Mười bốn năm đứng lớp thể chất và tấm bằng tiến sĩ Bắc Kinh của anh Lê Trung Thành ở Hà Nội

Trong thể thao, người ta hay đo bằng giây, bằng mét, bằng số lần. Anh Lê Trung Thành, giảng viên Giáo dục thể chất Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, lại đo nghề mình bằng một thứ khó đo hơn nhiều. Anh viết: "năng lực bền vững (phương pháp học, thái độ, sự chuyên tâm, ý thức tự rèn luyện suốt đời) quan trọng hơn thành tích thể lực đo được tại một thời điểm." Một thầy dạy thể chất nói câu ấy, tức là anh không chỉ dạy sinh viên chạy nhanh hơn trong một buổi kiểm tra. Anh dạy họ cách giữ mình khỏe cả đời.

Mười bốn năm, mười bảy khóa sinh viên

Từ 2005 tới 2019, anh Thành đứng lớp liên tục mười bốn năm, qua mười bảy khóa sinh viên. Học trò của anh đủ cả: hệ chính quy chuyên ngành lẫn không chuyên, vừa học vừa làm, từ xa, tại chức.

Chuyên môn gốc được đào tạo bài bản của anh là Bóng ném. Nhưng danh sách môn anh đứng lớp được thì dài hơn nhiều: Vovinam, bóng bàn, cầu lông, thể dục cơ bản, điền kinh, bơi lội, bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, và cả pickleball. Phân công môn nào, anh dạy môn ấy. Mỗi môn là một bộ kỹ thuật, một luật chơi, một cách dạy riêng. Gánh được ngần ấy môn là người chịu học không ngừng.

Bảy năm đi xa để trở về

Năm 2019, đang ở độ chín của nghề, anh tạm rời bục giảng để làm nghiên cứu sinh tại Trường Đại học Thể dục Thể thao Bắc Kinh. Tháng 7 năm 2026, anh bảo vệ luận án tiến sĩ.

Đề tài anh chọn đáng để các bạn dừng lại: phát triển nghề nghiệp cho giáo viên thể dục tiểu học ở Hà Nội. Đi tận Bắc Kinh, học trong một môi trường ngôn ngữ khác, nhưng câu hỏi anh mang theo suốt những năm ấy lại là chuyện của những thầy cô dạy thể dục cho trẻ nhỏ ở chính quê nhà. Người học xa mà lòng vẫn đặt ở những sân trường tiểu học Hà Nội, đó là người làm khoa học vì người khác.

Năm 2026 anh trở lại giảng đường, bắt đầu từ khóa 76. Mười bốn năm đứng lớp cộng bảy năm nghiên cứu, anh quay về với cả kinh nghiệm của người thầy lẫn con mắt của nhà khoa học.

Hai chữ "làm gương"

Hỏi anh theo đuổi giá trị gì, anh trả lời gọn hai chữ: "làm gương". Việc anh muốn làm cũng gọn: "giúp người khác sống tốt lên."

Ở nghề giáo dục thể chất, hai chữ ấy nặng hơn ở nhiều nghề khác. Thầy dạy thể chất không thể bảo sinh viên rèn luyện suốt đời mà chính mình bỏ bê. Sinh viên nhìn dáng thầy, nhìn cách thầy giữ giờ, giữ sức, rồi mới tin lời thầy nói. Anh Thành chọn đúng cái khó nhất của nghề làm kim chỉ nam.

Là người truyền nghề trong lĩnh vực sức khỏe nhiều năm, tôi thấy câu của anh về năng lực bền vững đúng cho cả những người đã rời giảng đường từ lâu. Thể lực ở một thời điểm rồi sẽ đi xuống theo tuổi. Thói quen tự rèn luyện thì ở lại, và nó mới là thứ giữ con người khỏe lâu.

Người thầy đi cùng học trò

Anh kể về một sinh viên khóa 73 đang làm khóa luận về ứng dụng AI trong dạy học Giáo dục thể chất ở trường THPT. Em còn yếu phần nghiên cứu khoa học, thu thập số liệu và cách triển khai bài viết. Anh tính cách kèm em từng bước: tìm và tóm tắt tài liệu, dựng đề cương, thiết kế bài dạy có tích hợp AI, phân tích dữ liệu khảo sát.

Với đồng nghiệp, anh cũng vậy. Anh thường trao đổi chuyên môn với một giảng viên cùng ngành, hai người muốn cùng làm nghiên cứu, cùng viết bài chung. Một tiến sĩ vừa về nước mà nghĩ tới chuyện cùng làm, cùng kèm, đó là cái chất của người thầy.

Một tuần thay vì một tháng

Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, anh Thành đặt mục tiêu rất cụ thể: tự dựng được quy trình phân tích số liệu SPSS bằng trợ lý AI, và ra bản thảo một bài báo khoa học trong khoảng một tuần thay vì một tháng. Ba tháng tới, anh có sẵn việc thật để làm: một bài báo đang ấp ủ, một học phần sắp dạy cho khóa 76, một đề tài nghiên cứu cấp trường và khóa luận của cậu học trò khóa 73. Vừa bảo vệ luận án xong vẫn học tiếp công cụ mới để dành thêm thời gian cho sinh viên, anh đang sống đúng hai chữ "làm gương" của mình.

Tấm gương trên sân tập

Anh muốn được nhắc tới là "người thầy đáng kính, một nhân cách lớn, một người có trách nhiệm và tận tâm với công việc, gia đình và xã hội." Mười bảy khóa sinh viên, bảy năm đi xa để trở về với câu hỏi của những thầy cô tiểu học, và một cậu học trò đang được kèm từng bước, là những viên gạch thật cho câu ấy.

Chúc mừng anh Thành. Chúc bài báo đầu tiên sau luận án sớm ra đời, và chúc khóa 76 có một người thầy để nhìn theo mà rèn mình.