Nghề kéo học trò mất gốc và hành trình làm bạn với con của chị Lê Thị Thu Hường ở Hà Nội
"chúng em mong muốn tiếp tục được cô dạy - chúng con yêu cô". Đó là lá đơn của một lớp 11 cách đây chừng năm năm, gửi cô giáo tiếng Anh của mình khi biết năm sau cô không dạy lớp ấy nữa.
Cô giáo ấy là chị Lê Thị Thu Hường ở Hà Đông, Hà Nội. Chia sẻ với tôi, chị nói chuyện học trò viết đơn hay tìm gặp tận nơi để xin chị dạy tiếp không phải chỉ một lần. Mười năm đứng lớp, hơn một nghìn học sinh, và thứ chị mang theo nhiều nhất là những lời xin ở lại như thế.
Năm năm trợ giảng làm nên một sở trường
Chị Hường học Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia, rồi học thạc sĩ chuyên ngành giảng dạy theo chương trình liên kết với một trường của Mỹ. Nhưng sở trường lớn nhất của chị, dạy ngữ pháp và kéo học sinh mất gốc, lại đến từ năm năm đi làm trợ giảng với một khoản thù lao không đáng kể.
Từ đó tới nay, năm nào chị cũng dạy học sinh mất gốc. Mùa luyện thi cuối cấp, chị nhận cả lớp giỏi nhất lẫn lớp yếu nhất. Chị giữ cả hai đầu của một khối lớp, đầu nào cũng tận tâm như nhau.
Năm năm học nghề với thù lao ít ỏi, rồi mười năm nhận phần khó về mình, đó là nền móng của một người thầy.
Không để em nào bị bỏ lại
Chị nói rõ điều giáo viên hay bỏ sót khi dạy học sinh yếu: "khi dạy học thì việc quan trọng là phải kiểm soát được học sinh phải ghi chép bài, phải ghi vào vở các cấu trúc cần ghi nhớ".
Lấy bài câu bị động làm ví dụ. Chị dạy cấu trúc, bắt học sinh ghi các bước làm vào vở. Chị đưa ba tới năm ví dụ, hướng dẫn cách làm, rồi gọi các em lên bảng tự làm, chỗ nào chưa hiểu thì giảng lại ngay. Hết buổi, chị yêu cầu các em nhắc lại hôm nay cô đã dạy những gì, rồi giao phần luyện đúng chỗ vừa học. Buổi sau kiểm tra bài cũ, xem vở ghi.
Có em tới với chị trong tình trạng "không biết đọc, không biết viết, không biết làm, không biết chia động từ". Chị dạy lại từ cách đọc, phiên âm, ngữ pháp tới mẹo làm bài, cho tới ngày em tự nhận ra dấu hiệu và làm được bài.
Cách làm ấy chị không giữ cho riêng mình. Chị cho giáo viên trẻ dự giờ, chỉ ra chỗ họ hay vấp, và cho phép họ chép lại bài dạy của chị. Người làm nghề rộng lòng chia nghề như vậy thì cả tổ cùng lớn lên.
Cậu học trò khép mình và tấm giải nhì thành phố
Cậu học trò chị nhớ nhất là một em rất đặc biệt. Trước khi chị nhận chủ nhiệm, em không tham gia bất kỳ hoạt động nào của lớp. Hỏi câu gì, em cũng đáp "không biết".
Chị gần gũi, chỉ bảo, rồi đăng ký cho em đi thi học sinh giỏi, từ cấp cụm lên cấp thành phố. Chị nhờ giáo viên kèm thêm, mua đồ ăn trưa cho em, hôm thi thành phố thì tự đưa em tới tận nơi. Em đạt giải nhì, là học sinh duy nhất hệ ngoài công lập đạt giải nhì, vượt qua các trường công cùng khu vực.
Chị chưa dừng ở đó. Chị bàn với mẹ em lộ trình hai tháng, bốn mươi buổi học IELTS, đặt mục tiêu 8.0, còn đi đàm phán với thầy giáo để giảm học phí cho em. Hai tháng sau, em đạt 8.0, rồi đỗ vào trường Ngoại giao, là học sinh duy nhất ở trường chị dạy đỗ vào đó. Điều làm chị vui hơn cả là em đã chịu đi liên hoan, đi dã ngoại cùng các bạn. Chị kể: "Mừng nhất là bạn ấy luôn nghe lời chị - chị là người duy nhất có thể yêu cầu bạn ấy tham gia các hoạt động của trường, lớp."
Giải thưởng đo được bằng điểm số, còn một cậu bé khép mình chịu bước ra với bạn bè thì chỉ đo được bằng lòng tin em dành cho cô.
Từ người mẹ hay nóng giận tới người bạn của con
Chị Hường không giấu một giai đoạn khó. Công việc, gia đình, nuôi dạy con cái dồn tới cùng lúc, chị căng thẳng, bế tắc, hay nóng giận. Tự chị thấy mình cần thay đổi, nên chị đi học các khóa về phát triển bản thân.
Kết quả chị nhớ rõ hơn cả mốc thời gian: chị thôi mắng con, tôn trọng con, gần con hơn. "kết quả là mình đã làm bạn được với con, con trai lớn của mình rất yêu mình, luôn chia sẻ với điều thầm kín, bí mật với mình, mình rất vui vì điều đó". Nhà chị có những buổi họp gia đình: các con tự đánh giá việc mình làm đúng hay sai, rồi nói ra điều chưa hài lòng về bố mẹ, và bố mẹ cũng rút kinh nghiệm.
Một người mẹ dám để con góp ý cho mình là người mẹ đã thắng được chính mình. Gặp lại mình mười năm trước, chị chỉ dặn: không nóng giận, lắng nghe nhiều hơn, bình tĩnh hơn.
Một tổ trưởng và một trung tâm sống bằng tiếng lành
Bây giờ chị làm hai việc song song. Ở một trường dân lập, chị là tổ trưởng tổ Ngoại ngữ, quản lý mười giáo viên, chủ nhiệm một lớp 11 và trực tiếp đứng lớp. Ngoài giờ, chị làm chủ một trung tâm tiếng Anh mở được ba năm, dạy THCS, THPT và IELTS, gần mười người cùng làm, còn tuyển sinh, kế toán, chăm sóc phụ huynh gần như chị tự lo. Trung tâm không chạy quảng cáo, học sinh tự tìm tới qua lời phụ huynh giới thiệu.
Có những phụ huynh thành người thân. Một người mẹ luôn chăm sóc sức khỏe cho chị, ngày lễ tết tặng hoa, cùng chị đi từ thiện. Chị cũng đều đặn dạy miễn phí cho người cần.
Bớt giờ soạn bài để có thêm giờ cho học trò
Soạn bài và điểm danh là hai việc tốn giờ nhất mỗi tuần của chị. Chị đang muốn giao cho trợ lý AI việc sắp lịch làm việc cả tuần, giao phần luyện cho học sinh, ra đề kiểm tra, chữa bài, rồi tạo những bài giảng bắt mắt và trò chơi ôn từ vựng cho các em lớp 10, 11 đang lười ghi chép. Một cô giáo đã đứng lớp hơn mười năm vẫn muốn đổi mới để học trò yêu môn tiếng Anh hơn, cho thấy sự nỗ lực không ngừng của chị Hường, và chị đã tìm được con đường để giữ lửa nghề.
Hường tử tế
Phương châm chị giữ gói trong một câu: "Làm từ trái tim - tình yêu, đã không làm thì thôi - làm là phải hết mình - có tâm và tử tế." Chị mong khi ai đó nhắc tên mình, người ta sẽ nói: "Hường tử tế."
Với những lá đơn xin cô ở lại, chị đã có câu trả lời từ lâu.
Chúc mừng chị Hường. Chúc trung tâm của chị ngày một đông học trò tìm tới qua lời giới thiệu, chúc những em mất gốc dưới tay chị lại tìm thấy niềm vui với tiếng Anh, và chúc những buổi họp gia đình nhà chị luôn rộn tiếng cười.