Hai mươi công ty thiết kế lớn lên từ một mái nhà và những thước phim hoạt hình của anh Nguyễn Đức Tuấn ở Đắk Lắk

Người ta hay đo một người thầy bằng số học trò đi xa hơn mình. Ở Đắk Lắk có một kiến trúc sư được đo đúng theo cách ấy: từ công ty của anh, nhiều nhân viên đã ra lập khoảng hai mươi công ty thiết kế khác trong vùng. Anh là Nguyễn Đức Tuấn, chủ Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng C.D.C.

Ba mươi hai năm vẽ cho những công trình của cộng đồng

Anh Tuấn làm nghề thiết kế kiến trúc 32 năm, làm chủ C.D.C 22 năm. Anh học ở Đại học Kiến trúc Hà Nội và Đại học Xây dựng Hà Nội, có bằng Thạc sĩ kiến trúc, có chứng chỉ hành nghề cả kiến trúc lẫn quy hoạch.

Điều làm tôi chú ý là loại công trình anh chọn gắn bó: bệnh viện, trường học, nhà văn hóa, công viên, chủ yếu bằng vốn ngân sách nhà nước. Nói cách khác, anh vẽ những nơi người dân tới khám bệnh, con em tới học, cả xóm tới sinh hoạt, cả phố tới đi dạo. Ba mươi hai năm như thế, những bản vẽ của anh đã thành một phần đời sống hằng ngày của rất nhiều người ở vùng đất này, dù phần lớn họ không biết tên người vẽ.

Năm trăm giường bệnh trên một bản vẽ

Công trình lớn và khó nhất anh từng thiết kế là một bệnh viện 500 giường tại Đắk Lắk. Cái khó anh tự gọi tên là "các hệ kỹ thuật chuyên ngành y tế phức tạp". Ai từng bước vào một bệnh viện lớn đều hiểu: sau những bức tường là cả một mạng lưới khí y tế, điện dự phòng, phòng sạch, lối đi riêng cho người bệnh và người nhà. Vẽ một ngôi nhà đẹp đã khó, vẽ một nơi mà mỗi đường ống đều liên quan tới sự sống của người nằm trong đó là một tầng trách nhiệm khác hẳn.

Anh cũng từng thắng thi tuyển thiết kế một sân vận động 25.000 chỗ tại Đắk Lắk. Thi tuyển nghĩa là bản vẽ của anh đứng cạnh những phương án khác và được chọn. Một người làm nghề ở tỉnh, bằng năng lực thật, đứng tên cho những công trình quy mô như thế, là niềm tự hào chính đáng của cả một đời cầm bút vẽ.

Một mái nhà cho hai mươi công ty

Con số khoảng hai mươi công ty thiết kế ra đời từ những người từng làm ở C.D.C là chi tiết tôi quý nhất về anh Tuấn.

Người chủ nào cũng muốn giữ người giỏi. Nhưng một công ty mà nhân viên ra đi vẫn đủ nghề để tự đứng tên, tự nhận công trình, thì nơi đó đã làm được việc của một trường học. Hai mươi công ty ấy giờ đang vẽ trường, vẽ trạm, vẽ nhà văn hóa khắp vùng. Anh Tuấn đã góp phần dựng nên cả một lực lượng thiết kế cho quê hương mình, và điều đó còn lâu bền hơn bất kỳ công trình đơn lẻ nào.

Dám nói thẳng chỗ khó của nghề

Hiện anh đang làm hai dự án văn hóa ở Đắk Lắk: cải tạo một sân vận động, và trang trí ánh sáng nghệ thuật cho một bảo tàng. Phần khó nhất, theo anh, là lập khái toán sát thực tế. Dự án cải tạo sân vận động có hàng trăm đầu việc, nhưng ở bước nghiên cứu khả thi thì chưa thể tính dự toán chi tiết cho từng việc.

Anh kể có ba cách: suy từ công trình tương tự, dùng suất đầu tư của Bộ Xây dựng, hoặc tính bằng đơn giá gộp. Hai cách đầu thiếu dữ liệu, nên "phải dùng đơn giá gộp, và thường không chính xác."

Một người có 32 năm nghề hoàn toàn có thể chỉ kể những gì mình làm tốt. Anh Tuấn lại chọn nói thẳng chỗ nghề mình còn chưa chính xác. Với công trình dùng tiền ngân sách, một con số khái toán sát thực tế là tiền của dân được tính đúng ngay từ đầu. Sự trung thực ấy là phẩm chất của người làm nghề tới gốc.

Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, anh Tuấn muốn trợ lý AI giúp mình phân tích thuyết minh dự án, tra cứu tiêu chuẩn xây dựng, và nhất là đưa ra đơn giá "sát thực tế hơn". Một kiến trúc sư đã đi qua ba thập kỷ nghề vẫn tự tìm công cụ mới để gỡ đúng cái nút khó nhất của mình, cho thấy anh chưa bao giờ coi nghề là thứ đã học xong.

Người vẽ công trình kể chuyện quê hương

Ngoài bản vẽ, gần đây anh Tuấn bắt đầu làm phim hoạt hình về du lịch, lễ hội và những câu chuyện kể, đăng trên kênh YouTube "GOLDEN KIDS KHÁM PHÁ VIỆT NAM". Anh còn muốn có người đồng hành để viết và sửa kịch bản phim.

Tôi thấy hai việc này có chung một mạch. Cả đời anh vẽ những không gian để người ta sống và gặp nhau. Giờ anh dựng thêm những thước phim để người xem đi qua các miền đất, các lễ hội của đất nước. Kiến trúc sư thì quen nhìn thấy công trình từ khi nó còn là khoảng đất trống. Làm phim cũng vậy, phải thấy câu chuyện từ khi nó chưa thành hình.

Vẫn cầm bút vẽ cho vùng đất của mình

Ba mươi hai năm, một bệnh viện 500 giường, một sân vận động thắng thi tuyển, khoảng hai mươi công ty lớn lên từ một mái nhà, và giờ là những thước phim cho người xem khám phá Việt Nam. Anh Nguyễn Đức Tuấn đã vẽ cho Đắk Lắk bằng cả bản vẽ lẫn con người.

Chúc mừng anh Tuấn. Chúc hai dự án văn hóa anh đang làm có những con số khái toán sát như bản vẽ, và chúc kênh phim của anh đi được thật xa.