng nhìn bằng hai lợi ích khác nhau. Người giỏi số thì nhiều, người giữ được cả số liệu lẫn mối quan hệ sau mỗi lần ngồi lại mới hiếm. Anh rút ra từ những lần ấy một điều: vướng mắc thường nằm ở tiến độ. Lời anh: "Các vướng mắc thường liên quan đến tiến độ hợp đồng, việc xử lý thường cần phải nhận diện ra vướng mắc sớm để có phương án phù hợp." Nhìn ra sớm để kịp xoay, đó là bản lĩnh của người đã qua đủ nhiều mùa thầu.

Người được nhờ, và luôn sẵn lòng chỉ đường

Trong công ty, người ta hay tìm đến anh nhờ tư vấn hồ sơ thầu, hồ sơ mua sắm, hồ sơ giao khoán. Anh luôn sẵn sàng hướng dẫn chi tiết. Bước đầu tiên anh dạy bao giờ cũng là lập kế hoạch thực hiện.

Hỏi người trong nghề hay sai ở đâu, anh chỉ đáp: "Người làm mới hiểu được." Câu trả lời ngắn ấy chứa sự tôn trọng với cái nghề, với những người đang ngồi ở chỗ anh từng ngồi. Anh tin khó hay dễ là do góc nhìn, đổi góc nhìn thì việc khó có khi hóa dễ. Một người đã làm trăm bộ hồ sơ mà vẫn dạy người sau bắt đầu từ cái kế hoạch, là người hiểu nghề tới gốc.

Lui một bước để đứng vững

Năm 2012, công ty anh gặp khó khăn, và đó là bước ngoặt lớn nhất trong nghề của anh. Anh không kể chi tiết những ngày ấy. Anh chỉ chia sẻ cách mình nhìn những lúc bế tắc: bế tắc là chuyện bình thường của cuộc sống, quan trọng là bình tĩnh quan sát, phán đoán nên tiến hay lui. Lui một bước giúp anh an tâm, buông được những lo lắng thái quá.

Nhìn lại mình mười năm trước, anh không muốn ngăn bản thân làm điều gì, vì lựa chọn nào cũng có được có mất. Anh cũng nghĩ thay đổi người khác là điều không thể, nên lo làm cho tốt phần việc của mình. Có những lời mời kiếm tiền anh chưa nhận, vì việc trước mặt còn nhiều. Phía sau vẻ điềm đạm ấy là niềm tin anh đặt vào sự bền bỉ: "Cần cù bù khả năng".

Giữ kín việc công ty, mở lòng với cái mới

Mỗi ngày anh thường làm hơn tám tiếng, phần lớn vì hồ sơ và báo cáo. Anh đang muốn giao cho trợ lý AI việc tổng hợp nhanh báo cáo sản xuất kinh doanh từ kết quả từng giai đoạn, rồi tới nghiệm thu, quyết toán và hồ sơ thuê ngoài, để mình chỉ còn soát lại số liệu và bớt được một, hai tiếng làm thêm mỗi ngày. Anh đặt sẵn một luật cho trợ lý: chỉ làm trên tài liệu anh đưa, không đòi thêm chi tiết nội bộ, không đưa thông tin công ty ra ngoài. Một người làm nghề mười chín năm vẫn chủ động tìm cái mới mà không để cái mới làm lỏng nguyên tắc của mình, cho thấy anh Đảm đã chọn con đường rất vững.

Chúc mừng anh Đảm. Chúc những bản báo cáo của anh ra nhanh mà vẫn chuẩn từng con số, chúc mỗi lần ngồi bên bàn nghiệm thu anh lại thêm một người tin, và chúc anh có thêm những buổi tối về nhà sớm hơn một, hai tiếng.