Ba lần được một chủ đầu tư mời lại và mười phút ghi nhật ký mỗi ngày của anh Nguyễn Quốc Đoàn ở Bắc Giang
"Cứ xong mình lại chuyển. Khoảng 1 năm đến 2 năm cho 1 công trình." Người bạn của tôi ở Bắc Giang tóm nghề của mình gọn như vậy. Anh Nguyễn Quốc Đoàn làm giám sát thi công theo kiểu chuyên gia độc lập: chủ đầu tư, công ty xây dựng thuê anh theo từng công trình, xong việc thì anh sang chỗ mới. Một nghề không có hợp đồng dài hạn nào để dựa, nên chỉ có một thước đo thật: người thuê cũ có gọi lại hay không.
Công ty nhựa Hòa An đã gọi anh ba lần. Năm 2018, anh giám sát cho họ một căn biệt thự. Năm 2021, nhà máy số 2. Năm 2024, nhà máy số 3. Ở nghề giám sát, chẳng có tấm bằng khen nào nặng bằng cuộc điện thoại thứ ba ấy.
Câu anh luôn giữ trong nghề chỉ có hai chữ: "Lòng tin".
Kỹ sư cầu đường đi qua gần đủ các vai trên công trường
Anh Đoàn là kỹ sư cầu đường của Trường Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội, đi làm từ năm 2003. Hơn hai mươi năm qua, anh gắn với công trường ở gần như mọi vai: khảo sát, thiết kế đường giao thông, rồi giám sát, quản lý dự án, chỉ huy trưởng công trường, và những năm gần đây là giám sát nhà xưởng, nhà ở.
Trong tay anh có một chồng chứng chỉ hành nghề: giám sát giao thông đường bộ hạng 2, chỉ huy trưởng công trường, kỹ sư định giá hạng II, giám sát hạ tầng kỹ thuật đô thị, dân dụng và công nghiệp, thiết kế giao thông đường bộ đến cấp III. Người từng vẽ đường, chỉ huy làm đường rồi giám sát người khác làm, nhìn công trình bằng con mắt của cả ba phía.
Anh không có người thầy riêng nào cầm tay chỉ việc. Anh tự đọc, tự nghiên cứu, rèn từ thực tế công trường, và tự mày mò thêm các phần mềm Revit, G8, CAD. Cái nghề của anh được đắp lên từng lớp như một con đường: lớp nào cũng phải tự lu cho chặt.
Không khống một con số khối lượng
Việc người khác thấy khó mà anh thấy dễ là kiểm tra nghiệm thu khối lượng. Lý do rất đơn giản: anh làm đúng quy trình, đúng thông tư, đúng nghị định. Anh dùng G8 để soát khối lượng theo định mức, xem có chỗ nào sai lệch.
Điều anh tự hào nhất là sự trung thực, thật thà, chăm chỉ, và vững cả nội nghiệp lẫn ngoại nghiệp. Nói bằng việc làm thì anh gói lại trong một câu: "Bóc tách khối lượng chuẩn, không khống khối lượng."
Theo anh, người làm giám sát mất lòng tin là vì những khoản tiền không minh bạch và những khối lượng khai khống. Giám sát là người đứng giữa nhà thầu và chủ đầu tư, chữ ký của người giám sát là thứ để chủ đầu tư yên tâm trả tiền. Ba lần Hòa An mời lại là câu trả lời cho cách anh giữ chữ ký của mình.
Con số chuẩn ấy được trả bằng sức: bóc tách khối lượng cho một công trình mất khoảng mười ngày ngồi máy liên tục, ngồi nhiều thì đau lưng.
Mười phút mỗi ngày cho cuốn nhật ký thi công
Ngày nào trên công trường, anh cũng dành khoảng mười phút ghi nhật ký thi công: thời tiết, nhân lực, máy móc, nội dung công việc, sự cố nếu có. Mười phút không nhiều, nhưng nhân với hai năm của một công trình là một cuốn sổ ghi lại trọn đời sống của công trình ấy.
Theo anh, lỗi người mới vào nghề hay mắc nhất là nghiệm thu bằng miệng, không ghi chép nhật ký đầy đủ. Vì vậy với anh, nhật ký và hồ sơ nghiệm thu phải ghi đầy đủ. Lời nói trên công trường trôi theo bụi. Trang nhật ký thì ở lại, và khi cần đối chiếu, nó là thứ đứng ra nói thay người giám sát.
Anh còn nhớ một chủ đầu tư, tạm gọi là anh B., gặp vướng ở phần bóc tách vì chưa hiểu khối lượng được tính ra thế nào. Cách anh Đoàn xử lý không có gì cầu kỳ: "Chủ đầu tư họ không hiểu thì mình giải thích cho họ hiểu." Người giám sát giải thích đến khi chủ đầu tư hiểu là người không có gì phải giấu trong con số của mình.
Người dặn lớp sau đừng đứng yên
Anh đã kèm khoảng hai anh em kỹ sư trẻ. Đến nay họ phát triển tốt và vẫn yêu nghề. Một nghề nắng gió, nhiều rủi ro như giám sát công trường, giữ được người trẻ ở lại với nghề đã là chuyện không dễ. Bài học anh muốn để lại cho họ là: "luôn luôn cập nhật và ứng dụng công nghệ bổ sung cho công việc".
Anh dặn lớp sau như vậy và tự làm đúng như vậy. Sau công trình nhà máy ở khu công nghiệp Khai Sơn, Thuận Thành, anh bắt đầu thích thiết kế nhà bằng Revit, vì thấy phần mềm này bóc tách khối lượng nhanh. Anh tự mày mò qua video, nói thật là chưa thạo vì nhiều lệnh và trình tự khó nhớ. Hơn hai mươi năm nghề mà vẫn kiên trì với một phần mềm mới, đó là cách dạy lớp sau bằng chính việc mình làm.
Một khoảng nghỉ không ngồi yên
Trong nghề này, tai nạn có thể đến với cả người giám sát lẫn công nhân. Giữa năm 2026, anh bị ngã khi đang làm việc và phải nghỉ ở nhà dưỡng thương. Đến giờ anh vẫn chưa đủ khỏe để trở lại công trường.
Khoảng nghỉ ấy anh không để trôi, anh dùng nó để tìm hiểu AI cho chính công việc của mình. Việc đầu tiên anh muốn giao cho trợ lý AI là báo cáo tuần, phần việc hiện ngốn bốn tiếng: gom nhật ký bảy ngày, gõ lại trên Word, chụp ảnh đưa vào. Khi có trợ lý, cuối tuần anh chỉ cần đưa ảnh chụp sổ nhật ký viết tay, ảnh hiện trường và tin nhắn Zalo, trợ lý đọc rồi làm ra bản báo cáo. Anh muốn sau ba tháng, bốn tiếng ấy chỉ còn mười lăm phút. Tiếp theo là giữ nhịp từ giao ban tới nhật ký, tổng hợp khối lượng theo mẫu nghiệm thu anh có sẵn, hỗ trợ phản ứng nhanh khi có sự cố, và đi cùng anh trên đường làm chủ Revit. Một người đang dưỡng thương mà vẫn dùng từng ngày nghỉ để chuẩn bị cho công trường tiếp theo, đó là nỗ lực rất đáng trân trọng, và anh đã tìm ra con đường để cuốn nhật ký viết tay của mình làm việc nhanh hơn.
Lòng tin đi trước người giám sát
Ở một nghề cứ xong việc là chuyển, người được mời lại lần thứ ba là người đã để lòng tin của mình đi trước, mở cửa cho công trình sau.
Chúc mừng anh Đoàn. Chúc anh sớm khỏe hẳn, chúc bản báo cáo tuần chỉ còn mười lăm phút, chúc anh thạo Revit, và chúc cuộc điện thoại mời anh về công trình mới sớm đổ chuông.
