Hơn 20 năm giữ sổ ở Sài Gòn, chị Cúc Em vẫn chưa định thôi học

"Chắc khi nào không còn làm việc được nữa mới thôi học." Câu ấy là của chị Nguyễn Thị Cúc Em, người đã làm kế toán hơn hai mươi năm ở TP.HCM. Hai mươi năm đủ để nhiều người yên tâm ngồi trên vốn nghề mình có. Chị Cúc Em thì vẫn đang đi tìm cái mới.

Người đọc được dòng tiền ở bốn loại sổ

Chị tốt nghiệp đại học chính quy ngành Tài chính ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế TP.HCM. Hơn hai mươi năm qua, chị đã giữ sổ cho doanh nghiệp thương mại, doanh nghiệp sản xuất, đơn vị giáo dục, và hiện là Kế toán tổng hợp kiêm Kế toán trưởng tại một cơ quan hành chính nhà nước. Có lúc chị kiêm luôn việc nhân sự, hành chính của cả văn phòng. Phần mềm Misa thì chị dùng thành thạo.

Mỗi loại hình có một cách hạch toán, một kiểu rủi ro riêng. Người đã đi qua đủ cả thương mại, sản xuất, giáo dục lẫn nhà nước là người đọc được dòng tiền bằng nhiều thứ tiếng. Một công ty nhỏ có được người kế toán như thế đứng sau thì chủ ngủ yên.

Mười tám hồ sơ trước sáng hôm sau

Chị kể một chuyện rất đời của nghề văn phòng nhà nước. Chị nhận nhiệm vụ làm báo cáo xin định biên 18 chỉ tiêu. Báo cáo phải có ngay thông tin của 18 người: họ tên, trình độ, sở trường công tác, rồi xác định loại hợp đồng, khó nhất là hợp đồng dưới 12 tháng, và nguồn kinh phí trả lương lấy từ đâu, ngân sách, thu sự nghiệp hay đề tài, dự án. Nhận việc trong ngày, hôm sau phải nộp.

Một mình thì không kịp. Chị tìm tới một chị đồng nghiệp có mối quan hệ rộng, và ngay chiều hôm đó đã gom được 17 trên 18 hồ sơ. Biết lúc nào cần nhờ, và nhờ đúng người, cũng là một năng lực của người làm văn phòng lâu năm.

Chị không dừng ở chỗ xong việc. Chị tự gọi đúng tên nó: chiều hôm ấy chỉ giữ được kết quả trước mắt, còn chuyện thu hút người giỏi về làm lâu dài thì vẫn cần thời gian, cần chế độ, cần quyền lợi. Người biết rõ việc mình vừa làm được tới đâu và chưa làm được tới đâu là người làm nghề trung thực. Với một kế toán trưởng, sự trung thực ấy là thứ quý nhất.

Người khóa sổ trong mùa sắp xếp

Hai năm gần đây, cơ quan chị liên tục chạy theo chuyển đổi số, rồi giải thể, đóng mã số thuế để sáp nhập về cơ quan mẹ. Kế toán trưởng là người đóng sổ cuối cùng cho một đơn vị: mọi con số phải khớp, mọi hồ sơ phải gọn, trước khi cánh cửa ấy khép lại. Chị làm ngày làm đêm, tới mức phải tạm gác công việc kế toán dịch vụ làm thêm bên ngoài để giữ sức.

Cả nước đang đi qua đợt sắp xếp này. Phía sau mỗi quyết định sáp nhập trên giấy là những người như chị Cúc Em ngồi khóa sổ tới khuya. Ít ai nhắc tên họ, nhưng thiếu họ thì không cuộc sắp xếp nào trơn tru được.

Giao máy việc nhập, giữ cho mình việc soát

Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, chị Cúc Em muốn trợ lý AI đỡ cho mình ở cả hai phía. Ở cơ quan, trợ lý soạn văn bản, báo cáo hành chính, nhân sự. Trong kế toán, trợ lý tự nhập hóa đơn đầu vào, đầu ra, công nợ phải thu, phải trả theo sao kê ngân hàng vào phần mềm, còn chị "chỉ cần kiểm tra lại."

Chị còn một mong muốn riêng: mở lại dịch vụ kế toán ngoài giờ cho các công ty nhỏ ở khu Tân Bình và nội thành, những đơn vị thương mại, sản xuất phân bón, giáo dục mầm non mà chị vốn rành. Vừa đi qua hai năm ngày làm đêm mà vẫn chọn học cái mới để làm việc khôn hơn, chị Cúc Em cho thấy mình đã tìm được lối ra cho chính mình.

Học tới ngày cuối nghề

Sứ mệnh chị tự viết cho mình rất giản dị: "Cố gắng phấn đấu học những cái mới, dù không giỏi." Và: "Mỗi giai đoạn trải qua là bài học kinh nghiệm cho mình."

Một kế toán trưởng hơn hai mươi năm tuổi nghề vẫn nói "dù không giỏi". Nghề kế toán năm nào cũng đổi luật thuế, đổi mẫu biểu, đổi phần mềm. Người trụ lại được lâu với nghề này là người khiêm tốn đủ để học lại từ đầu mỗi lần như thế. Chị Cúc Em đã làm vậy suốt hai mươi năm, và giờ chị đang làm thêm một lần nữa.

Chúc mừng chị Cúc Em. Chúc chị sớm hồi sức sau mùa sắp xếp, mở lại được dịch vụ kế toán ngoài giờ như chị mong, với một trợ lý đỡ phần nhập liệu để chị giữ phần việc xứng tầm người kế toán trưởng: soát lại và đứng tên chịu trách nhiệm.