Tấm bằng của chị Huỳnh Phi Yến là năm nhà hàng đang chạy
Năm 2006, chị Huỳnh Phi Yến bắt đầu làm nghề với một cuốn sổ và một cây bút. Chị không biết dùng máy tính. Không bằng cấp chuyên ngành, không qua trường lớp chính quy. Gần hai mươi năm sau, chị là người cầm toàn bộ hệ thống kế toán và kiểm soát nội bộ của năm chi nhánh nhà hàng ở Sài Gòn, đồng thời là chủ doanh nghiệp. Giữa hai điểm ấy là một con đường chị tự trải từng viên đá.
Tự học Excel từ con số không
Chị kể giản dị: tự học Word, Excel từ năm 2014, "hoàn toàn tự học qua đồng nghiệp và tự tìm hiểu." Tám năm làm kế toán bằng sổ viết tay, rồi một ngày ngồi trước máy tính và bắt đầu lại như người mới.
Các bạn thử nghĩ xem, một người đã làm nghề tám năm, đã quen tay, quen cách, mà dám ngồi học lại từ phím Enter, từ ô A1. Cái khó của tự học không nằm ở kiến thức. Cái khó nằm ở việc chấp nhận mình chưa biết, trước mặt đồng nghiệp, ở cái tuổi người ta đã quen được gọi là chị. Chị Phi Yến chấp nhận được điều đó, và từ bàn phím ấy, chị đi lên tới chỗ cầm báo cáo lãi lỗ của năm nhà hàng.
Có những tấm bằng in trên giấy. Cũng có những tấm bằng in trên kết quả. Năm chi nhánh đang chạy mỗi ngày, mỗi tháng có báo cáo, là tấm bằng của chị.
Một mình lên Sài Gòn
Năm 2013 là năm khó nhất đời chị. Sau một biến cố gia đình, chị một mình lên Sài Gòn làm lại từ đầu, trên vai còn một khoản nợ. Chị vượt qua bằng một cách rất đơn giản: lao vào công việc.
Tôi để ý thứ tự thời gian. Năm 2013 chị làm lại từ đầu. Năm 2014 chị bắt đầu tự học máy tính. Tức là ngay khi đời xô ngã, việc đầu tiên chị làm là học thêm một thứ mới. Nhiều người gặp biến cố thì thu mình lại. Chị Phi Yến đứng dậy và nâng cấp chính mình. Đó là thứ bản lĩnh mà tôi rất quý ở một người phụ nữ.
Người giữ tiền cho năm nhà hàng
Việc của chị trải rộng: quản lý thu chi, làm báo cáo lãi lỗ hàng tháng riêng cho từng chi nhánh, kiểm soát hàng hóa nhập và bán, trực hotline nhận tiệc, làm hợp đồng đặt tiệc, tính lương nhân viên, theo dõi công nợ, đối chiếu sản lượng bia, nước ngọt với nhà tài trợ. Tháng 8/2026 chị vừa ký hợp đồng tài trợ với Pepsi và bia Heineken, và đang theo dõi sản lượng từng ngày để tới kỳ chiết khấu thì đối chiếu cho khớp.
Chị làm báo cáo riêng cho từng chi nhánh, không gộp chung. Chi tiết này nói lên một người làm nghề có tâm. Gộp thì nhanh, nhưng gộp thì chi nhánh lỗ nấp sau chi nhánh lời. Tách ra thì mất công gấp năm, nhưng người chủ nhìn được sự thật của từng nơi. Và chị vừa là người lập, vừa là người duyệt cuối cùng. Người vừa viết vừa ký thì không có ai để đổ lỗi, nên con số nào cũng phải chắc.
Người thầy qua điện thoại
Có một chuyện nhỏ mà tôi rất thích. Một bạn thu ngân xuất hóa đơn sai số tiền, khách yêu cầu xuất lại đúng theo bill. Bạn ấy gọi điện cho chị. Chị không mắng, không làm thay, chị hướng dẫn từng bước: vào hóa đơn xuất sai, vào mục xử lý hóa đơn, chọn thay thế hóa đơn, chỉnh lại món cho đúng bill thực tế, rồi lưu.
Người từng tự học từ con số không thì biết người mới cần được chỉ tới từng nút bấm. Và chị chỉ đúng như thế, kiên nhẫn, rõ ràng, để bạn thu ngân tự tay sửa và nhớ cách làm cho những lần sau. Người quản lý dạy nhân viên tự làm được là người đang nhân mình lên.
Tiệc của khách là việc của mình
Khách của chị là mọi loại tiệc trừ tiệc cưới: sinh nhật, tất niên, liên hoan công ty. Chị kể một ca rất đời: một vị khách đặt tiệc 45 người, 17 giờ ngày 22/9/2026. Chị gửi menu cho khách chọn, chốt món, làm hợp đồng, nhận cọc 50%. Nghe thì đơn giản, nhưng người trực hotline nhận tiệc ấy cũng chính là người cuối tháng làm báo cáo lãi lỗ. Chị biết một bàn tiệc 45 khách đi từ cuộc gọi đầu tiên tới dòng doanh thu cuối tháng như thế nào. Hiếm người nắm được cả chuỗi như vậy trong một nhà hàng.
Trợ lý cho người làm năm việc
Chia sẻ với tôi ở lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, chị Phi Yến muốn giao cho trợ lý AI những việc đang ngốn giờ của chị nhất: soạn báo cáo, nhắc công nợ, gom quy trình kiểm soát nội bộ, trả lời khách đặt tiệc, và trên hết là báo cáo doanh thu lãi lỗ hàng tháng. Người từng tự học Excel từ ô A1 thì học AI sẽ còn nhanh hơn, vì chị có sẵn thứ quan trọng nhất: chịu học. Năm 2014 chị bắt đầu tự học máy tính, hôm nay chị mở thêm một cánh cửa nữa, vẫn bằng đúng tinh thần ấy.
Tấm bằng của người tự học
Chị Huỳnh Phi Yến là người tôi muốn kể cho những ai đang nghĩ mình không có bằng cấp, không biết công nghệ, đã muộn để bắt đầu. Chị bắt đầu bằng cuốn sổ viết tay, một mình làm lại từ đầu giữa lúc khó nhất, và giờ cầm sổ sách của năm nhà hàng. Muộn hay sớm không quan trọng bằng việc có dám ngồi xuống học hay không.
Chúc mừng chị Phi Yến. Chúc năm chi nhánh của chị tháng nào cũng có báo cáo đẹp, và chúc chị có thêm thật nhiều giờ cho mình sau khi trợ lý mới vào việc.