Anh Nguyễn Mạnh Huynh ở Bạch Mai: 25 năm giữ người bệnh thần kinh và dạy 150 điều dưỡng
Có những người chỉ mong được nhớ bằng một điều rất nhỏ. Hỏi anh Nguyễn Mạnh Huynh muốn người khác nhớ tới mình thế nào, anh trả lời: một nụ cười, một lời "Cảm ơn người điều dưỡng" chân thành từ người bệnh. Người nói câu ấy là Thạc sĩ điều dưỡng, Điều dưỡng trưởng Viện Thần kinh, Bệnh viện Bạch Mai, với 25 năm đứng bên giường những người bệnh nặng nhất.
Hai mươi lăm năm ở khoa khó nhất
Anh Huynh được đào tạo điều dưỡng đa khoa, rồi học cao học, và gắn cả sự nghiệp với chuyên khoa thần kinh. Người bệnh của anh là người bị đột quỵ, viêm não, viêm tủy, hội chứng màng não, động kinh. Đó là những người có khi đang tỉnh táo, chỉ ít giờ sau đã rơi vào hôn mê.
Việc anh làm trải từ những điều cơ bản nhất tới những kỹ thuật khó: vệ sinh răng miệng, lăn trở để người bệnh không bị loét tì đè, tập phục hồi chức năng, hướng dẫn dùng thuốc, rồi theo dõi và xử trí người bệnh nặng. Nhiều người nghĩ việc lăn trở hay chăm răng miệng là việc nhỏ. Với người bệnh nằm lâu, đó là ranh giới giữa hồi phục và biến chứng. Anh làm tốt cả những việc không ai khen ấy trong suốt 25 năm, và đó là thứ làm nên một Điều dưỡng trưởng.
Hai mươi mốt ngày cho một bữa ăn
Một người bệnh sau đột quỵ bị rối loạn nuốt, không tự ăn được bằng miệng. Người bệnh được hướng dẫn tập phục hồi chức năng nuốt, kết hợp chế độ ăn hợp với từng giai đoạn. Sau 21 ngày, người bệnh tự ăn được bằng đường miệng. Anh ghi lại gọn một câu: người bệnh và người nhà rất vui.
Với người khỏe, ăn là chuyện hiển nhiên. Với một người vừa qua đột quỵ, tự nuốt được miếng cơm đầu tiên là lấy lại một phần cuộc sống. Hai mươi mốt ngày kiên nhẫn ấy là niềm vui của cả một gia đình.
Cầm tay chỉ việc lúc nguy cấp
Chuyện thứ hai xảy ra ở một ca cấp cứu. Một điều dưỡng mới gặp người bệnh nặng, hết ven, ven lặn, cần lấy máu gấp mà không lấy được. Anh Huynh vào hướng dẫn lấy máu qua tĩnh mạch bẹn: xác định vị trí thế nào, chọc thế nào, giữ thế nào để không gây tai biến chảy máu.
Người làm nghề y hiểu những phút ấy căng thẳng ra sao. Anh chỉ cho người trẻ từng bước ngay lúc ấy, để lần sau họ tự làm được. Cách dạy "cầm tay chỉ việc" ấy anh đã dùng để đào tạo lại khoảng 150 điều dưỡng về quy trình kỹ thuật, phát hiện dấu hiệu bất thường và xử trí người bệnh diễn biến nặng. Một trăm năm mươi người ấy mang theo tay nghề của anh vào từng ca trực. Số người bệnh được anh chăm gián tiếp, vì thế, lớn hơn rất nhiều so với những giường anh trực tiếp đứng cạnh.
Anh còn là Thư ký biên soạn tài liệu đào tạo "Chăm sóc người bệnh đột quỵ não" của Viện Thần kinh Bạch Mai năm 2026. Kinh nghiệm 25 năm của anh, từ đây, có thêm một con đường để đi xa hơn qua trang sách.
Dự phòng là vũ khí
Điều anh tin nhất về nghề có thể gói trong một ý: dự phòng là vũ khí của điều dưỡng. Cơn co giật, hôn mê sau lúc còn tỉnh, người bệnh nhược cơ ngã khi đi vệ sinh, theo anh, phần lớn không phải rủi ro phải chấp nhận. Người điều dưỡng cẩn trọng, tỉ mỉ, không chủ quan, tư vấn hướng dẫn dự phòng tốt thì phần lớn sẽ không xảy ra.
Là một người truyền nghề trong lĩnh vực sức khỏe, tôi luôn thấy người giỏi nhất là người làm cho biến cố không xảy ra, và vì không xảy ra nên chẳng ai biết để khen. Anh Huynh chọn đứng ở đúng chỗ thầm lặng ấy suốt một phần tư thế kỷ.
Một người, hai bản bài giảng
Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, anh Huynh kể việc tốn thời gian nhất của anh là soạn bài giảng và báo cáo. Gần đây anh làm chuyên đề chăm sóc người bệnh rối loạn nuốt sau đột quỵ và chế độ ăn phù hợp, phải làm hai bản: một cho điều dưỡng mới ra trường, một để hướng dẫn người nhà người bệnh. Anh muốn trợ lý AI đỡ phần tìm tài liệu mới, soạn quy trình, làm slide, lên lịch phân công, để anh có thêm thời gian cho người bệnh và người học. Người làm một chuyên đề mà nghĩ tới cả người nhà người bệnh, cho thấy anh dạy nghề bằng cả tấm lòng, và anh đã tìm được cách nhân tấm lòng ấy lên nhiều lần.
Ngày mai tốt hơn hôm nay
Anh để lại cho người trẻ một lời nhắn: "Hãy vượt qua chính mình khi còn đủ khả năng, luôn cố gắng củng cố kiến thức nghề và rèn luyện bản thân tích cực, với tâm thế thoải mái tự tin vào ngày mai sẽ tốt hơn hôm nay." Sứ mệnh anh tự đặt là giúp người bệnh nhanh khỏi, sớm về với gia đình. Hai mươi mốt ngày cho một bữa ăn, một trăm năm mươi điều dưỡng được kèm cặp, là cách anh sống đúng sứ mệnh ấy mỗi ngày.
Chúc mừng anh Huynh. Chúc tài liệu chăm sóc người bệnh đột quỵ anh góp tay đến được với thật nhiều điều dưỡng, và chúc anh nhận thêm thật nhiều lời cảm ơn chân thành như anh mong.