Chữ tín và nhà phân phối nhỏ của anh Lê Châu ở Long Hải
Có một chị chủ tiệm bán nguyên liệu làm bánh ở thành phố Vũng Tàu. Khi nghe tin người quản lý khu vực vẫn hay chăm tiệm mình đã nghỉ việc, chị không im lặng. Chị chủ động đi hỏi các nhà cung cấp đang bỏ hàng cho chị, xem có chỗ nào hợp để anh làm không.
Một người khách tự đi tìm việc cho người bán hàng cho mình. Người được khách thương như thế là anh Lê Châu, ở xã Long Hải, TP. Hồ Chí Minh, quê Bà Rịa Vũng Tàu cũ. Tôi nghĩ không có tấm bằng khen nào nói về một người bán hàng rõ hơn chuyện ấy.
Gác bằng kỹ sư để đi bán hàng
Anh Châu học ngành Công nghệ Thực phẩm ở Đại học Công Thương TP.HCM, ra trường loại Khá. Ra trường, anh không theo hướng kỹ sư mà chọn đi làm kinh doanh. Điều anh tự hào nhất về công việc của mình lại chính là lựa chọn đó: dám gác chuyên môn kỹ sư, bắt đầu từ nghề sales, và bám được lâu dài với con đường mình chọn.
Nền kỹ sư không mất đi đâu. Nó thành vốn kiến thức sản phẩm để anh tư vấn cho khách. Sau này anh còn đi học thêm pha chế, học làm bánh, có chứng chỉ tin học và tiếng Anh. Một người bán nguyên liệu làm bánh mà tự tay biết làm bánh thì nói gì với chủ tiệm bánh cũng có sức nặng.
Chín năm, ba chặng, một giải thưởng
Tháng 5/2016, anh vào làm ở một công ty phân phối thực phẩm nhập khẩu từ Thái Lan: snack, bánh kẹo, bơ, phô mai, sữa, nguyên liệu làm bánh và pha chế. Hai năm đầu anh là nhân viên kinh doanh ở Hồ Chí Minh, nắm địa bàn, viếng thăm khách theo lịch, chăm hàng trên kệ. Hai năm tiếp theo anh làm giám sát bán hàng ở Hồ Chí Minh, Bình Dương, Biên Hòa, mở kênh đại lý, mở nhà phân phối, đào tạo nhân viên.
Từ tháng 7/2020, anh là Quản lý khu vực miền Đông, lo bốn tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa Vũng Tàu, Bình Thuận, Ninh Thuận. Anh dựng hệ thống nhà phân phối và đội ngũ giám sát, nhân viên bán hàng, theo dõi giao hàng, công nợ, đọc báo cáo bán hàng và báo cáo định kỳ cho ban giám đốc. Năm 2021, anh được trao giải Quản lý xuất sắc. Đi lên từng bậc từ người chạy xe chào hàng, nên khi làm quản lý anh hiểu nhân viên mình đang nắng mưa ra sao. Mà chuyện chạy xa, chịu nắng mưa, thuyết phục khách, nhiều người thấy khó, anh thì thấy bình thường.
Hỏi trước, tư vấn sau
Gặp một tiệm mới chưa lấy hàng bao giờ, anh đi theo một nhịp rõ ràng: chào hỏi, giới thiệu mình và công ty, giới thiệu sơ qua sản phẩm, rồi đặt câu hỏi ngược để hiểu khách mong gì, sau cùng mới tư vấn đúng theo điều vừa hiểu.
Có lần anh chào mứt làm bánh cho một chủ tiệm bánh. Anh không vội khen mứt của mình. Anh hỏi chị đang dùng loại mứt nào, mong muốn gì ở một hũ mứt, rồi mới nói về những ưu điểm khớp đúng mong muốn đó, kèm vài ưu đãi. Chị đồng ý lấy một ít dùng thử. Người bán hàng biết hỏi trước khi nói là người đặt khách vào giữa câu chuyện, chứ không đặt món hàng.
Một bài học có giá
Tháng 4/2025, anh rời vị trí quản lý khu vực. Anh không muốn đi công tác xa nhiều nữa, và sau nhiều năm anh đã có quan hệ với một lượng khách nhất định, đủ tự tin để xây một con đường riêng.
Bước đầu không suôn sẻ. Anh đi học pha chế, học làm bánh, rồi mở một quán nước ở xã Phước Tỉnh, bỏ vào đó một khoản vốn không nhỏ. Năm tháng sau quán đóng cửa vì vắng khách. Anh nhìn lại rất sòng phẳng: "Bài học rút ra là không nên quyết định đầu tư kinh doanh vội vàng khi chưa chuẩn bị kỹ lưỡng về kinh nghiệm đối với nghề đó." Rồi anh quay về đúng sở trường. Tháng 1/2026, anh mở một nhà phân phối nhỏ chuyên nguyên liệu làm bánh, nguyên liệu pha chế, thực phẩm đông lạnh và bánh kẹo. Đến giờ việc kinh doanh tạm ổn, mỗi tháng phục vụ khoảng năm mươi khách. Người thua một lần mà rút ra được bài học gọn như thế thì lần thứ hai đi chắc chân hơn nhiều.
Ông chủ tự đi giao hàng
Nhà phân phối của anh có hai nhân viên bán hàng, một nhân viên giao hàng, kế toán thuê dịch vụ. Anh nhớ nhất một đợt: "Khó khăn nhất là có 1 đợt nhân viên giao hàng và nhân viên kế toán xin nghỉ việc cùng 1 lúc." Chưa tuyển được người ngay, anh vừa đi tuyển, vừa tự học thêm nghiệp vụ kế toán, vừa tự chạy giao hàng sáu tới tám tiếng một ngày. Người từng là quản lý cả một miền, khi cần vẫn tự xách hàng đi giao, thì khách không bao giờ bị bỏ lại giữa chừng.
"Quan trọng nhất là chữ tín"
Khách của anh là chủ tiệm tạp hóa, mini mart, căn tin trường học, căn tin bệnh viện, tiệm bánh, quán cà phê và các đại lý nhỏ. Nỗi lo anh hiểu rõ nhất của họ là hàng bán chậm bị hết date. Anh luôn cam kết đỡ cho khách phần rủi ro đó, và khi chuyện xảy ra, anh làm đúng như đã hứa. Quan điểm làm nghề, làm người anh giữ chỉ gói trong mấy chữ: "quan trọng nhất là chữ tín". Đặt câu ấy cạnh chuyện chị chủ tiệm ở Vũng Tàu đi tìm việc cho anh, thì không cần giải thích thêm.
Nhà phân phối của anh hiện chỉ bán theo cách truyền thống, nhân viên tới tận tiệm mỗi tuần. Anh đang muốn giao cho trợ lý AI việc mở một kênh hoàn toàn mới: viết bài, làm video, dựng website, trả lời tin nhắn và lên đơn trên Zalo, Facebook, TikTok từ bảng giá, danh mục và hình ảnh sản phẩm, để tới được các chủ tiệm nguyên liệu, chủ tiệm bánh và những người mẹ làm bánh tại nhà. Rồi tới báo cáo bán hàng và báo cáo kế toán, để không bao giờ phải gác việc chính mỗi khi thiếu người. Từ người chạy xe chào hàng tới ông chủ nhà phân phối đang tự mở kênh online, anh Châu cho thấy mình đã tìm được con đường lớn lên bằng chính đôi chân của mình.
Chúc mừng anh Châu. Chúc kênh bán hàng mới của anh sớm có những đơn hàng đầu tiên từ các tiệm bánh khắp nơi, và chúc chữ tín anh giữ suốt gần mười năm qua tiếp tục kéo thêm nhiều người khách thương anh như chị chủ tiệm ở Vũng Tàu.