Video TikTok đầu tiên và nghề dạy Excel bằng lời bình dân của anh Lê Thọ Phong ở TP. Hồ Chí Minh

"Trăm hay không bằng tay quen." Câu ông bà mình vẫn nói ấy, anh Lê Thọ Phong chọn giữ làm câu duy nhất cho cả làm nghề lẫn làm người. Với một người đã dạy Excel cho hàng nghìn nhân viên văn phòng, câu ấy vừa là lời dặn người học, vừa là cách chính anh đã đi qua quãng đường của mình.

Trên mạng, nhiều người biết anh với cái tên Phong Excel. Anh là nhà sáng lập Công ty TNHH Phong Excel Academy, hơn sáu năm đào tạo Excel online, kênh Facebook và kênh TikTok mỗi kênh đều hơn ba trăm nghìn người theo dõi. Người tìm đến anh phần lớn là dân văn phòng đang làm bảng tính bằng tay, ngày nào cũng chịu áp lực vì việc quá nhiều.

Bốn năm làm cuốn sổ số liệu cho mười bốn siêu thị

Anh học Excel từ thời đại học, nhưng thứ thực sự rèn anh là bốn năm làm quản lý một siêu thị lớn ở Bình Dương. Trên giấy tờ, anh quản lý một siêu thị. Trong thực tế, anh còn phụ trách báo cáo số liệu, quản lý tồn kho và sản phẩm cho mười ba siêu thị khác. Ngày nào cũng sống trong bảng tính, ngày nào cũng phải ra con số đúng để người khác ra quyết định.

Anh có chứng chỉ tin học MOS với điểm tuyệt đối, nhưng Excel của anh là Excel của người đi làm thật, có hàng tồn thật, có báo cáo phải nộp đúng giờ. Nên anh hiểu dân văn phòng đang vất vả ở chỗ nào.

Rẽ về đúng thế mạnh của mình

Trước khi dạy Excel, anh từng kinh doanh quần áo, rồi đồ ăn cho thú cưng, nhưng không thành, có lần mất một khoản vốn lớn. Anh không muốn nhắc lại quá khứ, và tôi tôn trọng điều đó. Đáng quý là sau những lần vấp ấy, anh không đứng nhìn mãi vào chỗ vấp, mà quay về với thứ mình giỏi rồi đi tiếp.

Một ngày, hơn một trăm nghìn lượt xem

Bước ngoặt đến năm 2022. Anh làm video TikTok đầu tiên, dạy một thao tác rất đơn giản: chuyển dữ liệu từ ảnh sang Word. Sau một ngày, video ấy đã hơn một trăm nghìn lượt xem. Từ video đầu tiên, video nào của anh cũng bùng lượt xem.

Chi tiết tôi quý nhất ở chặng này là sự kiên nhẫn. Có lượt xem rồi, nhiều người sẽ vội mở bán ngay. Anh Phong thì chờ kênh lên một trăm nghìn người theo dõi mới bắt đầu mở lớp. Một người từng mất vốn vì buôn bán, lần này chọn xây niềm tin trước, bán sau.

Người biết mình giỏi ở đâu

Làm nghề một thời gian, anh nhìn ra một điều về bản thân mà không phải ai cũng đủ tỉnh để thấy. Chia sẻ với tôi, anh nói: "Sở trường chính của mình không phải Excel mà tôi có kỹ năng truyền tải nội dung, kỹ năng sư phạm rất tốt."

Biết mình giỏi ở đâu là đã đi được nửa con đường làm nghề. Người giỏi Excel thì nhiều. Làm cho một người đang ngại bảng tính nghe một lần là hiểu mới là cái tài riêng.

Đưa Excel về ngôn ngữ của người đi làm

Anh thấy nhiều người dạy Excel theo kiểu lý thuyết, máy móc, và chọn cho mình đường khác: giúp người học "tiếp cận một cách dễ dàng và gần gũi bằng những ngôn từ bình dân". Hàm INDEX, anh giải thích là lấy kết quả ở giao điểm của hàng và cột. Format Cells là đổi cách hiển thị bên ngoài, không đổi bản chất nội dung bên trong. Nghe là hiểu liền. Anh còn có giọng nói cứng cáp, có nhấn nhá, để người học theo kịp từng bước.

Phản hồi anh nhận được nhiều nhất gói trong mấy chữ: "Dễ hiểu và nhiệt tình". Dạy qua màn hình, chữ "nhiệt tình" còn khó có hơn chữ "dễ hiểu". Là người truyền nghề, tôi biết phải hiểu tới gốc mới dám nói đơn giản.

Lớp học mở cửa mỗi tối cuối tuần

Người xem video được mời về cộng đồng Zalo, rồi vào lớp Excel miễn phí qua Zoom tối thứ Bảy và Chủ nhật, từ 19h30 đến 22h. Tuần nào cũng có lớp. Một đợt điển hình có khoảng một nghìn sáu trăm người trong hai nhóm Zalo, khoảng bốn trăm ba mươi người vào học. Mỗi tháng anh đón khoảng hai trăm bốn mươi người học mới, và đến nay đã tổ chức gần hai trăm khóa chính thức.

Giữ đều hai tối mỗi tuần, năm này qua năm khác, cần kỷ luật nhiều hơn cảm hứng.

Đội của anh nhỏ. Hai bạn nhân sự chỉ làm đúng một việc: hỗ trợ người học trong công việc hằng ngày, mỗi người học có một nhóm hỗ trợ riêng. Còn lại, từ dạy, soạn bài, làm nội dung, chạy quảng cáo đến vận hành, anh tự làm hết.

Khi người học mang được bài về bàn làm việc

Người anh nhớ là chị H., làm kế toán, phải làm rất nhiều báo cáo. Sau khóa Excel, chị làm được báo cáo Dashboard chuyên nghiệp, dùng được những hàm chuyên sâu như VLOOKUP, INDEX MATCH, dùng VBA để tự tính lương, tổng hợp giờ công. Chị xử lý việc nhanh hơn, có thêm nhiều cách nghĩ mới.

Với anh, "học Excel không phải để thành thạo Excel, mà để làm việc hiệu quả hơn, lương cao hơn, cuộc sống phát triển hơn". Chị H. là câu trả lời sống cho câu ấy.

Một khóa AI cho dân văn phòng

Việc chiếm nhiều giờ nhất của anh bây giờ là xây một khóa AI ứng dụng trong công việc văn phòng. Anh muốn khóa này thật sự chất lượng, nên khâu soạn nội dung và quay bài giảng đang lấy của anh khoảng sáu giờ mỗi ngày, trong khi hằng ngày vẫn có hàng trăm bình luận, tin nhắn trên Facebook, TikTok chưa ai trả lời. Anh đang muốn giao cho trợ lý AI ba phần: từ dàn ý anh tự gõ trong một file Excel, dựng ra lộ trình, nội dung từng bài và slide giảng dạy; một trợ lý trực Zalo trả lời, chăm sóc người học trong các nhóm lớp rồi mở rộng sang Facebook, TikTok; và những việc lặt vặt tuần nào cũng phải tự làm. Mục tiêu anh đặt cho ba tháng là hoàn thiện khóa AI ngay trong tháng 10, để trợ lý trả lời được chín mươi phần trăm tin nhắn, và lấy lại bốn giờ mỗi ngày. Một người đã giúp hàng nghìn người làm chủ bảng tính, nay tự mày mò để dẫn họ bước tiếp sang AI, đó là nỗ lực của người không để nghề mình đứng yên, và anh đã thấy rõ con đường kế tiếp của mình.

Tay quen của người dạy nghề

Anh dặn người học phải luyện nhiều, và chính anh đã luyện như thế: bốn năm với số liệu siêu thị, từng video một, từng tối cuối tuần một. Đôi tay quen ấy giờ đang mở sang một nghề mới.

Chúc mừng anh Phong. Chúc khóa AI của anh ra đời đúng tháng Mười như anh đã hẹn, chúc những tối cuối tuần ở lớp của anh luôn đông người, và chúc anh lấy lại được những giờ mỗi ngày để làm tiếp điều anh giỏi nhất: nói cho người khác hiểu.