Giờ Văn có STEM và gần hai mươi năm sinh ra để làm cô giáo của chị Nguyễn Thị Hiền ở Hải Phòng
"Chị nhận ra chị sinh ra là để làm cô giáo và không làm được nghề nào hợp hơn nữa."
Câu ấy chị Nguyễn Thị Hiền nói ra sau một vòng đi tìm nghề khác. Có những năm lương thấp, kinh tế gia đình khó khăn, kết quả dạy học chưa như ý, chị từng thử bán hàng online, bán cây cảnh, bán đồ gia dụng. Rồi chị quay về với bục giảng, và ở lại tới hôm nay. Một người đã thử đi đường khác rồi tự chọn quay về thì sự gắn bó ấy chắc gấp đôi người chưa từng rời đi.
Khi trò chuyện với chị Hiền, tôi biết được chị đang bước sang năm thứ hai mươi dạy Ngữ văn và Giáo dục công dân ở Trường THCS Duy Tân, Hải Phòng. Chị là Tổ trưởng tổ Khoa học xã hội với ba mươi hai giáo viên, kiêm Bí thư chi bộ của tổ với hai mươi sáu đảng viên.
Từ giảng đường sư phạm tới giải nhất giáo viên giỏi cấp tỉnh
Chị ra trường Cao đẳng Sư phạm Hải Dương năm 2006 với văn bằng Giáo dục công dân, rồi năm 2010 hoàn thành đại học ngành Ngữ văn ở Đại học Sư phạm Hà Nội. Tay nghề sau đó chị chủ yếu tự rèn. Có chuyến chị một mình lên Thái Nguyên học STEM, được cô giáo miễn học phí. Người dìu dắt chị trên đường nghề là một đồng nghiệp đi trước, vừa là bạn nghề vừa là người thầy, nay là hiệu trưởng nhà trường.
Năm học 2014-2015 là bước ngoặt. Chị đạt giải nhất giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, được Liên đoàn Lao động tỉnh tặng bằng khen, Sở Giáo dục tặng giấy khen. Sau đó chị còn nhiều lần đạt giáo viên giỏi các cấp, đội tuyển và lớp ôn thi vào 10 của chị có kết quả cao, có học sinh đạt giải khoa học kỹ thuật cấp tỉnh. Nhờ đó chị được xét đặc cách vào biên chế, rồi được nâng từ giáo viên hạng 2 lên hạng 1. Chỗ đứng ổn định hôm nay, chị đổi bằng thành tích trên bục giảng.
Người đưa STEM vào hai môn xã hội
Nhiều người vẫn nghĩ STEM là chuyện của Toán, Lý, Hóa, Sinh, còn Ngữ văn và Giáo dục công dân thì đứng ngoài. Chị Hiền nghĩ khác và làm khác. Chị dùng cách làm STEM để hướng dẫn học sinh làm đề tài khoa học kỹ thuật ở lĩnh vực khoa học hành vi: tìm giải pháp giúp học sinh tránh xa hành vi tiêu cực, tìm hiểu hậu quả của mạng xã hội với lứa tuổi mình. Dự án "Một số giải pháp học tập nhằm bồi dưỡng năng lực cảm thụ văn học cho học sinh trung học cơ sở" của học trò chị đạt giải ba cấp tỉnh.
Học sinh của chị làm ra những sản phẩm cầm được trên tay: tập thơ, truyện, đồ tái chế. Môn Văn vốn dạy các em biết rung cảm. Chị dạy thêm cho các em cách đặt câu hỏi, đi tìm lời giải và làm ra sản phẩm từ chính những rung cảm ấy. Đó là cách một cô giáo dạy văn bắt kịp thời đại mà vẫn giữ được hồn của môn học.
Cô giáo của những đứa trẻ từng tự ti
Mỗi năm chị đứng lớp cho khoảng hai trăm học sinh, cả lớp chính khóa, đội tuyển và lớp ôn. Phần lớn các em tìm đến chị qua lời học trò các khóa trước và phụ huynh cũ truyền tai nhau. Phụ huynh hay nói về chị ba điều: tâm huyết với nghề, dạy học sinh hiểu bài, và hiểu tâm lý học sinh.
Trong rất nhiều gương mặt, có một em chị nhắc riêng. Em chịu thiệt thòi ở bàn tay phải từ nhỏ, nên những ngày đầu rất tự ti. Được cô động viên, em đam mê môn Văn, vào đội tuyển Văn của chị, từng thi trường chuyên. Em tham gia thi sáng tạo khoa học kỹ thuật và đạt giải ba cấp tỉnh, hăng hái với các hoạt động của Đội, của Đoàn thanh niên, rồi đỗ vào Trường THPT Gia Lộc 1. Chị kể ngắn gọn: "Học sinh ấy luôn nhớ đến tôi."
Một đứa trẻ từng cúi mặt vì bàn tay mình, nay có giải thưởng cấp tỉnh và một chỗ ở ngôi trường cấp ba em chọn. Người thầy giỏi nhìn ra năng lực của học trò, người thầy có tâm nhìn ra cả nỗi tự ti và nâng các em qua được nó. Chị Hiền làm được cả hai.
Năm nay chị đang bồi dưỡng đội tuyển Giáo dục công dân của trường, chuẩn bị thi sát hạch cấp xã để đi tiếp lên cấp thành phố.
Vừa làm mẹ vừa làm cô của con
Nói về niềm tự hào, chị không nhận điều gì lớn. Chị chỉ nói tới một niềm vui riêng: được trực tiếp dạy hai con của mình, vừa làm mẹ vừa làm cô giáo của con. Ít nghề nào cho người ta niềm vui ấy: nhìn con mình lớn lên cả trong nhà lẫn trên lớp, qua chính bài giảng của mình.
Câu chị luôn giữ cho mình nói rõ cách chị sống: "Biết đủ là hạnh phúc, nhưng hạnh phúc không tự đến mà là do nỗ lực bản thân, bằng tâm huyết, tình yêu và năng lực." Biết đủ mà không đứng yên, đó là chỗ cân bằng nhiều người còn đang tìm.
Người giữ nhịp cho ba mươi hai đồng nghiệp
Tổ chị phụ trách gồm giáo viên chín môn, từ Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý tới Âm nhạc, Mỹ thuật, Tiếng Anh. Chị vừa lo chất lượng chuyên môn của cả tổ, vừa lo hồ sơ chi bộ hằng tháng, vừa đứng lớp, vừa ôn đội tuyển.
Hồ sơ, giáo án, đề thi dồn lên nhau, chị không ước được mỗi tuần mất bao nhiêu giờ, vì như chị nói: "làm ở trường chưa đủ, về làm chiều, làm đêm".
Chị đang muốn giao bớt phần giấy tờ ấy cho trợ lý AI. Việc đầu tiên là văn bản họp tổ chuyên môn, và chị đã tự viết sẵn khuôn lệnh cho trợ lý: tổ họp vào thứ Năm tuần 2 và tuần 4; họp định kỳ thì theo mẫu bốn mục gồm đánh giá, triển khai, ý kiến thảo luận, thống nhất thực hiện; sinh hoạt chuyên đề hay nghiên cứu bài học thì theo mẫu riêng. Chỗ nào chưa có thông tin, trợ lý phải để trống chứ không được tự bịa. Chị còn chuẩn bị sẵn bộ lệnh cho bốn trợ lý, từ văn thư họp tổ, soạn giáo án, soạn đề học sinh giỏi Giáo dục công dân tới duyệt giáo án, kèm bộ tiêu chuẩn thẩm định giáo án để trợ lý làm theo. Chị hướng dẫn trợ lý như hướng dẫn học trò. Cách chuẩn bị chỉn chu ấy cho thấy sự nỗ lực của chị Hiền, và chị đã tìm được con đường để trả lại cho mình những buổi tối.
Một đời đứng lớp vì học trò
Những lần thử nghề khác cho chị câu trả lời chắc nhất về mình: gần hai mươi năm, chị vẫn chọn bục giảng, chọn những đứa trẻ cần một người tin vào chúng.
Chúc mừng chị Hiền. Chúc đội tuyển Giáo dục công dân của chị đi tiếp lên cấp thành phố, chúc ba tháng tới chị có đủ bộ giáo án, bộ hồ sơ và bộ đề như chị mong, để thôi thức đêm và có thêm thời gian cho bản thân, cho con và gia đình.
