Cô học trò chỉ sợ cô buồn và nghề dạy Lịch sử bằng tư duy của chị Lê Thị Huyền ở Hà Nội

Đi thi học sinh giỏi, điều cô học trò ấy lo nhất là nếu mình không đạt kết quả như mong muốn, cô sẽ buồn. Năm lớp 11, em mang về giải Nhất quốc gia môn Lịch sử.

Khi trò chuyện với chị Lê Thị Huyền, tôi biết em là cô học trò chị yêu quý nhất, gắn bó nhất. Em đến với chị từ mùa hè năm lớp 8, như một trang giấy trắng, chưa có kiến thức nền tảng. Hơn hai năm sau, em lần lượt có giải Nhất thành phố năm lớp 9, giải Nhất thành phố năm lớp 11 và giải Nhất quốc gia cũng năm lớp 11. Em lúc nào cũng giữ tinh thần học tốt, có sức bền. Còn điều làm chị thương nhất lại là nỗi lo nhỏ xíu ấy: sợ cô buồn.

Một đứa trẻ đi thi mà nghĩ tới cô trước khi nghĩ tới mình, thì người cô ấy đã dạy em nhiều hơn kiến thức Lịch sử.

Chị Huyền đứng lớp từ năm 2004, dạy Lịch sử ở bậc THPT, bồi dưỡng học sinh giỏi từ năm 2006. Đến nay đã có hơn năm mươi học trò của chị đạt giải Nhất, Nhì, Ba cấp thành phố và quốc gia.

Cánh cổng mở ra từ một giải Nhất quốc gia

Chị lớn lên và đi học ở Thanh Hóa. Bước ngoặt đầu tiên của đời chị đến từ năm học 1999 đến 2000, khi chị đạt giải Nhất quốc gia môn Lịch sử. Giải thưởng ấy đưa chị vào thẳng đại học, là thủ khoa đầu vào ngành Sư phạm Lịch sử. Chị nói về giải thưởng ấy: "Đạt giải Nhất quốc gia tạo nền tảng bước ngoặt cho cuộc sống của tôi". Nó "mở ra cánh cổng nghề nghiệp và định hướng tương lai."

Bốn năm đại học, chị học tốt và hoạt động tốt, đến giờ quay lại trường, thầy cô và bạn bè các khóa vẫn nhớ tới chị. Từng là học sinh đội tuyển, chị hiểu từ bên trong một học trò đi thi cần gì, sợ gì. Đó là vốn liếng chị mang vào nghề bồi dưỡng học sinh giỏi.

Để kết quả của học trò lên tiếng

Bước ngoặt thứ hai là lần chuyển công tác, từ một trường chuyên ở xa trung tâm, đầu vào thấp, về một trường thuộc tốp đầu của thành phố và cả nước. Lúc mới về, mọi người nhìn chị như một người từ vùng sâu, vùng xa về trung tâm.

Chị không giải thích. Chị nghiêm túc làm việc, tập trung dạy cho tốt, và để kết quả của học trò lên tiếng. Lần chuyển công tác ấy mở ra cho chị một cơ hội nghề nghiệp lớn hơn.

Một người thầy để học trò của mình nói thay, thì lời ấy là lời không ai cãi được.

Về đích sau những năm gánh nhiều vai

Có một giai đoạn chị từng nghĩ mình không vượt qua nổi. Những năm 2016 đến 2020, chị vừa đứng lớp, vừa làm nghiên cứu sinh, vừa học văn bằng hai tiếng Anh, vừa làm việc cho Bộ và Sở Giáo dục. Chị tưởng không hoàn thành nổi luận án, thế rồi cũng về đến đích.

Giờ chị có bằng cử nhân và thạc sĩ Sư phạm Lịch sử, tiến sĩ Lí luận và Phương pháp dạy học Lịch sử, cử nhân Phiên dịch tiếng Anh. Chị từng là thành viên Hội đồng quốc gia thẩm định sách giáo khoa lớp 12 năm 2023, và Ban biên soạn chương trình nâng cao cho các môn chuyên của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2024. Một cô giáo đứng lớp mà được mời góp tay vào sách giáo khoa và chương trình chuyên của cả nước, đó là sự ghi nhận dành cho người làm nghề tới gốc.

Hỏi chị học được nghề từ người thầy nào, chị không nêu một cái tên: "tôi học được ở mỗi thầy cô một đặc điểm, đức tính mà tôi cần chứ không phải từ 1 người." Người biết nhặt ở mỗi người thầy một điều hay thì sẽ thành người thầy của nhiều điều hay.

Dạy học trò làm chủ kiến thức

Trong nghề, chị hay thấy học trò bị cho học thuộc đáp án mẫu, đoán đề học tủ, hay ôn dồn sát ngày thi. Chị làm theo đường khác. Chị tìm hiểu nguyên nhân, giảng cho học sinh hiểu bản chất, rồi hỏi các em sẽ xử lí câu hỏi, xử lí kiến thức như thế nào. Từ kiến thức, chị hình thành tư duy cho học trò, để các em làm chủ kiến thức và dùng nó trả lời đúng điều câu hỏi đòi. Học cả chiều rộng lẫn chiều sâu, không học tủ.

Chị nói về tiếng của mình bằng một câu: "Học trò khắp nơi tìm đến vì uy tín của mình." Trong nghề dạy, uy tín không mua được, chỉ có thể tích lại qua từng lứa học trò.

Gỡ nỗi sợ trước một bảng thi khó

Có một em học sinh trường dân lập muốn thi bảng B, bảng dành cho học sinh chuyên, đề khó hơn bảng A rất nhiều. Em lúc nào cũng lo lắng, áp lực. Chị từng bước tháo gỡ tâm lí ấy, giúp em tự tin, quyết tâm hơn, tin vào khả năng của chính mình. Em chinh phục được bảng B, đứng trong tốp 30.

Lời chị hay dặn học trò cũng đi ra từ những ca như vậy: "Hãy học với quyết tâm và niềm tin chiến thắng thay vì lo lắng, áp lực."

Điều chị tự hào là được nhìn nhận là cô giáo có chuyên môn tốt, hiểu tâm lí học sinh, biết truyền cảm hứng và động lực để các em phấn đấu. Hai câu chuyện ở trên cho thấy đúng hai vế ấy. Câu chị giữ khi làm nghề và làm người rất đơn giản: luôn làm việc nghiêm túc, trách nhiệm.

Một kho học liệu cho những đội tuyển sau

Trong việc dạy, khâu nặng nhất của chị là chuẩn bị tài liệu nâng cao cùng đề luyện cho học sinh giỏi. Chị đang muốn giao đúng khâu ấy cho trợ lý AI: đọc sách giáo khoa, sách chuyên khảo, tìm tư liệu, soạn đề và đáp án chi tiết. Từ đó chị muốn đi tiếp sang bài giảng PowerPoint trực quan, video tư liệu theo từng bài học và một ứng dụng học tập cho học sinh. Mục tiêu sau ba tháng của chị là kho học liệu chất lượng nhất, đầy đủ nhất. Hai mươi hai năm đứng lớp, chị vẫn mong trợ lý "cùng tôi sáng tạo nên những cách thức tổ chức dạy học hiệu quả". Đó là nỗ lực của một người không cho nghề mình dừng lại, và chị đã tìm thấy con đường để kinh nghiệm hai mươi năm đến được với nhiều học trò hơn.

Người mở cổng cho lớp sau

Hơn hai mươi năm trước, một giải Nhất quốc gia mở cánh cổng nghề cho cô học trò Thanh Hóa. Hôm nay, chị Huyền đang mở những cánh cổng như thế cho học trò của mình, mỗi năm một lứa.

Chúc mừng chị Huyền. Chúc kho học liệu ba tháng tới thành hình đúng như chị mong, và chúc những đội tuyển sau có thêm nhiều em mang giải về, thương cô như cô học trò năm nào.