Gần 20 năm kiểm toán và bộ hồ sơ năm ngày của anh Nguyễn Thế Vinh ở TP.HCM
Một ngân hàng quyết định cho doanh nghiệp vay hay không, một nhà đầu tư nước ngoài tin số liệu của công ty con ở Việt Nam tới đâu, phần lớn dựa vào một chữ ký ở cuối báo cáo tài chính: chữ ký của kiểm toán viên. Anh Nguyễn Thế Vinh ở TP.HCM là người đặt chữ ký ấy suốt gần hai mươi năm.
Người giữ niềm tin cho những con số
Anh Vinh là kiểm toán viên hành nghề (CPA), hiện là Tổng Giám đốc kiêm thành viên góp vốn của Công ty TNHH Kiểm toán Việt Tín (VTAC). Gần hai mươi năm, anh đi qua đủ các mảng của nghề: kiểm toán báo cáo tài chính, tư vấn thuế, dịch vụ kế toán.
Khách hàng của anh chia làm hai nhóm rõ ràng. Nhóm thứ nhất cần kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm: doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp cần vay vốn ngân hàng, và các Quỹ tín dụng nhân dân. Nhóm thứ hai cần người tư vấn: dịch vụ kế toán, chính sách thuế, hồ sơ giao dịch liên kết (chuyển giá), cùng những việc liên quan tới tổ chức và hoạt động doanh nghiệp.
Các bạn nhìn kỹ nhóm thứ nhất. Quỹ tín dụng nhân dân là nơi bà con gửi tiền tiết kiệm và vay vốn làm ăn. Doanh nghiệp vay ngân hàng thì ngân hàng phải tin số liệu mới dám giải ngân. Mỗi bộ báo cáo anh Vinh ký là một lời bảo đảm rằng những con số ấy đứng vững được. Nghề của anh, nói gọn, là nghề giữ niềm tin cho cả một chuỗi người không bao giờ gặp mặt nhau.
Năm ngày cho một bộ hồ sơ
Người ngoài nghề ít ai hình dung một cuộc kiểm toán nặng thế nào. Anh Vinh kể: một hồ sơ hoàn thành mất trung bình ba tới năm ngày, doanh nghiệp quy mô lớn còn lâu hơn. Phần tốn sức nhất là soạn đầy đủ giấy làm việc, thể hiện từng thủ tục kiểm toán theo chuẩn mực và chu trình.
Anh lấy ví dụ hai cuộc kiểm toán, một nhà máy may mặc và một doanh nghiệp ngành gỗ. Mỗi cuộc mất khoảng năm ngày để kiểm tra số liệu và "thu thập bằng chứng kiểm toán". Đội đi cùng anh gồm năm người: anh, một chị trưởng nhóm và bốn trợ lý kiểm toán. Mỗi phần hành trên báo cáo tài chính giao riêng cho một người, nên trong cùng một hồ sơ không ai làm trùng việc của ai.
Cách chia việc ấy nói lên một người lãnh đạo rành nghề. Anh biết rõ từng khoản mục cần ai, biết mỗi người chịu trách nhiệm tới đâu. Một đội năm người đi qua một nhà máy trong năm ngày mà việc không chồng lên nhau, đó là kỷ luật được dựng từ nhiều năm đứng đầu đội.
Con mắt nhìn ra phần lặp lại
Điều tôi thấy ở anh Vinh là con mắt của người làm nghề lâu năm. Anh nhận ra rằng "thủ tục kiểm toán khá tương tự nhau giữa các khách hàng cùng ngành nghề", khác ngành thì chỉ khác một ít. Phần lặp lại ấy chính là phần đang ăn thời gian của cả đội.
Người mới vào nghề nhìn một bộ hồ sơ thấy toàn việc. Người đã làm gần hai mươi năm nhìn vào thì tách được đâu là phần cần con mắt kiểm toán viên, đâu là phần chỉ cần làm đúng khung. Tách được như thế là đã giải được nửa bài toán năng suất.
Trợ lý thuộc khung VACPA
Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, anh Vinh muốn trợ lý AI soạn và trình bày giấy làm việc theo khung mẫu VACPA đúng yêu cầu chu trình kiểm toán, cùng những việc hằng ngày: soạn hợp đồng, báo giá, tra cứu quy định thuế, kiểm tra và phân tích số liệu. Mục tiêu anh đặt ra rất cụ thể: "tiết kiệm 50% thời gian làm việc của một cuộc kiểm toán." Khi đó nhân sự tập trung đi thu thập bằng chứng từ tài liệu khách hàng, còn phần soạn và trình bày để máy lo. Một Tổng Giám đốc công ty kiểm toán tự ngồi vào lớp để tìm cách trả lại một nửa thời gian cho cả đội, cho thấy anh Vinh nghĩ cho người của mình trước khi nghĩ cho mình.
Chữ ký đứng vững
Nghề kiểm toán sống bằng hai thứ: chuẩn mực và thời gian. Anh Vinh đã giữ chuẩn mực gần hai mươi năm. Giờ anh đi tìm thêm thời gian, để đội ngũ dồn sức vào đúng chỗ cần con mắt người: những bằng chứng làm nên một chữ ký đứng vững.
Chúc mừng anh Vinh. Chúc mùa kiểm toán tới, bộ hồ sơ năm ngày của đội VTAC rút lại còn một nửa như anh mong, và mỗi chữ ký của anh vẫn nặng như ngày đầu.