Cây chổi lau sàn ở một hãng thực phẩm Đức và hệ sinh thái Nova của anh Nguyễn Quang Nhật ở München
Có những người sang xứ người với một tấm bằng trong tay. Anh Nguyễn Quang Nhật, tên tiếng Đức là Kilian Nguyen, sang Đức và bắt đầu bằng một cây chổi. Việc đầu tiên của anh là làm thuê cho hãng Knackfrisch, ở vị trí thấp nhất: người lau dọn.
Câu chuyện anh Nhật gửi về cho tôi từ München là câu chuyện của một người đi từ chỗ thấp nhất lên, bằng hai thứ: làm tốt từng việc nhỏ, và giữ lời với cả hai phía.
Từ người lau dọn tới quản lý sản xuất
Anh không đi lên từ trường lớp hay bằng cấp. Ở Knackfrisch, anh cố gắng trong từng việc nhỏ, lúc nào cũng nghĩ làm sao để việc chạy hiệu quả hơn. Sau bốn năm, anh trở thành Produktionsleiter, người quản lý sản xuất của hãng.
Anh gọi cách mình học nghề là "tự va chạm thực tế". Không chứng chỉ nào, chỉ có công việc mỗi ngày và một cái đầu luôn tìm cách làm tốt hơn.
Người đứng giữa hai bờ
Trong những năm ở Knackfrisch có một chuyện anh nhớ mãi. Chủ hãng là người Đức, nhân viên phần lớn là người Việt. Chủ chưa muốn trả lương cao, người làm thì chưa muốn cống hiến, hai bên mất lòng tin vào nhau. Cuối cùng nhân viên đình công, không ai muốn làm nữa, công ty đứng bên bờ đóng cửa.
Lúc đó anh đứng ra dàn xếp. Với anh em, anh hứa họ sẽ được tăng lương, nhưng trước tiên phải làm tốt. Với chủ, anh hứa công việc sẽ tiến triển, nhưng ông phải cam kết tăng lương. Anh bảo đảm mọi việc sẽ tốt đẹp, "nếu cả hai phía cũng giữ lời". Từ đó anh từng bước đưa công ty lên. Và bây giờ, chính Knackfrisch lại là đối tác của anh.
Người hòa giải được cả chủ lẫn thợ, khi cả hai đang quay lưng với nhau, là người có chữ tín ở cả hai phía. Đó là vốn liếng quý hơn mọi khoản tiền anh mang theo khi ra làm riêng.
Dám mua một công ty khi chưa có tiền
Năm 2020, anh làm một việc mà nhiều người sẽ thấy liều. Anh tả lại: "bước ngoặt lớn nhất là khi anh dám từ bỏ công việc cũ và đổi công việc kinh doanh mới". Có người rao bán công ty của họ với giá rất cao. Anh chưa có tiền, nhưng vẫn quyết mua, xoay sở mọi nguồn lực để lấy bằng được. Giai đoạn đầu, khó nhất là tìm khách và quản lý sổ sách. Khách đầu tiên của anh là một người bạn thân, rồi khách tự giới thiệu khách.
Anh cũng từng vấp. Một cửa hàng thực phẩm châu Á anh mở, chạy được một năm thì gặp sự cố nước, phải đóng cửa. Anh tự nhận đó là do mình quản lý chưa sát, nhất là phần giấy tờ không giải quyết sớm. Anh đứng vững được vì vẫn giữ mảng bán buôn, vẫn giao hàng đều đặn cho các nhà hàng. Người dám nhận cái sai về mình thì lần sau sẽ đi chắc hơn.
Không để khách thiếu hàng
Mảng lớn nhất của anh hôm nay là Asia Hoa Sen GmbH, bán sỉ đồ khô, đồ đông lạnh và rau tươi châu Á cho các nhà hàng ở München. Mỗi ngày công ty xử lý khoảng ba mươi đơn, có chuyến giao chính vào thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu. Khoảng năm mươi nhà hàng là khách, tất cả đến qua giới thiệu.
Khách của anh chủ yếu là chủ nhà hàng người Việt. Họ lo bốn chuyện: thiếu hàng, giá tăng, không có khách, không có người làm. Anh giữ khách bằng một nguyên tắc: không để khách thiếu hàng. Anh nói: "khi khách hàng thiếu đồ, chúng tôi sẽ liên hệ với các hãng khác để tìm hàng cho họ, đôi khi không có lời trong những sản phẩm đó". Có khi anh tìm hàng giúp khách ở ngay chỗ các đơn vị cùng ngành.
Bán một món không lời để nhà hàng của khách không phải gạch món trên thực đơn, đó là cách làm ăn của người nghĩ tới mối quan hệ lâu dài chứ không chỉ một đơn hàng.
Checklist và đồng lương xứng đáng
Chuyên môn sâu nhất của anh là quản lý con người và sắp xếp vận hành. Cách anh dạy người là làm cùng họ. Ở Hoa Sen, mọi việc đều làm theo checklist, ai làm tốt thì được tăng lương theo định kỳ. Bài học từ cuộc đình công năm nào đã thành quy định trong chính công ty của anh: việc rõ ràng, công bằng với người làm.
Điều anh tự hào nhất là mình "làm việc quyết liệt". Khi công ty nhiều việc, anh tới là mọi thứ trơn tru. Câu anh giữ trong nghề và trong cách sống là "liên tục tiến lên", vì anh muốn lúc nào cũng đầy năng lượng.
Hệ sinh thái Nova của anh giờ có khoảng ba mươi người: ngoài Hoa Sen còn nhà hàng MỘT ở Theresienstraße đang được anh dựng lại thành một quán Vietnamese Kitchen, Café & Tagesbar, một cửa hàng tiện lợi châu Á ở Stachuspassage, một quán đồ ăn đường phố Hàn Quốc ở Freiham, và quán ăn trong khu tennis Pasing. Ngoài kinh doanh, anh là Chủ tịch câu lạc bộ tennis người Việt Tennis München.
Trợ lý đọc được cả đơn viết tay
Khách của Hoa Sen gửi đơn qua WhatsApp, Viber, nhiều đơn viết tay, viết tắt, gọi tên hàng theo kiểu riêng, nên bên anh phải tự đọc, tự hiểu rồi nhập lại. Việc đầu tiên anh giao cho trợ lý AI là tiếp khách và nhận đơn: đọc cả tin nhắn lẫn ảnh đơn viết tay, đổi thành đơn chuẩn có mã hàng, số lượng, đơn vị, chỗ nào chưa rõ thì đánh dấu cho nhân viên kiểm chứ không tự đoán, rồi tách phần rau cần đặt ở Knackfrisch với phần phải tự đi mua. Mỗi đơn đã kiểm được lưu lại để trợ lý dần thuộc cách gọi tên riêng của từng khách. Sau ba tháng, anh muốn có một "trợ lý như người thật" trả lời mọi tin nhắn, nhắc khách đặt hàng đúng lịch, tự làm đơn gửi Knackfrisch và lên checklist cho từng người. Người từng đi lên bằng cách nghĩ ra cách cho việc chạy hiệu quả hơn, nay dạy cho trợ lý AI đúng cái nghề ấy, cho thấy anh Nhật đã tìm được con đường để doanh nghiệp vận hành cả khi anh không có mặt.
Liên tục tiến lên ở xứ người
Từ cây chổi ở Knackfrisch tới một hệ sinh thái ba mươi người ở München, anh Nhật đi bằng chữ tín và sự quyết liệt. Hãng anh từng lau dọn giờ là đối tác của anh, và đó là phần thưởng xứng đáng cho người giữ lời.
Chúc mừng anh Nhật. Chúc quán MỘT mở cửa lại đúng hẹn và đông khách ngay từ những ngày đầu, chúc Hoa Sen chạy êm khi anh không có mặt, để anh có thêm thời gian, tự do và năng lượng cho chặng tiếp theo.