Cậu bé không chịu nói và lời giữ mình "trọn đạo, tròn vai" của chị Lê Thị Thanh Thuỷ ở Hưng Yên

"Thưa cô, bạn ấy không biết nói đâu ạ!"

Cả lớp 2 nhao nhao như vậy trong những ngày đầu năm học. Cô giáo mới nhận lớp hỏi mãi mà một cậu bé vẫn không thưa, chỉ ngồi nhìn cô chằm chằm. Có bạn còn nói thêm: "Thưa cô bạn ấy học dốt nhất lớp ạ." Cô bảo cả lớp im lặng. Hơn mười năm sau, cô vẫn nhớ cậu bé ấy.

Cô giáo đó là chị Lê Thị Thanh Thuỷ, giáo viên tiểu học ở Hưng Yên, ba mươi hai năm đứng lớp, mười sáu năm làm tổ trưởng chuyên môn. Chị thích được người ta gọi mình là cô Thuỷ Lê.

Một tháng để một đứa trẻ cất lời

Khi trò chuyện với chị Thuỷ về em Đ., tôi chú ý nhất là lúc chị thôi cố.

Ban đầu chị cố gần gũi, cố trò chuyện mà không ăn thua. Rồi chị đổi cách: không cố quan tâm nữa, coi em như mọi bạn khác.

Chị xếp em ngồi bàn đầu, gần chỗ cô. Thỉnh thoảng chị mượn em quyển sách, cái bút để có cớ nói với nhau vài câu, dần dần nhờ em phát vở, phát bài kiểm tra. Giờ ra chơi thấy em tha thẩn một mình, chị gọi mấy bạn gái: "Con ra gọi bạn Đ. vào đây cô nhờ một tí." Nhờ một bạn mà cả nhóm năm bảy em chạy ra gọi.

Khoảng một tháng sau, Đ. nói chuyện với cô, chơi với bạn, không bạn nào kỳ thị em nữa. Về sau em quấn cô tới mức lên bảng là đứng sát vào người cô, cô đi ngang chỗ em là kiểu gì em cũng phải chạm tay vào áo cô mới chịu. Cuối năm, chị đánh giá em là học sinh tiến bộ vượt bậc. Chị kể: "Thời gian trôi qua đã lâu nhưng tôi vẫn nhớ mãi cậu học sinh đặc biệt này."

Chị Thuỷ gỡ cái mác "không biết nói", "học dốt nhất lớp" ra trong một tháng, bằng những việc nhỏ tới mức không bạn nào biết cô đang làm gì. Người dạy trẻ giỏi biết lúc nào nên thôi gắng sức, để đứa trẻ tự bước về phía mình.

Mười sáu năm được cả tổ tin cậy

Chị Thuỷ ra trường Trung học sư phạm rồi học lên đại học hệ vừa học vừa làm. Chị dạy Toán, Tiếng Việt và Hoạt động trải nghiệm, thích nhất là giờ Tiếng Việt. Mọi người khen chị có giọng đọc hay, chuẩn chính tả, cuốn người nghe, còn chị thì tự thấy vốn từ của mình chưa phong phú. Được khen mà vẫn tự soi chỗ thiếu của mình, đó là người còn muốn dạy hay hơn nữa.

Chị là giáo viên giỏi thành phố, giỏi tỉnh, chiến sĩ thi đua, có nhiều giấy khen của Chủ tịch thành phố và Giám đốc Sở Giáo dục. Chị bảo giữ được vai tổ trưởng lâu như vậy, phần nhiều là nhờ tính hoà đồng, hay giúp đỡ mọi người.

Năm nay, sau khi hai trường sáp nhập, tổ của chị từ mười sáu giáo viên lên ba mươi lăm. Chị lo khối 2 cùng mọi việc chung của tổ. Lớp chủ nhiệm 2A2 của chị có bốn mươi hai em, đông nhất khối. Một tổ chuyên môn giữ một người tổ trưởng qua mười sáu năm, qua cả một lần sáp nhập trường, là lá phiếu tín nhiệm không tấm giấy khen nào ghi hết được.

Người cô giữ thể diện cho học trò

Chị Thuỷ không giữ khoảng cách thầy trò, vì chị "muốn học sinh yêu quý mình vì các con yêu cô, tin cô thì sẽ nghe cô."

Khi một em mắc lỗi, nhiều thầy cô chụp ảnh gửi ngay vào nhóm Zalo chung của phụ huynh. Chị Thuỷ thì bình tĩnh hỏi nguyên nhân, xử lý tại lớp nếu được, cuối giờ mới gọi điện, nhắn riêng cho phụ huynh em đó. Chị còn có một lời hứa với các con: con biết lỗi, ngoan đến cuối giờ thì cô không mách bố mẹ. Một đứa trẻ được cô giữ thể diện trước cả lớp sẽ mang theo một điều quý lâu dài: người lớn tin mình.

Điều chị tự hào là mình tâm huyết, yêu học trò và công bằng. Ngày 20/11, có phụ huynh tặng hoa, tặng quà, có phụ huynh không, chị vẫn quan tâm các con như nhau. Em không học thêm ở nhà chị, chị cũng không phân biệt. Chị còn khuyên bố mẹ tự kèm con để được chứng kiến con lớn lên. Khuyên như vậy là đặt đứa trẻ lên trước mọi tính toán.

Phụ huynh hay nói với chị: "May mắn nhất của con em là được học cô."

Trọn đạo, tròn vai

Năm 2003, chị Thuỷ còn dạy xa nhà và chưa từng nghĩ tới chuyện chuyển trường. Rồi chị gặp lại một người bác, bạn cũ của mẹ chị. Được bác tư vấn, giúp đỡ, chị chuyển về được ngôi trường gần nhà, nơi chị dạy tới hôm nay. Năm 2009 bác mất. Từ đó tới nay, cứ ngày 20/11 chị lại mua hoa quả đến thắp hương cho bác. Ngày người ta tìm đến thầy cô, chị đi tìm về người đã giúp mình. Với chị, ơn nghĩa không có ngày hết hạn.

Đời chị không nhẹ. Từ năm 2007, sau một tai nạn của chồng, một mình chị gánh việc nuôi hai con, và đầu năm nay sức khoẻ của anh lại gặp biến cố. Đồng nghiệp nói chị có nhiều nghị lực, đúng mực, hiền lành. Vậy mà nhìn lại, chị chỉ nói mình may mắn vô cùng khi được đồng nghiệp, phụ huynh và các thế hệ học trò yêu quý.

Câu chị luôn giữ là "Trọn đạo, tròn vai": trọn đạo làm con, đạo vợ chồng, đạo thầy trò; tròn vai người vợ, người mẹ, người thầy. Nhiều người viết những chữ như thế lên tường. Chị Thuỷ sống nó qua những năm khó nhất của mình.

Trả lại cho cô những buổi tối

Soạn giáo án, làm phiếu học tập, dự thảo họp tổ, góp ý văn bản trường gửi, những việc ấy thường giữ chị từ chín giờ tối tới mười hai giờ đêm. Chị đang muốn giao cho trợ lý AI trước hết việc làm phiếu học tập: chị đưa form bài, yêu cầu cần đạt và các mức độ, trợ lý trả lại phiếu hoàn chỉnh dạng file Word, rồi tới đề kiểm tra, giáo án. Đích chị đặt rất rõ: tối nào cũng xong việc trước mười giờ, có sẵn bộ phiếu học tập cho cả năm học, mỗi tuần bớt được mười hai tiếng. Chị nói về mình: "Tôi có tuổi rồi nhưng vẫn thích khám phá, thích công nghệ, không muốn bị bỏ lại phía sau." Ba mươi hai năm đứng lớp mà vẫn chịu làm quen công cụ mới, chị Thuỷ là người thầy chưa bao giờ đứng yên.

Giọng đọc của cô Thuỷ Lê

Ba mươi hai năm, bao nhiêu lứa học trò đã lớn lên cùng giọng đọc của cô Thuỷ Lê. Trong đó có một cậu bé từng được cô kiên nhẫn đợi suốt một tháng mới chịu cất lời. Người thầy được nhớ lâu là người biết đợi.

Chúc mừng chị Thuỷ. Chúc chị sớm có những buổi tối xong việc trước mười giờ, để người phụ nữ "trọn đạo, tròn vai" có thêm thời gian cho chính gia đình mình.