Hai mươi hai năm không giấu nghề và cửa hàng Phong Linh của anh Nguyễn Hữu Hảo ở Hà Nội

Anh Nguyễn Hữu Hảo nhớ về những năm đầu ra trường bằng một câu: "lúc đó các đàn anh đi trước họ không chỉ bảo gì đâu, kiểu như toàn dấu nghề". Không có ai cầm tay chỉ việc ở công trường, anh nhìn người khác làm, đọc sách rồi tự làm theo.

Hai mươi hai năm sau, anh làm đúng điều ngược lại. Khi có điều kiện, anh kèm nhiều thợ, kèm cả một số kỹ sư và kiến trúc sư làm cùng. Đến giờ các bạn ấy làm việc tốt, cuộc sống khá ổn, thu nhập có lẽ còn cao hơn anh.

Người được dạy ít, dạy lại nhiều

Khi trò chuyện với anh, tôi biết được anh học xây dựng dân dụng và công nghiệp ở Trường Trung học Kỹ thuật Xây dựng Hà Nội. Từ năm 2005 tới 2009 anh theo học thêm Đại học Kiến trúc Hà Nội nhưng vì mải đi làm nên bỏ dở, điều anh nói nếu quay lại được sẽ không để xảy ra. Sau hai mươi hai năm, chuyên môn sâu nhất của anh là kỹ thuật hiện trường.

Bị giữ nghề, người ta dễ học luôn cái thói giữ nghề. Anh Hảo chọn cách mở lòng với người đi sau, và nhìn họ sống tốt hơn cả mình mà vẫn thấy vui. Đó là tấm lòng của một người thầy ngoài công trường, dù anh chưa bao giờ tự gọi mình như thế.

Trần cong từ những tấm không uốn được

Có một công trình anh nhớ vì cái khó kỹ thuật của nó: phần tiêu âm trần và tường ở một nhà hát lớn tại Hà Nội. Vật liệu tiêu âm khi ấy mới lần đầu nhập về Việt Nam. Thiết kế đòi trần cong, nhưng tấm vật liệu lại không uốn cong được. Anh xử lý bằng cách chia nhỏ tấm, rồi giải quyết các mối nối bằng hệ thống nẹp.

Cách anh nhìn nghề khá giản dị: sản phẩm xây dựng là sản phẩm đơn chiếc. Anh hay nói "không dự án nào giống dự án nào cả". Quy trình thì giống, nhưng mỗi công trình triển khai một khác, nên chẳng có công thức chung nào tránh được mọi cái sai.

Biến những tấm phẳng thành một trần cong, đó là tay nghề của người thợ biết nghĩ.

Những năm nản thật sự

Năm 2009, anh lập doanh nghiệp cùng một người trong gia đình, làm chung tới năm 2018 thì phải dừng. Sau chuyện ấy anh nghỉ hẳn ba bốn tháng. Năm 2019 anh nhận việc trở lại, làm khá ổn. Năm 2020 anh đầu tư một xưởng đồ nội thất, chạy được gần một năm thì gặp dịch Covid, phải đóng xưởng, kéo theo nhiều hệ lụy phải gỡ.

Anh không giấu quãng ấy: "anh cũng không biết lúc đó anh vượt qua bằng cách nào lúc đó nản thật sự". Năm 2023 anh nhận làm quản lý công trường cho công ty của một người bác họ, rồi từ đó cộng tác với các công ty theo từng dự án như bây giờ. Bài học anh rút ra từ lần đổ vỡ đầu tiên là phải minh bạch trong làm ăn, nhất là với người thân.

Năm năm liền gặp chuyện, một người vẫn quay lại công trường và làm tiếp. Sức bền ấy không ai dạy được.

Chùa xuống cấp và một phương án gỡ khó

Dự án gần đây nhất anh tham gia là tu bổ một ngôi chùa ở xã Hữu Hòa, Thanh Trì. Anh nhận khoán phần quản lý kỹ thuật và triển khai thi công. Công trình văn hóa đặc thù hơn nhà dân dụng thông thường. Hạ giải xong, đánh giá lại cấu kiện, đội thấy nhiều cấu kiện dự kiến giữ lại để tu bổ đã xuống cấp nghiêm trọng, buộc phải thay mới mới đảm bảo. Phần kinh phí dự phòng của dự án lại mỏng, nên thiếu tiền.

Anh đề xuất tạm dừng một hạng mục khác để lấy kinh phí bù cho hạng mục chính, cho công trình làm tiếp được. Chủ đầu tư mời các bên họp và thống nhất đúng phương án ấy.

Đưa một ngôi chùa đang tu bổ qua được chỗ thiếu tiền cần nhiều hơn tay nghề. Nó cần một người dám nhìn thẳng vào chỗ thiếu và đưa ra lối đi cho mọi người cùng gật đầu.

Phong Linh, cửa hàng của cả nhà

Từ tháng 7/2026, anh mở cửa hàng Phong Linh ở thôn Động Phí, xã Vân Đình, bán văn phòng phẩm, quà tặng và đồ chơi trẻ em. Cửa hàng có ba người: vợ chồng anh và mẹ vợ anh phụ bán. Khi anh đi công trường, mẹ vợ anh trông quầy.

Khách phần nhiều là phụ huynh, đi ngang qua thấy cửa hàng thì ghé vào, một phần do người quen giới thiệu. Giờ đông là đầu giờ sáng lúc các cháu đi học và khoảng bảy tới tám rưỡi tối. Anh bán theo một nguyên tắc: "hàng thế nào mình nói thế đó". Anh chỉ nhập hàng chất lượng tương đối tốt, hàng kém thì không nhập.

Ở công trường anh nói "anh luôn hướng công trình đến giá trị thẩm mỹ và chất lượng nhất có thể". Ở cửa hàng, anh bán cây bút, cuốn vở cho các cháu cũng bằng đúng tinh thần ấy. Sống tử tế và chân thành, không kiếm tiền bằng mọi giá, anh mang chữ ấy từ công trường về tới quầy hàng nhỏ ở quê.

Để buổi tối thuộc về gia đình

Ngày thường anh chia nửa ngày ở công trường, nửa ngày ở cửa hàng, tối nào cũng phải làm thêm mới kịp việc. Anh đang muốn giao cho trợ lý AI ba việc: dựng và quản lý hệ thống bán hàng đa kênh cho Phong Linh, để cửa hàng không chỉ sống nhờ khách đi ngang qua; tính khối lượng từ bản vẽ có sẵn; và lập, quản lý chi phí cho dự án xây dựng. Việc đầu tiên nằm ở mảng công trường, nơi anh đang phải làm tay trên Word, Excel, phần mềm dự toán, bản vẽ CAD và phần mềm nghiệm thu: đưa vào luật, nghị định, thông tư, bản vẽ, để trợ lý ra báo cáo, soát hợp đồng, tra tiêu chuẩn cho khớp hồ sơ, lập bảng dự toán và ghi lại mọi điều chỉnh của dự án. Đích anh đặt sau ba tháng giản dị mà thấm: không phải làm thêm buổi tối nữa, vì sức anh giờ đã yếu hơn, và anh cần thời gian quan tâm tới con nhiều hơn. Một người hai mươi hai năm trong nghề vẫn chịu học cách làm mới vì muốn có thêm giờ cho con, đó là lý do đáng quý nhất, và anh đã tìm ra con đường để cả công trường lẫn cửa hàng chạy đều mà buổi tối vẫn thuộc về gia đình.

Người mở nghề cho người khác

Anh Hảo từng bị người khác giữ nghề, nên anh mở nghề cho người đi sau. Từng thấy đổ vỡ vì thiếu minh bạch, nên anh bán hàng bằng câu nói thật. Cách anh đáp lại những gì đời trao cho mình luôn là làm tốt hơn điều mình đã nhận.

Chúc mừng anh Hảo. Chúc Phong Linh thành điểm hẹn quen của các cháu và phụ huynh khắp Vân Đình, chúc những công trình anh làm tiếp tục đứng vững bằng cái tâm của người thợ, và chúc anh có thật nhiều buổi tối thong thả ngồi bên con.