Hai mươi năm lo trước nghĩ sau cho sinh viên và bài học lùi một bước của anh Đinh Xuân Tỏa ở Thành phố Hồ Chí Minh
"Người làm công tác sinh viên phải lo trước sinh viên và nghĩ sau sinh viên." Câu ấy anh Đinh Xuân Tỏa không đọc được ở sách nào. Anh tự đúc kết sau hơn hai mươi năm sống giữa những thế hệ sinh viên của Trường Đại học Văn Lang.
Qua những gì anh chia sẻ, tôi biết anh là cựu sinh viên của chính ngôi trường ấy, về làm việc từ tháng 6/2006. Bây giờ anh là Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh viên, Trưởng phòng Giám sát, Thanh tra, phụ trách Phòng An ninh nội bộ, quản lý ba đơn vị với tám mươi ba người. Phía sau những con số ấy là hơn bốn vạn sinh viên, mỗi người một nỗi lo ngoài giờ lên lớp.
Trưởng thành từ những năm làm Đoàn
Anh Tỏa học kỹ sư Công nghệ sinh học, rồi học lên Thạc sĩ Quản trị kinh doanh. Nhưng phần anh rèn được nhiều nhất lại không nằm ở hai tấm bằng. Anh làm Đoàn từ thời sinh viên, rồi làm Bí thư Đoàn trường từ 2008 tới 2013. Chừng ấy năm làm đủ mọi hoạt động, gặp đủ mọi người, anh tự đúc rút cách làm sự kiện, cách làm việc với từng con người, từng nhóm có đặc thù riêng.
Anh có một người thầy, là thầy hiệu trưởng giai đoạn ấy. Thầy rất kỹ, rất tỉ mỉ, từ văn bản tới quản trị rủi ro khi tổ chức một hoạt động, và dạy anh viết kế hoạch, báo cáo rõ ràng, ngắn gọn, gói trong một trang A4. Còn bài học đắt nhất thì anh không gắn với riêng ai: "mỗi ngày mỗi chương trình mỗi sự kiện mỗi người mình gặp và mỗi chuyện nó diễn ra trong đời đều là bài học của mình hết".
Người coi mọi ngày trong đời là một bài học thì hai mươi năm ở một chỗ vẫn là hai mươi năm lớn lên.
Hai tuần ở bên ngoài
Năm 2018, anh quyết định rời trường, ra môi trường kinh doanh. Công việc lặp lại theo đúng vòng đời sinh viên, năm này qua năm khác, và anh thấy "mình bị có cảm giác là mình bị ì và mình không có sáng tạo".
Anh ra ngoài làm được hai tuần. Hai tuần ấy đủ để anh nhận ra thế mạnh của mình chỉ được khai thác tối đa ở Văn Lang, nơi có cộng đồng cựu sinh viên và những mối quan hệ anh gây dựng nhiều năm. Cùng lúc đó gia đình anh có bé thứ hai, còn việc bên ngoài phải đi tỉnh dài ngày. Anh quay về, làm hết sức cho trường, và giữ thời gian cho gia đình.
Dám bước ra để hiểu mình, rồi dám quay về khi đã hiểu, đó là một quyết định trưởng thành.
Chia sinh viên thành từng nhóm để chăm
Cách anh làm bắt đầu từ chỗ cố hiểu sinh viên đang khó cái gì. Các bạn tốt rồi thì có chương trình cho các bạn tốt. Các bạn yếu, các bạn khó khăn thì được hỗ trợ đúng cái mình cần. Trước mỗi chương trình, anh tự hỏi vì sao nó diễn ra, nếu có chuyện xảy ra thì phải làm gì. Với anh, làm công tác sinh viên là giúp các bạn trưởng thành, đừng chờ để kỷ luật. Và không có barem cũ nào để chép lại, mỗi ngày phải thay đổi, thích nghi.
Anh tự hào nhất là giải quyết được việc có ích cho sinh viên, kể cả những bạn vi phạm. Anh lắng nghe, xử lý hài hòa, không vì áp quy chế mà khắt khe với người học. Bốn chữ anh giữ là chia sẻ, thấu hiểu, trách nhiệm, tận tâm.
Một người phụ trách cả thanh tra lẫn an ninh mà vẫn mềm lòng với một sinh viên mắc lỗi, đó là người hiểu kỷ luật sinh ra để dạy người.
Bài học lùi một bước
Anh Tỏa kể thật về mình ngày trước: cái tôi khá lớn, tính tự ái cao. Tranh cãi với đồng nghiệp mà sếp chưa phân xử ngay là anh bực bội, tự ái, có lần còn tính nghỉ việc.
Về sau ngồi ghế quản lý, anh mới hiểu người quản lý cần thời gian suy nghĩ, điều chỉnh, và cũng cần cho nhân viên thời gian tự điều chỉnh. Giờ với mỗi quyết định liên quan tới con người, anh luôn dành một chút thời gian tìm phương án, hoặc để người đó tự chọn, tự nghĩ.
Biết lùi một bước để người khác có chỗ tự sửa, đó là bài học khó nhất của người làm lãnh đạo, và anh đã học được.
Cậu sinh viên làm MC năm ấy
Trong rất nhiều sinh viên anh đồng hành, có một cậu ở Khoa Ngoại ngữ. Hồi đi học, anh hướng dẫn, góp ý, tạo cơ hội cho cậu làm MC các cuộc thi, các chương trình của trường. Bây giờ cậu là MC, biên tập viên của những đài truyền hình lớn. Mười mấy năm rồi, mỗi lần gặp cậu vẫn gọi anh là "sếp", và anh cần gì, cậu sẵn sàng thu xếp việc ở đài để về hỗ trợ trường.
Một tiếng "sếp" còn giữ nguyên sau mười mấy năm là món quà quý nhất của người làm công tác sinh viên.
Bài hát viết lại tặng sếp
Anh Tỏa có một chất rất riêng là sáng tạo. Năm dịch, sinh nhật sếp không tụ tập được, phải làm online. Anh viết lại lời bài "Anh còn nợ em", kể những gì đơn vị còn nợ sếp chưa làm, và những gì sếp hứa mà còn nợ tập thể. Sếp rất vui, mọi người cũng ấn tượng với cách làm ấy. Câu anh giữ cho mình là: "Luôn cải tiến mỗi ngày, mỗi việc để tạo ra cái hứng thú và sáng tạo trong công việc." Trường bạn hay tới hỏi mô hình của anh vì sao làm được như vậy.
Báo cáo không còn chiếm buổi tối
Anh thường tới trường lúc bảy rưỡi sáng, về khoảng tám giờ tối, làm từ thứ Hai tới thứ Bảy, ngày có sự kiện thì đi cả Chủ nhật. Giờ hành chính dành cho họp và xử lý việc, nên báo cáo, phương án chỉ làm được ngoài giờ. Anh đang giao cho trợ lý AI việc rà, chỉnh, hoàn thiện báo cáo và kế hoạch trình lãnh đạo, trả lời ngay những câu sinh viên hỏi về thủ tục đã ban hành như đóng học phí ngày nào, nghỉ Tết khi nào, rồi chia chỉ tiêu năm xuống từng người và theo dõi. Đích anh đặt là thời gian làm báo cáo giảm từ khoảng một phần năm mỗi ngày xuống một phần năm mỗi tuần. Một người hai mươi năm vẫn tự đòi mình cải tiến như thế, cho thấy sự nỗ lực không ngừng của anh Tỏa, và anh đã tìm ra con đường để dành thêm giờ cho chính các bạn sinh viên.
Người ở lại vì sinh viên
Anh muốn làm những gì cho sinh viên và người cần, để họ không phải làm theo cái mình cần. Hai mươi năm ở Văn Lang, anh sống đúng như thế.
Chúc mừng anh Tỏa. Chúc anh có thêm những buổi tối thong thả bên hai con, và chúc những thế hệ sinh viên sau vẫn có một người lo trước, nghĩ sau cho các bạn như anh.