Cây hồng to nhất Lạng Sơn và nghề đưa nông sản ra chợ của anh Cường Ben ở Thanh Hóa

Có một cây hồng mà anh Cường Ben suýt nữa không mang được về vườn. Đó là cây hồng to nhất đất Lạng Sơn. Anh lên tận nơi, mua được, cho cây lên xe xong xuôi, thì người dân quanh vùng kéo ra xem rồi đòi mua lại ngay tại chỗ. Anh kể: "tí nữa là không mang được cây về đến vườn."

Tôi thích câu chuyện này vì nó nói đúng con mắt của anh Cường. Cây anh chọn, đến người trong vùng nhìn thấy cũng muốn giữ lại.

Con mắt chọn cây

Anh Cường ở Thanh Hóa, làm nông nghiệp và thương mại tự do đã năm năm: cung cấp cây công trình, cây bonsai, giống cây ăn quả, vật tư nông nghiệp. Mảng anh mạnh nhất là cây công trình và giống cây ăn quả. Khoảng 35 công trình đã có cây của anh đứng đó, cùng khoảng một nghìn cây giống ăn quả có giá trị kinh tế cao đã theo tay anh về các khu vườn.

Ba mươi lăm công trình là ba mươi lăm nơi mỗi sáng người ta đi qua và thấy một hàng cây xanh, một góc có bóng mát. Một nghìn cây giống là một nghìn mùa quả sẽ ra trong những năm tới, ở những khu vườn có khi anh không bao giờ quay lại. Nghề trồng cây là vậy: người làm hôm nay, người khác hưởng nhiều năm sau.

Khách của anh phần lớn là khách sỉ, những người chơi cây cảnh, làm vườn hồ phong thủy. Đó là tệp khách nhìn cây bằng con mắt của người sành. Giữ được họ nhiều năm, con mắt chọn cây của anh đã được chính những người khó tính nhất công nhận.

Sáu năm làm vườn thuận tự nhiên

Song song với buôn bán, anh Cường đã sáu năm làm vườn theo hướng hữu cơ, thuận tự nhiên. Anh nói rõ cái giá của lựa chọn đó: "sản lượng thấp hơn nhưng chất lượng cao hơn mặt bằng thị trường." Giá bán vì thế cao hơn, và khách vẫn đón nhận.

Nhiều người làm nông đứng trước ngã rẽ này đều chọn sản lượng, vì sản lượng là tiền trước mắt. Anh chọn chất lượng rồi kiên nhẫn chờ khách hiểu. Sáu năm đủ để lựa chọn ấy thành nếp làm nghề của anh.

Người đưa nông sản ra chợ

Anh tự mô tả việc mình làm là "đưa sản phẩm từ tay nông dân ra thị trường." Anh đứng giữa người trồng và người mua, và bài toán anh đang giải cũng nằm đúng ở khúc giữa ấy.

Đó là cây mía tươi. Anh đã thử hút chân không, cạo vỏ, luộc, đóng gói, đưa vào cửa hàng. Phản hồi chưa như ý. Vướng nhất là khâu bảo quản, rồi thời vụ: mía thu hoạch theo mùa nên không đủ hàng quanh năm.

Tôi kể chuyện chưa thành này vì nó cho thấy sức bền của anh. Năm cách làm cho một cây mía. Người chỉ muốn buôn cho nhanh thì đã bỏ mía từ lâu. Người muốn nông sản quê mình có chỗ đứng mới chịu thử đi thử lại như thế. Ai làm nông sản cũng biết khâu bảo quản làm khó cả những doanh nghiệp lớn. Anh Cường đang đi thẳng vào chỗ khó nhất của nghề.

Bài học từ một ngày mưa

Có lần một khách sỉ đặt bốn cây hồng tứ quý. Hôm ấy mưa to gió lớn, anh em đào cây rất vất vả. Anh không kể lại để than, anh rút ra một nguyên tắc: "lần sau không đào cây bán vào trời mưa."

Người làm cây hiểu câu ấy nặng thế nào. Đào cây trong mưa là vất vả cho người, là rủi ro cho bầu đất, cho bộ rễ của cây sẽ về nhà khách. Một nguyên tắc nhỏ giữ sức cho anh em và giữ cây sống cho khách. Nghề dày lên từ chính những bài học cụ thể như vậy.

Anh em một nhà

Trong nghề, anh Cường có người cộng sự tên Trung, giữ vai cố vấn và lo những việc ở xa hoặc lúc anh bận. Chuyến lên Lạng Sơn mua cây hồng là kỷ niệm đáng nhớ của cả hai anh em. Làm nông, đường nhiều khi xa, việc nhiều khi gấp, trời không phải lúc nào cũng chiều người. Có một người anh em để giao việc ở xa mà yên tâm là thứ vốn quý của người làm nghề.

Đứng dậy sau những năm khó

Khoảng tám năm trước, anh Cường đi qua giai đoạn khó nhất đời mình khi việc làm ăn không thành. Anh tự nhận nguyên do nằm ở cách nghĩ của chính mình lúc ấy. Anh đứng dậy nhờ gia đình, bạn bè đỡ một tay, và quan trọng nhất là tự đổi hướng làm ăn, cố gắng từng ngày.

Dám nhìn lại và nhận phần sai về mình là điều nhiều người né. Anh Cường nhận, rồi đi tiếp. Bài học anh muốn để lại là "sự quyết tâm vượt qua nghịch cảnh, vượt qua áp lực trong cuộc sống để đi đến thành công." Những năm khó ấy cũng để lại cho anh một cách làm nghề chậm mà chắc, giống hệt khu vườn thuận tự nhiên anh đang giữ.

Người luôn sẵn sàng

Từng được người khác đỡ, anh Cường thành người hay đỡ người khác. Anh thường xuyên tham gia các chương trình tình nguyện, góp tiền và kêu gọi bạn bè cùng góp cho những người đang gặp khó. Quan điểm của anh rất gọn: "giúp đỡ một ai đó để người ta tốt hơn trong cuộc sống thì luôn sẵn sàng."

Trợ lý kể chuyện cây

Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, anh Cường muốn trợ lý AI cùng anh viết nội dung giới thiệu về cây, cách chăm sóc cây, vật tư nông nghiệp để đăng Facebook. Lâu nay anh tự viết một mình, khoảng một bài mỗi tuần. Người có trong tay cả kho chuyện như cây hồng Lạng Sơn, sáu năm vườn thuận tự nhiên, năm lần thử với cây mía, nay chịu ngồi học để những câu chuyện ấy đến được với nhiều người hơn, cho thấy anh đã tìm đúng mảnh đất tiếp theo để gieo.

Rễ sâu thì cây vững

Cây tốt nhờ bộ rễ sâu. Anh Cường Ben có bộ rễ ấy: những năm khó đã đi qua, sáu năm vườn thuận tự nhiên, ba mươi lăm công trình xanh, và những người anh em, bạn bè luôn đứng cạnh.

Chúc mừng anh Cường. Chúc cây mía quê nhà sớm tìm được đường ra chợ quanh năm như anh mong, và chúc mỗi câu chuyện về cây của anh tìm được thật nhiều người yêu vườn.