Hai lô má phanh đổi lấy một công thức và xưởng máy tự chế của anh Nguyễn Hoàng Hà ở Xuân Trường

Biết rời một nghề mình đang giỏi đúng lúc là thứ bản lĩnh ít người có. Anh Nguyễn Hoàng Hà ở Xuân Trường, Nam Định cũ (nay thuộc Ninh Bình), là một người như vậy. Anh tự học nghề từ đầu tới cuối, không qua trường lớp chính quy, đi từ cơ khí sang điện, từ điện sang thủy lực, rồi từ người sửa máy thành người làm chủ một xưởng sản xuất má phanh xe máy với những cỗ máy do chính tay anh dựng.

Mười bốn năm bắt bệnh cho những cỗ máy nặng

Từ năm 2006 tới 2020, anh Hà làm thợ sửa chữa thủy lực cho máy xúc, xe cẩu, máy gặt lúa, máy cày và đủ loại máy công trình đời cũ. Đó là những cỗ máy mà khi nằm một ngày là cả một công trường, cả một cánh đồng phải chờ. Người sửa được chúng phải hiểu cùng lúc ba thứ: phần cơ, phần điện và phần dầu áp lực chạy bên trong.

Mười bốn năm tự mày mò với những cỗ máy không có sách hướng dẫn bên cạnh, anh tích được một vốn hiểu máy mà trường lớp khó dạy hết.

Rời nghề đúng lúc

Năm 2020, anh chủ động rút khỏi nghề sửa chữa. Lý do anh kể rất thật: "thợ trẻ có tài liệu chính hãng, bắt bệnh máy nhanh hơn."

Nhiều người làm nghề lâu năm sẽ cố bám lấy chỗ đứng cũ, rồi than thời thế. Anh Hà nhìn thẳng vào thay đổi, thừa nhận lớp người sau có lợi thế, và tự mở cho mình một con đường khác. Anh chuyển sang sản xuất má phanh xe máy. Người dám rời chỗ quen để bắt đầu lại là người không để nghề cũ giữ chân mình.

Hai lô hàng đổi lấy một công thức

Buổi đầu làm má phanh, cái khó nhất là tìm ra công thức: phối trộn vật liệu thế nào, nhiệt độ bao nhiêu, máy ép chạy theo lưu trình ra sao. Anh viết: "tôi đã phải chấp nhận hỏng 2 lô hàng mới mò ra được công thức đúng."

Chữ "chấp nhận" ấy đáng giá. Với một xưởng mới mở, hai lô hàng hỏng là tiền, là công, là niềm tin của chính mình bị thử thách. Anh không bỏ cuộc sau lô thứ nhất, cũng không bỏ cuộc sau lô thứ hai. Má phanh là thứ giữ an toàn cho người đi xe mỗi ngày, và công thức đúng của anh được trả bằng chính sự kiên trì ấy.

Xưởng máy do chính tay mình dựng

Đến hôm nay, toàn bộ máy móc trong xưởng của anh Hà là do anh tự thiết kế và tự chế. Khoảng 60% công đoạn đã được tự động hóa, bằng tủ điện kiểu cổ điển: rơ-le, timer, cam, cảm biến, thay vì lập trình PLC như các nhà máy lớn.

Kết quả anh kể bằng hai con số: xưởng chỉ cần một nửa số nhân công, mà sản lượng vẫn đạt hơn 1,5 lần so với trước. Đó là thành quả của mười bốn năm hiểu máy, giờ quay lại phục vụ chính xưởng của mình. Một người thợ tự học dựng được dây chuyền bằng những linh kiện ai cũng mua được, là người biết biến cái mình có thành cái mình cần.

Lần này tự mình quyết từ đầu

Sắp tới, anh muốn mở rộng sang sản xuất má phanh đĩa cho xe điện. Anh nói rõ điểm khác của lần này: "vật liệu và khuôn mẫu lần này do chính tôi tự quyết định", trong khi má phanh truyền thống trước đây vốn do đối tác đề xuất rồi anh mới cải lại cho phù hợp.

Từ người sửa máy của người khác, tới người cải tiến sản phẩm đối tác đưa, và giờ là người tự chọn vật liệu, tự làm khuôn cho một sản phẩm của thị trường mới. Xe điện đang là hướng đi của cả ngành giao thông, và anh Hà chọn đứng vào đúng chỗ đó.

Cánh tay nối dài cho người thợ tự học

Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, anh Hà muốn trợ lý AI hỗ trợ tính thông số kỹ thuật và vẽ bản vẽ AutoCAD cho dòng má phanh mới, cùng làm những video ngắn vui vẻ, không lộ mặt, có gắn giỏ hàng. Rào cản lớn nhất anh tự nhận là tiếng Anh, và anh tìm đến AI như "một cánh tay đắc lực" để hiện thực hóa những ý tưởng công nghệ đang ấp ủ. Một người đã tự học được cơ khí, điện, thủy lực, giờ tự học thêm cách làm việc với AI, cho thấy anh chưa bao giờ để một rào cản nào giữ mình đứng yên.

Người thợ không ngừng tự chế

Cả con đường của anh Hà có một mạch chung: thiếu thì tự học, không có thì tự chế, sai thì làm lại cho tới khi đúng. Những chiếc má phanh ra từ xưởng anh mang trong đó mười bốn năm hiểu máy và hai lô hàng không bỏ cuộc.

Chúc mừng anh Hà. Chúc chiếc má phanh đĩa đầu tiên cho xe điện do chính anh chọn vật liệu, chính anh làm khuôn sớm ra lò, và chúc xưởng của anh ngày càng nhiều cỗ máy mang dấu tay người chủ.