Bộ định mức chưa ai làm và nghề thẩm tra giá nhà ở xã hội của chị Lê Hồng Vân ở Hà Nội

"Nếu tôi không làm tiếp, thì ai làm tiếp."

Chị Lê Hồng Vân tự nói câu ấy với mình vào những lúc rất muốn buông một việc kéo dài khoảng năm năm: xây dựng định mức, đơn giá quản lý quỹ nhà và quản lý vận hành tòa nhà thuộc tài sản công của thành phố Hà Nội. Việc này chưa có quy định nào về phương pháp, nội dung, quy trình, số liệu lại khó gom. Bản đầu không có cơ sở đủ rõ để thông qua, chị làm lại theo phương án khác, vận dụng quy định của những công việc tương tự.

Hôm nay, định mức, đơn giá quản lý vận hành tòa nhà đã được Hà Nội ban hành. Phần quản lý quỹ nhà đang được hoàn thiện để trình phê duyệt. Khi trò chuyện với chị Vân, tôi biết được cái giá của chặng đường ấy: nhiều năm đi làm cả thứ bảy, chủ nhật, đi sớm về muộn, bớt đi những giờ bên gia đình và các con. Sau một bộ định mức được ban hành là những ngày nghỉ của một người mẹ dồn lại.

Kỹ sư của những con số nhà ở

Chị Vân là kỹ sư xây dựng, học ngành Kinh tế và quản lý đô thị, rồi lên thạc sĩ Kinh tế xây dựng, cả hai đều ở Đại học Xây dựng Hà Nội. Chị làm nghề gần hai mươi năm, từ đầu năm 2014 là Phó Giám đốc Viện Kinh tế nhà ở và thị trường bất động sản, thuộc Viện Kinh tế xây dựng, Bộ Xây dựng.

Khách hàng của chị là chủ đầu tư các dự án đầu tư công, nhà ở, khu đô thị, nhà ở xã hội, và Sở Xây dựng các địa phương.

Cầm lái chuyên môn cho cả Viện

Bước ngoặt lớn nhất trong nghề của chị đến năm 2020, khi người đứng đầu Viện Nhà ở và Bất động sản nghỉ việc. Từ đó chị là người nắm chuyên môn chính của Viện về nhà ở và thị trường bất động sản, gần như tự gánh việc nghiên cứu, định hướng chuyên môn, chủ trì và tổ chức thực hiện.

Chị phải lo xây dựng định mức, đơn giá, việc chị gọi là khó nhất mình từng làm, rồi nghĩ lại cách xử lý số liệu, dựng lại báo cáo thị trường gửi Bộ Xây dựng theo yêu cầu mới cùng các chỉ tiêu đánh giá thị trường. Thẩm tra giá, dự toán thì chị đã chủ trì từ trước nên không còn là chuyện khó.

Người ta hay kể lúc được trao ghế, ít ai kể lúc phải đứng ra gánh phần việc của người vừa rời đi. Chị Vân đã đi qua lúc ấy bằng chuyên môn.

Người mở lối thẩm tra giá nhà ở xã hội

Điều chị Vân có quyền tự hào nhất nằm ở một câu rất ngắn: "Sau năm 2020, tôi là người đầu tiên làm tư vấn thẩm tra giá nhà ở xã hội."

Giá nhà ở xã hội và quản lý vận hành nhà ở giờ là chuyên môn sâu nhất của chị, cũng là nhóm việc chị được nhiều chủ đầu tư biết tới nhất. Chị tự nghiên cứu từ quy định pháp luật, rồi học tiếp qua từng dự án, từng chủ đầu tư. Từ thực tế ấy, chị góp ý với Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản để sửa những quy định chưa phù hợp, và tham gia tổ biên tập luật, nghị định, thông tư về nhà ở và thị trường bất động sản.

Chị tóm vòng tròn ấy trong một câu: "Thực tiễn giúp tôi góp ý pháp luật, pháp luật giúp tôi tư vấn đúng quy định."

Cách làm riêng của chị cũng đơn giản như vậy: chỉ tập trung làm đúng quy định, và trước khi tư vấn luôn hỏi chuyên gia ở các cơ quan xây dựng pháp luật để bám chắc quan điểm. Nhà ở xã hội là chỗ an cư của những gia đình thu nhập không cao. Mỗi khoản chi phí được tính đúng bản chất là một phần tiền người mua nhà không phải gánh thêm. Việc của chị nằm sau những bảng tính, nhưng cái lợi của nó đi tới tận cửa từng căn hộ.

Một phương án tính giá đi tới quyết định của địa phương

Khách hàng chị nhớ nhất là Sở Xây dựng của một địa phương. Chị nhận lập đề án hỗ trợ chính sách giá nhà ở thuộc sở hữu nhà nước, nay gọi là tài sản công.

Công thức xác định giá trong quy định có chỗ chưa phù hợp thực tế và chưa chi tiết. Cách thường gặp là vận dụng tương tự công thức của nhóm nhà ở khác. Chị chọn lối khó hơn: lập luận, đưa ra phương án tính sát với thực tiễn, rồi họp nhiều lần với địa phương để giải thích cho họ cân nhắc, quyết định.

Sau đó tình hình địa phương thay đổi, nhưng họ vẫn giữ nội dung chính và ý tưởng chính trong kết quả tư vấn của chị, điều chỉnh theo tình hình mới rồi ban hành quyết định. Với người làm tư vấn chính sách, được giữ lại phần cốt lõi sau khi mọi thứ đã đổi khác là lời công nhận rõ nhất.

Uy tín được truyền tay giữa các chủ đầu tư

Khách tìm đến vì Viện Kinh tế xây dựng là đơn vị tư vấn về quản lý chi phí có uy tín bậc nhất thuộc Bộ Xây dựng, và vì người chủ trì là chị. Phí tư vấn không rẻ hơn nơi khác, vậy mà khách phần lớn vẫn do những chủ đầu tư từng làm với chị giới thiệu cho nhau. Có lúc chị ôm năm tới bảy dự án cùng một lúc.

Người làm cùng hay khen chị cẩn thận, uy tín, hiểu sâu vấn đề, không ngại khó. Quan điểm làm nghề của chị gói trong một câu: "Việc gì cũng phải làm một cách có trách nhiệm".

Giao cho trợ lý những bảng tính hằng tháng

Việc chị muốn giao cho trợ lý AI trước tiên là tính chỉ số giá bất động sản hằng tháng của các địa phương. Hiện chị làm thủ công trên Excel, kết hợp hai phần mềm nhỏ của đơn vị, rồi đưa kết quả vào báo cáo Word gửi Bộ. Chị mong trợ lý làm thay các bước Excel, rồi tiến tới lập và thẩm tra giá nhà ở xã hội, lập và thẩm tra dự toán, những việc hiện tốn nhiều giờ đọc hồ sơ. Xa hơn, chị muốn có phần mềm làm trọn từ đầu tới cuối, dù chị chưa biết làm phần mềm. Một người làm nghề gần hai mươi năm vẫn sẵn sàng học thứ mình chưa biết, đó là sự cầu tiến hiếm có, và chị đã nhìn ra con đường để trả bớt những ngày cuối tuần về cho gia đình.

Giá đúng cho những mái nhà

Ít người mua nhà biết tên người đã thẩm tra giá căn hộ của mình. Nhưng sự cẩn thận của chị Vân thì nằm sẵn trong từng con số họ phải trả.

Chúc mừng chị Vân. Chúc bảng chỉ số giá tháng tới chạy xong nhờ người trợ lý mới, chúc bộ định mức quản lý quỹ nhà sớm được phê duyệt, và chúc chị có lại những thứ bảy, chủ nhật trọn vẹn bên các con.