Cây xăng gần năm năm mới mở cửa và con đường đi lên từ thùng dầu nhớt của anh Nguyễn Đức Thành ở Quảng Ngãi

Năm 2000, một nhân viên phòng kinh doanh của nhà máy bánh kẹo Biscafun quyết định nghỉ việc. Anh đã ở nhà máy gần mười năm, đi lên từ chân công nhân. Lý do anh nói rất thật: "không muốn làm nhân viên với thu nhập thấp". Món hàng đầu tiên anh bán khi ra ngoài là dầu nhớt.

Người bạn của tôi ở Quảng Ngãi, anh Nguyễn Đức Thành, gọi quyết định ấy là "bước ngoặt lớn nhất trong đời". Hôm nay anh là Giám đốc Công ty TNHH Quốc Anh, có cây xăng Trường Sa, có mảng thiết bị điện bán sỉ cho khoảng năm mươi cửa hàng mỗi tháng. Từ thùng dầu nhớt tới cây xăng là một quãng đường dài, và anh đi gần như từng bước bằng chính sức mình.

Người bước ra từ nhà máy bánh kẹo

Khi ra riêng, cái khó nhất là vốn và khách. Anh phải xoay sở đủ cách, nhờ cả người thân lẫn ngân hàng, để có tiền nhập hàng. Những năm sau đó, anh đi qua nhiều mặt hàng, như anh tóm lại: "Từ khi thành lập công ty anh đã kinh doanh dầu nhớt, phụ tùng xe máy, bây giờ là thiết bị điện." Giữa chừng còn có cả xăng dầu.

Không phải bước nào cũng thuận. Có lần anh thuê mặt bằng mở showroom điện, hiệu quả rất thấp mà tốn khá nhiều tiền. Từ những lần như thế, anh rút ra một bài học người làm kinh doanh nào cũng nên chép lại: "Trước khi tham gia một lĩnh vực nào đó phải tìm hiểu thật là kỹ lưỡng. Không thể làm theo cảm tính." Câu ấy đọc lên thì đơn giản, nhưng phải trả bằng tiền thật, bằng những năm thật, mới viết ra được.

Trường học của anh là thực tế

Anh Thành không tự nhận mình giỏi sâu một ngành nào, cũng không có chứng chỉ chuyên ngành. Cách học của anh là "làm gì thì học thêm, cả về kỹ thuật và thuyết phục khách hàng". Kiến thức về dầu nhớt, xăng dầu, thiết bị điện, anh tìm trên mạng, hỏi bạn bè, và dựa vào vốn cũ từ những năm ở nhà máy. Anh gọi đó là học "từ thực tế va chạm".

Ba ngành hàng khác hẳn nhau, mỗi ngành một bộ kỹ thuật riêng, một kiểu khách riêng. Anh đứng vững qua cả ba vì mỗi lần đổi hàng là một lần anh chịu học lại từ đầu.

Gần năm năm cho một cây xăng

Việc anh tự tay làm nhiều nhất là lo trọn thủ tục xây cây xăng: tự làm giấy tờ, tự thuê thiết kế, thuê thợ xây và có mặt ở tất cả các khâu. Cây xăng Nghĩa Kỳ đi từ lúc mua đất năm 2010 tới khi hoạt động năm 2015. Riêng chuyện đất đã là một trận dài: anh phải thuyết phục người dân bán đất, trong khi có người khác cũng đang tranh mua đúng chỗ đó.

Khi trò chuyện với anh về những năm ấy, tôi biết được anh không giấu cái mệt của mình: "Tôi nhiều lúc rất mệt mỏi, chán nản, nhưng không có ý định bỏ cuộc."

Mệt thì ai làm việc lớn cũng mệt. Cái làm nên anh Thành nằm ở vế sau của câu. Xong cây xăng thứ nhất, anh bắt tay ngay vào cây thứ hai ở Trường Sa, làm thủ tục từ năm 2016, đưa vào hoạt động từ năm 2020 tới nay. Người đã biết một cây xăng tốn bao nhiêu sức mà vẫn làm tiếp cây thứ hai, đó là người hiểu rất rõ mình muốn gì.

Khách ở lại vì sự chân thành

Thiết bị điện thì anh bán sỉ cho các cửa hàng bán lẻ. Xăng dầu thì có người đi đường ghé đổ hằng ngày, và năm doanh nghiệp vận tải. Dù là ai, điều khách lo nhất khi làm việc với anh vẫn là giá cả và công nợ.

Cách anh giữ khách gói trong mấy chữ: "cố gắng chân thành và tạo uy tín với khách". Có lần anh thuyết phục được một vị khách khó mua hàng của mình, đúng lúc người ấy đang lấy hàng ở nơi khác, nhờ chứng minh được điểm ưu việt của sản phẩm, nhờ khả năng giao tiếp và uy tín cá nhân.

Nhưng chuyện khách hàng anh nhớ nhất lại là về những người anh tự đi tìm: "Trước đó thì họ làm công việc đơn giản, khi anh đi tìm khách hàng gặp họ, mời/thuyết phục họ hợp tác theo cách mới, họ đồng ý tham gia. Sau đó họ làm hiệu quả hơn cách làm cũ, rồi họ trở thành khách hàng ruột của mình."

Bán cho người ta một món hàng là chuyện thường ngày của nghề buôn. Mở cho người ta một cách làm ăn hiệu quả hơn, để họ khá lên rồi đi cùng mình lâu dài, là việc của người làm nghề có tầm nhìn.

Điềm tĩnh và bền bỉ

Khách hàng và đồng nghiệp hay khen anh điềm tĩnh. Còn điều anh tự hào nhất là sự kiên trì theo đuổi mục tiêu. Anh giữ hai câu khi làm nghề và làm người. Câu thứ nhất: "Hãy luôn kiên trì và cố gắng với mục tiêu của mình, thì sẽ đạt được kết quả tương xứng." Câu thứ hai là lời tự dặn không bao giờ kiếm tiền bằng cách "gian dối, vi phạm đạo đức và pháp luật".

Đặt hai câu ấy cạnh chuyện cây xăng gần năm năm mới mở cửa, mọi thứ khớp với nhau. Kiên trì cho anh đi hết đường dài, còn đồng tiền sạch giữ cho đường dài ấy không bao giờ phải quay đầu. Đội của anh hôm nay gọn sáu người, mỗi người một việc, và người giám đốc vẫn tự tay giữ những con số quan trọng nhất.

Cây đàn guitar và những trợ lý đang thành hình

Ngoài công việc, anh Thành đang theo một lớp guitar và tự tập đàn. Người đàn ông đã đi qua dầu nhớt, phụ tùng, xăng dầu, thiết bị điện, giờ ôm cây đàn tập như một người mới bắt đầu.

Anh cũng không muốn chờ với những việc khác: "anh muốn làm nhiều việc càng sớm càng tốt, không phải đợi đến 3 tháng." Việc đầu tiên anh đang giao cho trợ lý AI là sổ sách xăng dầu, lâu nay anh làm thủ công trên Excel. Tiếp theo là thủ tục hồ sơ của công ty, chăm sóc khách và công nợ, dựng video, làm clip nhạc, và một trợ lý mà anh tả rất vui là "1 gia sư giỏi dạy đàn Guitar cho anh". Người từng tự lo trọn thủ tục hai cây xăng nay tự dựng đội trợ lý cho riêng mình, đó là nỗ lực của một người không chịu đứng yên, và anh đã tìm ra con đường để bớt giờ ngồi với sổ sách, thêm giờ cho khách và cho cây đàn.

Người đi đường dài ở Quảng Ngãi

Từ một nhân viên dám rời nhà máy để đi bán dầu nhớt, tới người tự tay đưa hai cây xăng vào hoạt động, anh Thành đi đường dài bằng đúng điều anh tin: kiên trì thì kết quả sẽ tương xứng.

Chúc mừng anh Thành. Chúc sổ sách xăng dầu sớm có trợ lý lo gọn mỗi ngày, chúc mảng thiết bị điện có thêm nhiều khách ruột như những người anh từng tự đi tìm, và chúc cây đàn guitar của anh sớm có bản nhạc đầu tiên do chính anh dựng thành clip.