Căn nhà bốn công ty nước ngoài làm chưa xong và nguyên tắc hiểu sâu bên trong khách của anh Hoàng Trường Sơn ở Đà Nẵng
Năm 2013, một vị tổng giám đốc tập đoàn lớn đi tìm người thiết kế nhà cho mình. Trước đó ông đã thuê bốn công ty nước ngoài mà vẫn không hài lòng: bố cục và hình thức mang cảm giác Tây quá, trong khi ông khá truyền thống, và công ty lớn thì giao lại cho nhân viên làm nên ít chăm chút.
Người thứ năm ông gặp là anh Hoàng Trường Sơn. Trước buổi gặp, anh đi tìm hiểu ông đi xe gì, mang giày gì, đọc các phát biểu của ông trên mạng để đoán ông là kiểu người nào. Vào gặp, anh trả lời trôi chảy. Ông thấy người ngồi trước mặt đã hiểu mình từ lâu, và ông chọn anh.
Anh Sơn là kiến trúc sư, chủ Công ty Kiến trúc SUN từ năm 2007 và Giám đốc OZSUN, công ty nội thất. Anh sống ở Đà Nẵng.
Ngôi nhà của ba thế hệ
Căn nhà ấy là bước ngoặt lớn nhất của anh, và nó khó hơn một bài toán thiết kế.
Nhà rộng, ba thế hệ cùng ở, nên anh phải hiểu sinh hoạt của cả ba lớp người trong một mái. Lúc đó anh còn trẻ, chưa trải đời nhiều, mà phải nhập vai làm nhà cho một người có điều kiện và có kiến thức. Chủ nhà đứng đầu hơn nghìn người nhưng vẫn ở dưới chủ tịch hội đồng quản trị, nên căn nhà phải uy nghiêm mà không được kiêu kỳ.
Các bạn đọc lại câu cuối. Uy nghiêm mà không kiêu kỳ là yêu cầu về vị thế của một con người. Người kiến trúc sư đọc ra được điều đó mới dựng đúng cái nhà. Anh dồn hết sức, công trình xong tốt đẹp. Từ đó việc của tập đoàn ấy đến với anh đều đặn, trong đó có nhà ga cáp treo Tây Ninh, công trình khó nhất anh từng làm.
Hiểu sâu điều khách chưa nói ra
Anh kể rằng nhiều kiến trúc sư chiều khách quá mức để có hợp đồng, rồi khách thấy họ chẳng phải chỗ dựa, còn bản thân họ thì mất lái với chính sản phẩm của mình. Anh nhận là anh từng như vậy.
Rồi anh rút ra một câu mà tôi muốn các bạn ghi lại: muốn khách hài lòng thì phải "hiểu sâu bên trong của họ chứ không phải những điều họ nói".
Sau đó cách làm của anh đổi hẳn: nghiên cứu, tính toán kỹ, bảo vệ điều mình thấy hợp lý, và nói rõ quan điểm ấy với khách ngay từ đầu. Nói rõ từ đầu là chỗ khó nhất, vì nó có thể mất hợp đồng ngay tại bàn. Nhưng người chịu mất một hợp đồng để giữ cho mình một lập trường thì về sau sẽ được khách gọi lại, và đó đúng là điều đã xảy ra: anh tự hào nhất vì chinh phục được nhiều khách khó tính, rồi chính họ quay lại giới thiệu việc cho anh.
Anh còn một nguyên tắc nữa, ngắn và sạch: anh không dùng vai trò thiết kế để ép nhà thầu lấy hoa hồng.
Trong nghề này, câu đó nói được không nhiều người.
Người giải mâu thuẫn của công trình
Anh học Đại học Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh, học thạc sĩ ở Đại học Xây dựng Hà Nội, có đủ chứng chỉ hành nghề, và có khoảng bảy năm dạy môn đồ án ở Đại học Kiến trúc Đà Nẵng.
Anh nói anh học nghề từ ít nhất ba người, và người đầu tiên là thầy dạy vẽ, một người sống đạm bạc nhưng giàu lòng sẻ chia, dạy anh cả nghề lẫn cách đối nhân xử thế.
Sở trường của anh là lắng nghe và tổng hợp, nên phương án của anh thường cân bằng được bốn thứ hay chỏi nhau: đẹp, lạ, hiệu quả và bền vững. Anh say mê nhất đúng lúc tìm ra cách giải các mâu thuẫn của công trình. Anh cũng không tin vào chuyện lạ cho bằng được: theo anh, công trình chỉ cần nghiên cứu kỹ và có một ý nhỏ có chiều sâu.
Nét riêng mà khách tìm tới
Đội của anh chia hai mảng. Bên kiến trúc SUN có khoảng bốn kiến trúc sư. Bên nội thất OZSUN khoảng mười lăm người, đủ kế toán, thu mua, nhân sự, kinh doanh, giám sát, thiết kế, trưởng xưởng và thợ. Khách ban đầu do gia đình giới thiệu, rồi khách giới thiệu khách, nên giờ anh có tệp khách khá ổn định, gần đây thêm khách từ Facebook, website và do nhân viên kinh doanh tìm về.
Việc ngốn sức anh nhất, khoảng hai mươi lăm giờ mỗi tuần, là kèm nhân viên các phòng và tự sửa thiết kế. Anh nói thẳng: "đa phần họ vẫn đang dùng bộ não của tôi, phải có tôi thì họ mới tự giác, mới làm tốt hơn". Khách đến vì nét thiết kế riêng của anh, nên anh vẫn phải tự tay sửa, và càng tự sửa thì càng khó có người thay.
Anh Sơn tâm sự với tôi rằng anh đang muốn có một trợ lý AI học được chính phong cách ấy: nhận vài ý phác của anh rồi đưa ra mấy phương án đúng chất anh hay làm để anh chỉnh, và lo thêm phần hình ảnh, nội dung cho mảng nội thất. Ngoài công việc, anh còn muốn bộ não ấy lưu giữ chuyện của người lớn tuổi trong gia đình, và là nơi con anh hỏi chuyện khi anh không có ở nhà. Tôi đã nghe nhiều người nói về điều họ muốn ở một bộ não thứ hai, và câu của anh Sơn là một trong những câu tôi nhớ lâu nhất.
Người làm chỗ ở cho người khác
Nghề của anh là làm chỗ ở. Mỗi công trình anh nhận là một gia đình sẽ ăn cơm, ngủ, già đi trong cái không gian anh vẽ. Nên trước khi đặt bút, anh đi tìm hiểu con người sẽ sống ở đó.
Câu anh luôn giữ: "Đời chỉ sống có một lần, hãy sống sao không hoài, không phí những tháng năm tuổi trẻ, để khi về già thì không tiếc nuối".
Chúc mừng anh Sơn. Chúc nét thiết kế riêng của anh được nhân lên mà anh bớt được hai mươi lăm giờ sửa mỗi tuần, và chúc bộ não thứ hai của anh giữ được những câu chuyện của người lớn trong nhà, như anh mong.
