Luật chơi đặt trước khi nhà thầu vào việc và nghề làm đôi mắt cho chủ nhà của anh Nguyễn Châu Ngân ở TP. Hồ Chí Minh
Một bức tường trong căn biệt thự, trước khi bàn giao cho chủ nhà, phải qua mắt anh Nguyễn Châu Ngân sáu lần. Bả lớp một, anh nghiệm thu. Bả lớp hai, anh nghiệm thu. Xả bề mặt xong, anh gọi đèn kiểm tra. Rồi sơn lót, sơn lớp một, sơn lớp hai, lớp nào cũng phải đạt mới được làm lớp tiếp theo.
Khi trao đổi với tôi, anh Ngân lấy đúng công tác sơn bả ấy làm ví dụ cho cách mình làm nghề. Ai từng xây nhà đều biết, tường đã sơn xong thì lớp bả bên dưới có ẩu cũng chẳng ai nhìn thấy, cho tới ngày nó nứt, nó bong. Người chịu đứng nghiệm thu từng lớp như vậy là người không để cái sai có chỗ trốn.
Anh là kỹ sư xây dựng, mười hai năm trong nghề, có chứng chỉ hành nghề giám sát hạng II. Năm năm nay anh làm giám sát độc lập cho chủ đầu tư, chuyên phần hoàn thiện và nội thất biệt thự.
Đi qua cả hai phía của công trường
Học Đại học Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh ra, anh từng là kỹ sư hiện trường ở các công trình trường học và nhà ga tuyến Metro số 1. Sau đó anh làm phó chỉ huy trưởng công trường ở một nhà máy sợi, rồi sang làm chuyên viên xây dựng phía chủ đầu tư tại dự án Aqua City.
Nhìn lại chặng đường ấy, anh tóm bằng một câu: "mỗi công ty và môi trường giúp cho mình học thêm và nâng cao nghề của mình."
Anh đã đứng ở phía nhà thầu, rồi lại đứng ở phía chủ đầu tư. Người từng ở cả hai phía hiểu nhà thầu hay vướng ở đâu, và hiểu chủ nhà lo điều gì. Người giám sát có cái nhìn hai chiều ấy thì nói với ai trên công trường cũng có trọng lượng.
Bước ra làm riêng với một lịch hẹn sẵn
Bước ngoặt lớn nhất của anh là quyết định rời công ty để làm giám sát tự do. Anh tự nhận mình may mắn: trước khi nghỉ, anh đã có khách đặt lịch công việc. Vị chủ đầu tư ấy không chỉ cho anh việc làm đầu tiên mà còn mở ra cơ hội lâu dài cho nghề.
Chữ "may mắn" là anh khiêm tốn. Một người còn đang đi làm công ty mà đã có chủ đầu tư đặt lịch chờ, nghĩa là cách làm việc của anh đã được ai đó nhìn thấy và tin từ trước. Năm năm qua, khách đến với anh chủ yếu từ khách cũ và người quen giới thiệu. Với nghề dịch vụ, không lời quảng cáo nào bằng một người khách cũ chịu đứng ra giới thiệu mình.
Đặt luật chơi từ ngày đầu
Anh Ngân không đợi công trình làm xong mới đi tìm lỗi. Trước khi nhà thầu bắt tay vào việc, anh nêu rõ yêu cầu, nêu rõ nguyên tắc nghiệm thu, và đề xuất luôn biện pháp thi công. Luật chơi rõ từ đầu thì công việc dễ kiểm soát, nhà thầu cũng biết trước chuẩn nghiệm thu.
Quy trình sáu bước sơn bả ở đầu bài là một ví dụ như thế. Chuyên môn sâu nhất của anh là giám sát hoàn thiện và nội thất, phần lớn có được nhờ môi trường làm việc và tự nâng cao, rèn nhiều nhất ở các công trình biệt thự. Hoàn thiện là phần chủ nhà nhìn thấy, chạm tay vào mỗi ngày suốt những năm sống trong ngôi nhà, nên sai một chút cũng lộ ra trước mắt.
Anh nói về nghề mình bằng một câu rất thật: "Tính chất nghề giám sát đòi hỏi tổng hợp kiến thức nhiều." Mỗi nhà thầu lo phần của mình, còn người giám sát phải nhìn cả công trình.
Đôi mắt của chủ nhà trên công trường
Khách của anh là những doanh nhân khoảng năm mươi tuổi xây biệt thự để ở, và những chủ doanh nghiệp trong mảng tàu du lịch. Điều họ lo thì giống nhau: nhà thầu làm ẩu, đội giá, chậm tiến độ, trong khi bản thân họ không có thời gian ra công trường. Anh Ngân là người đứng ở đó thay họ.
Hiện anh chạy song song hai công trình cho hai khách: một căn biệt thự đang ở giai đoạn hoàn thiện nội thất, và một dự án cải tạo nội thất tàu du lịch.
Vị khách anh nhớ nhất là anh C. Công trình của anh C. gặp vấn đề về tiến độ. Anh Ngân đứng ra phối hợp các nhà thầu, và công trình bàn giao kịp. Anh C. khen anh có cách làm việc chuyên nghiệp. Với một chủ nhà bận rộn, lời khen ấy nghĩa là những ngày công trình căng nhất, họ vẫn yên tâm lo việc mình.
Một người giữ nhịp cho cả công trường
Điều anh tự hào nhất là cách giám sát có quy trình và tư duy làm việc logic. Anh phối hợp các đầu mục công việc và các nhà thầu làm theo quy trình, kết nối và hỗ trợ nhau như một hệ thống.
Đáng nói là anh làm tất cả những việc ấy một mình. Anh nói gọn: "mình làm việc độc lập một mình." Một người mà giữ được nhịp cho nhiều nhà thầu cùng chạy trên một công trình, đó là năng lực của một người nhạc trưởng.
Quan điểm anh giữ khi làm nghề cũng như khi làm người chỉ có năm chữ: "Làm nghề bằng cái tâm." Với nghề giám sát, cái tâm hiện ra ở những chỗ chủ nhà không tự kiểm được: một lớp bả, một dòng trong hồ sơ thanh toán, một ngày trên bảng tiến độ.
Thêm một bạn đồng hành cho người đi một mình
Mỗi tuần, hai việc ngốn sức anh nhất là theo dõi tiến độ và kiểm tra hồ sơ thanh toán của nhà thầu, riêng hồ sơ thanh toán mỗi đợt mất khoảng hai ngày. Anh đang muốn có một trợ lý AI làm bạn đồng hành, đỡ từ hồ sơ thanh toán, tiến độ tới báo cáo cho chủ đầu tư, và cùng anh dựng một bộ mẫu chuẩn gồm nghiệm thu, báo cáo tuần và tiến độ, bắt đầu từ chính quy trình sơn bả sáu bước, để công trình nào cũng dùng được. Đích anh đặt cho ba tháng tới rất cụ thể: một đợt hồ sơ thanh toán chỉ còn khoảng nửa ngày, và nhận được ba công trình cùng lúc thay vì hai. Một người quen làm một mình nay chủ động tìm người đồng hành, đem quy trình trong đầu viết thành mẫu chuẩn, đó là nỗ lực đáng quý, và anh đã thấy con đường để nghề của mình đi xa hơn sức của một người.
Người giữ cái tâm trên từng lớp bả
Mục tiêu lớn anh Ngân đặt cho mình là "trở thành một giám sát tự do chuyên nghiệp và nâng tầm nghề của mình." Nghề giám sát làm tốt thì ít ai nhìn thấy, vì cái sai đã bị chặn lại từ lớp bả đầu tiên.
Chúc mừng anh Ngân. Chúc ba tháng tới anh có bộ mẫu chuẩn đầu tiên trong tay, đón thêm công trình thứ ba, và mỗi căn nhà anh giữ đều được bàn giao đúng hẹn như công trình của anh C. năm nào.