Hai mươi bộ sổ qua tay và chữ "đến nơi đến chốn" của chị Chu Thị Hải Yến ở Hà Nội

"Khi đã nhận làm gì thì làm cho đến nơi đến chốn. Nếu không còn làm được với nhau nữa thì bàn giao đầy đủ và tử tế trả cho họ." Đó là câu chị Chu Thị Hải Yến, kế toán trưởng ở phường Tương Mai, Hà Nội, rút ra sau hơn hai mươi năm làm nghề. Nhiều người nói hay về lúc bắt đầu một công việc. Chị Yến nói về lúc kết thúc, và đặt chữ "tử tế" vào đúng chỗ ấy.

Từ cuốn sổ tay tới phần mềm

Hành trình nghề của chị có thể kể bằng những công cụ chị từng cầm. Bắt đầu từ ghi sổ tay, rồi sang Excel, rồi tới các phần mềm kế toán chuyên dụng: Thăng Long, Fast, Misa. Hơn hai mươi năm, chị đi qua 7 công ty và khoảng 20 bộ sổ sách.

Hai mươi bộ sổ là hai mươi cách một doanh nghiệp sống. Mỗi nơi một kiểu chứng từ, một thói quen ghi chép, một cái khó riêng. Người đi qua ngần ấy bộ sổ mà vẫn đứng vững thì đọc được doanh nghiệp như người thầy thuốc đọc được mạch.

Nền móng của chị cũng được xây đủ lớp: tốt nghiệp ngành Kế toán Đại học Dân lập Đông Đô, có chứng chỉ Kế toán trưởng, rồi học thêm để có chứng chỉ CFO của Clever CFO. Danh sách việc chị thạo dài như một bản mô tả cả phòng kế toán: hạch toán, đối chiếu công nợ, duyệt thanh toán, xử lý hóa đơn, hồ sơ vay vốn ngân hàng, làm lương, bảo hiểm xã hội, báo cáo cho cơ quan chức năng, đào tạo nhân viên mới.

Mười lăm năm và một lần chia tay tử tế

Ra trường, chị gắn bó với công ty đầu tiên suốt 15 năm. Mười lăm năm ấy chị kể gọn là trải qua "không ít khó khăn" trước khi quyết định tìm môi trường mới.

Mười lăm năm ở một chỗ đã nói lên sự bền bỉ. Nhưng điều làm tôi quý hơn là cách chị rời đi. Câu "bàn giao đầy đủ và tử tế" là câu của người coi việc mình làm là trách nhiệm với người khác, kể cả khi hai bên đã không còn đi cùng nhau. Trong nghề kế toán, một bộ sổ bàn giao sạch là món quà lớn nhất người đi để lại cho người ở. Chị Yến chọn để lại món quà ấy.

Đứng giữa hai công ty hóa dầu

Hiện chị giữ ghế kế toán trưởng đồng thời ở hai doanh nghiệp: Công ty CP hóa dầu Chính Long, sản xuất dầu nhờn, mỡ nhờn, và Công ty CP hóa dầu và thiết bị công nghiệp Hà Nội, phân phối dầu nhờn, mỡ nhờn, dung môi, hóa chất. Một bên sản xuất, một bên phân phối. Chị nắm số liệu từ nhà máy tới tay đại lý.

Chưa hết, chị còn nhận dịch vụ kế toán cho các công ty khác. Dầu nhờn là thứ giữ cho cỗ máy chạy êm, bớt mài mòn. Đặt cạnh công việc của chị, tôi thấy một sự trùng hợp dễ thương: người làm sổ cho hai công ty dầu nhờn cũng đang làm đúng vai dầu nhờn cho bộ máy tài chính của họ.

Người kèm cặp vì từng nhận sổ dở

Có một chuyện nhỏ nói nhiều về con người chị. Chị từng nhận bàn giao sổ sách không đầy đủ từ một kế toán cũ. Ai trong nghề cũng biết cảm giác đó: ngồi lần lại từng chứng từ, dò từng số dư, gánh phần việc người trước bỏ dở.

Nhiều người trải qua chuyện ấy thì bực, rồi thôi. Chị Yến biến nó thành một việc tốt. Chị bắt đầu hướng dẫn, kèm cặp các bạn trẻ trên phần mềm Misa, vì muốn giúp người khác "làm việc chuẩn chỉ và cẩn thận hơn." Nỗi vất vả của mình được chị đổi thành bài học cho người đi sau, để những kế toán trẻ ấy mai này bàn giao cho ai cũng không để người nhận phải khổ như chị từng khổ.

Bài toán KPI cho người ôm nhiều việc

Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, chị Yến mang theo một bài toán rất thật. Ở một trong hai công ty, phòng kế toán chưa có KPI rõ ràng vì mỗi vị trí gánh nhiều đầu việc. Vị trí kế toán công nợ chẳng hạn: hằng ngày nhập chứng từ mua vào, nhập chi phí, kiểm kho, lại lên báo cáo công nợ và công nợ quá hạn hằng tuần, đôn đốc thu nợ, làm thông báo khi quá hạn. Chị đang cân nhắc đo theo số chứng từ xử lý hay theo tỷ lệ nợ quá hạn giảm, với đích cuối là "giảm tỷ lệ nợ xấu, thu hồi nợ kịp thời". Chị muốn trợ lý AI cùng mình làm báo cáo quản trị, cảnh báo rủi ro kịp thời cho ban giám đốc, và dựng một phòng kế toán đạt chuẩn có quy trình từng bước cho từng bộ phận. Người đã đi từ sổ tay tới phần mềm, nay chủ động bước sang AI, cho thấy chị chưa bao giờ đứng yên với nghề của mình.

Từ người giữ sổ tới người giữ hướng

Mục tiêu chị tự đặt rất rõ: trở thành một CFO chuyên nghiệp cho công ty hiện tại. Kế toán trưởng giữ cho con số đúng. CFO dùng con số đúng ấy để chỉ đường cho doanh nghiệp. Với hai mươi bộ sổ đã qua tay, với nếp làm đến nơi đến chốn, chị Yến có trong tay đúng thứ một CFO cần nhất: sự thật về tiền, và lòng tin của những người giao tiền cho mình giữ.

Chúc mừng chị Yến. Chúc chị sớm ngồi vào ghế CFO như chị mong, và chúc phòng kế toán chị đang dựng thành nơi các bạn trẻ học được cái nếp tử tế ấy.