Con đường từ kỹ thuật viên lên kế toán viên và nghề chi đúng từng đồng ngân sách của anh Hoàng Văn Hiếu ở TP. Hồ Chí Minh

Doanh nghiệp được làm những gì pháp luật không cấm. Người làm kế toán hành chính sự nghiệp thì ngược lại, chỉ được chi những mục được phép. Chỉ đảo một vế, mà cả cách làm nghề khác hẳn.

Người bạn của tôi ở TP. Hồ Chí Minh, anh Hoàng Văn Hiếu, đã sống với câu thứ hai suốt tám năm nay, ở vị trí kế toán viên của Trường Cán bộ quản lý giáo dục TP. Hồ Chí Minh. Anh nói thẳng rằng nghề của anh mệt hơn kế toán doanh nghiệp, vì đồng tiền đi qua tay anh là ngân sách nhà nước. Chi thì phải "chi đúng, đủ, đúng mục, đúng đối tượng". Thiếu một chữ trong bốn chữ ấy là có chuyện.

Câu anh giữ làm kim chỉ nam cho nghề cũng gọn như một dòng sổ sách: "Làm thì tới nơi tới chốn, kế toán không thể ẩu được, vậy mới cần AI Agent hỗ trợ."

Đi lên từ những việc phục vụ trong trường

Anh Hiếu không bước vào phòng kế toán ngay từ đầu. Trước đó, anh là kỹ thuật viên phục vụ trong trường. Rồi anh đi học Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, chuyên ngành kế toán. Sau đó anh lấy tiếp chứng chỉ hành nghề kế toán viên và chứng chỉ kế toán trưởng hành chính sự nghiệp.

Từ một người lo việc kỹ thuật, phục vụ, đến một người cầm sổ sách tài chính của cả một trường đào tạo cán bộ, quãng đường ấy anh đi bằng sự học. Có cả chứng chỉ hành nghề lẫn chứng chỉ kế toán trưởng, điều không phải người làm kế toán nào cũng có.

Anh còn học theo những cách ít ai kể ra. Anh được đồng nghiệp đi trước hướng dẫn, đi các đợt tập huấn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, và chịu khó đọc bài viết của các thầy trên mạng. Một người biết mình học được từ người đi trước, từ các đợt tập huấn, từ cả những bài viết trên mạng, là người không bao giờ tự cho mình đã đủ.

Người giữ kỷ luật cho đồng tiền chung

Kế toán hành chính sự nghiệp là nghề của những chữ "được phép". Mỗi khoản chi phải nằm trong dự toán, đúng mục, đúng đối tượng, có đủ chứng từ. Anh Hiếu nói rõ: "Tôi chỉ được chi những mục được phép, không như doanh nghiệp được làm những gì pháp luật không cấm."

Tôi nghĩ nghề này ít được người ngoài nhìn thấy. Một khóa bồi dưỡng diễn ra suôn sẻ, giảng viên nhận thù lao đúng hạn, người học có hóa đơn để thanh toán, phía sau là những người như anh tra từng hồ sơ, soát từng con số. Giữ cho đồng tiền chung đi đúng chỗ là giữ niềm tin của rất nhiều người vào một cơ quan công. Việc ấy không ồn ào, nhưng là việc của người có trách nhiệm.

Bản lĩnh qua những mùa thanh tra, kiểm toán

Nói về bước ngoặt lớn nhất trong nghề, anh không nhắc chuyện thăng tiến. Anh nhắc chuyện vượt qua các đợt thanh tra, kiểm tra, kiểm toán nhà nước. Với người làm ngân sách, đó là những kỳ sát hạch thật, khi từng khoản thu, từng khoản chi, từng quy trình đều được soi lại.

Bài học anh rút ra rất nghề: "thông thường thì phải có đủ số liệu, có thể minh chứng giải trình được". Và anh nói thêm một câu rất thật, ai làm kế toán chắc cũng gật đầu: kế toán thì "không bao giờ muốn phải tiếp thanh tra kiểm tra", vì mệt lắm.

Câu đùa ấy lại chính là đích của người làm nghề cẩn thận. Hồ sơ đủ tới mức đoàn nào tới cũng giải trình được, thì người kế toán ngủ yên. Muốn được như vậy chỉ có một cách, là làm tới nơi tới chốn ngay từ ngày thường.

Phía sau những lớp bồi dưỡng cán bộ quản lý

Người anh phục vụ nhiều nhất là các thầy cô tổ trưởng chuyên môn ở các trường tiểu học, đến trường để học khóa bồi dưỡng kỹ năng quản lý. Ngoài ra còn có giảng viên, cán bộ trong trường và các đơn vị đối tác.

Điều các thầy cô lo nhất lại là chuyện rất nhỏ với người ngoài: hóa đơn học phí. Học phí của họ lấy từ ngân sách nhà nước, phải thanh toán qua kho bạc, nên tờ hóa đơn phải đúng, phải đủ thì họ mới thanh toán được. Người làm kế toán ở trường hiểu nỗi lo ấy hơn ai hết, vì chính anh cũng làm việc trong cùng một hệ thống quy định.

Việc tiếp người học chủ yếu là của phòng đào tạo, anh hỗ trợ phần kế toán. Người tới tìm qua đủ đường: phòng quản lý đào tạo chuyển sang, Zalo, điện thoại, email, hoặc đến thẳng. Hè vừa rồi, có ngày tới mấy chục cuộc điện thoại. Phòng kế toán bây giờ có năm người, có giai đoạn chỉ còn ba. Việc tốn sức nhất mỗi tuần của anh là tra soát hồ sơ thanh toán cho giảng viên, viên chức, một việc mà sai một chữ ký, thiếu một chứng từ là phải làm lại.

Bớt việc tay, giữ con mắt giám sát

Anh Hiếu nói thật lý do anh tìm tới trợ lý AI: làm việc đã mệt mỏi, cần công cụ hỗ trợ để bớt việc phải làm trực tiếp mà vẫn giám sát được. Việc đầu tiên anh muốn giao là lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán, việc anh cần nhất. Tiếp theo là kiểm soát dự toán thu chi, rồi quản lý tài sản công và tính hao mòn, phần anh đang làm bằng Excel rồi lấy số cuối kỳ đưa vào báo cáo, sau đó là các báo cáo hành chính khi có nhu cầu. Một người làm nghề sổ sách tám năm, đã quen mọi quy trình, vẫn chịu học cách giao việc cho công cụ mới mà không buông vai trò người kiểm soát, đó là cách làm của người hiểu mình. Anh đã tìm ra con đường để giữ được chữ "tới nơi tới chốn" mà vẫn còn sức cho những việc cần con mắt người.

Tới nơi tới chốn

Anh Hiếu chưa kể nhiều về điều mình tự hào. Câu anh chọn để giữ cho nghề đã nói thay: làm thì tới nơi tới chốn. Đi lên từ người phục vụ trong trường, bằng sự học và sự cẩn trọng, anh trở thành người giữ đồng tiền chung cho cả một trường đào tạo cán bộ quản lý giáo dục.

Chúc mừng anh Hiếu. Chúc những bản báo cáo quyết toán sắp tới của anh nhẹ hơn, chúc mùa hè năm sau những cuộc điện thoại hỏi hóa đơn được trả lời nhanh hơn, và chúc anh có thêm những buổi chiều về sớm sau một ngày làm việc tới nơi tới chốn.