Gói thầu tiếng Anh và hai mươi năm hồ sơ dự thầu của anh Ngô Văn Năng ở Buôn Ma Thuột

Năm 2015, một công ty ở Buôn Ma Thuột cần dự một gói thầu hợp tác quốc tế với phía Hàn Quốc, giá trị khoảng hai triệu đô la. Toàn bộ hồ sơ bằng tiếng Anh. Người được giao làm hồ sơ là một kỹ sư xây dựng không biết tiếng Anh. Anh mở Google Dịch, đọc từng yêu cầu, viết từng trang, và hai mươi ngày sau bộ hồ sơ xong. Công ty trúng thầu.

Người kỹ sư ấy là anh Ngô Văn Năng. Kể lại chuyện đó, anh không tô vẽ gì. Anh bảo trúng thầu xong thì công việc của anh cũng không có gì khác đi. Với anh, đó chỉ là một gói thầu khó đã làm xong. Còn với tôi, đó là chân dung rõ nhất của một người làm nghề: gặp chỗ mình không biết thì tìm cách mà đi qua, không đứng lại than.

Hai mươi năm trong nghề xây dựng

Anh Năng sống ở phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Anh học xây dựng dân dụng và công nghiệp ở Đại học Bách khoa Đà Nẵng, có chứng chỉ hành nghề giám sát hạng II. Hai mươi năm qua, tay anh đi qua gần như mọi khâu của nghề: hồ sơ dự thầu, hồ sơ hoàn công, hồ sơ thanh quyết toán, bóc tách khối lượng, lập dự toán, giám sát, thiết kế thi công. Từ căn nhà dân tới những công trình lớn, anh đều làm cả.

Hiện anh là cán bộ kỹ thuật của Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Tân Lê Hải ở Buôn Ma Thuột, giữ mảng văn phòng: thanh quyết toán, dự thầu, dự toán, kiểm soát khối lượng, hồ sơ quản lý chất lượng, tiến độ thi công và các văn bản báo cáo. Người ngoài nhìn vào thấy toàn giấy tờ. Người trong nghề thì biết, công trình đứng được hay không, được nghiệm thu hay không, phần lớn nằm ở những tập hồ sơ ấy.

Trăm bộ hồ sơ và một chữ "kỹ"

Hai việc anh giỏi nhất, cũng là hai việc người ta hay tìm đến nhờ anh nhất, là hồ sơ dự thầu và hồ sơ quản lý chất lượng. Riêng hồ sơ dự thầu, anh ước chừng đã làm khoảng một trăm dự án.

Hỏi anh có khó không, anh trả lời giản dị: "hồ sơ dự thầu không có gì là khó cả mà mình phải tập trung làm cho kỹ là được". Câu nghe nhẹ tênh, nhưng ai từng làm thầu mới thấy chữ "kỹ" ấy nặng thế nào. Anh chỉ ra chỗ người trong nghề hay hỏng: đọc hồ sơ mời thầu không kỹ, không đọc hết các yêu cầu, nên bộ hồ sơ dự thầu không đạt. Anh tránh chỗ đó bằng một thói quen tưởng như đơn giản: đọc từng yêu cầu rồi mới làm.

Theo anh, một bộ hồ sơ tốt trước hết phải đủ nội dung đúng như hồ sơ mời thầu đòi. Và phần quan trọng nhất là thuyết minh biện pháp thi công, vì đó là căn cứ để chấm thầu đạt hay không đạt. Anh nhớ không có lần nào mình làm sai mà dẫn đến thiệt hại. Một trăm bộ hồ sơ mà giữ được điều đó, là nhờ chữ "kỹ" anh nói rất nhẹ kia.

Bám nghề qua những năm khó kiếm việc

Nghề xây dựng không phải lúc nào cũng thuận. Anh nhớ lại: "khó khăn thì rất nhiều có thời gian nghề xây dựng rất khó kiếm việc". Giai đoạn ấy kéo dài từ năm 2010 tới năm 2014. Anh trụ lại bằng những công trình nhỏ lẻ, việc gì đúng nghề thì nhận, làm cho đến nơi.

Cũng có những lúc anh làm rất nhiều mà kết quả không được bao nhiêu. Anh nhắc tới chuyện ấy ngắn gọn, không kể tên ai, không trách ai. Bốn năm khó khăn không đẩy anh ra khỏi nghề. Một năm sau khi qua giai đoạn đó, anh làm xong gói thầu tiếng Anh hai mươi ngày kia. Người đã quen làm kỹ trong những năm ít việc, tới lúc gặp việc lớn sẽ không run tay.

Căn nhà cho người hàng xóm

Ngoài giờ ở công ty, anh nhận xây nhà trọn gói. Mỗi năm anh làm khoảng hai đến ba căn, khách đến hoàn toàn qua người quen giới thiệu. Không quảng cáo, không chào mời, người này làm xong ưng ý thì nói với người kia.

Người khách anh nhớ nhất là em Phát, hàng xóm sát nhà anh. Em Phát cần một căn nhà cấp bốn rộng 120 mét vuông, và cần gấp, trong vòng hai tháng. Anh tư vấn thiết kế bản vẽ, ký hợp đồng thi công trọn gói, rồi hoàn thiện và bàn giao đúng hai tháng. Xây nhà cho người ở sát vách là thứ uy tín khó nhất, vì ngày nào hai nhà cũng nhìn thấy nhau. Làm gấp mà vẫn giao đúng hẹn cho người hàng xóm, đó là cách một người thợ giỏi tự giữ tên mình.

Bộ hồ sơ một tuần và trợ lý AI

Hồ sơ dự thầu và hồ sơ quản lý chất lượng hiện chiếm của anh khoảng tám tiếng mỗi ngày. Một bộ hồ sơ dự thầu anh làm mất chừng một tuần: đọc yêu cầu trong hồ sơ mời thầu, viết thuyết minh theo từng yêu cầu, chỗ nào chưa rõ thì hỏi ChatGPT. Anh đang muốn giao cho trợ lý AI việc nhận hồ sơ mời thầu, đọc hết các yêu cầu, rồi làm ra hồ sơ dự thầu hoàn chỉnh, sau đó tới hồ sơ chất lượng, dự toán, tiến độ thi công và bóc tách khối lượng theo bản vẽ. Đích anh đặt ra rất cụ thể: từ một tuần xuống còn hai ngày. Điều hay là anh dặn trợ lý đúng cái điều anh đã giữ suốt hai mươi năm, đọc đủ và bám sát từng yêu cầu, cho thấy anh Năng đã tìm ra con đường đưa kinh nghiệm của mình vào một công cụ mới mà không đánh mất cái gốc.

Một cái tên là đủ

Bài học anh muốn để lại cho người đi sau gói trong một câu: "ham học hỏi, chịu khó và có tâm về nghề nghiệp". Lúc rảnh, anh xem tin tức và xem các kênh về ngành xây dựng, nghĩa là ngay cả khi nghỉ, đầu anh vẫn ở công trình.

Hỏi anh muốn người khác nhắc tới mình kèm điều gì, anh trả lời là cứ nhắc Ngô Văn Năng thôi, không cần danh hiệu nào thêm. Tôi nghĩ một người đã làm cả trăm bộ hồ sơ mà chưa để xảy ra thiệt hại, đã giao nhà cho hàng xóm đúng hẹn, đã vượt một gói thầu tiếng Anh bằng sự cần mẫn, thì cái tên của anh tự nó đã là danh hiệu.

Chúc mừng anh Năng. Chúc anh sớm có trợ lý làm xong bộ hồ sơ trong hai ngày, để tám tiếng mỗi ngày kia được trả lại cho những công trình anh yêu, và chúc những căn nhà anh xây ở Buôn Ma Thuột ngày càng nhiều người tìm đến.