Những giờ ra chơi bên một em đọc chậm và gần chín trăm học trò của chị Nguyễn Thị Hiền ở Đắk Lắk

Đầu năm học, lớp 3 của chị Nguyễn Thị Hiền có một em đọc còn chậm, gặp nhiều từ vẫn phải đánh vần. Chuông ra chơi reo, các bạn chạy ra sân, chị giữ em lại bên bàn, đọc cùng em từng câu. Có hôm hết buổi học, cô trò luyện thêm một lúc nữa. Chị nhờ cả bố mẹ em kèm em ở nhà.

Hai tháng sau, em đọc được bài đọc, ít phải đánh vần. Hết học kỳ I, em theo kịp các bạn trong lớp.

Trao đổi với tôi về nghề, chị Hiền nhắc chuyện ấy như một việc thường ngày của người đứng lớp. Cách chị làm thì không thường chút nào: "Tôi luôn tìm cho ra em yếu chỗ nào, phần nào, rồi mới lập kế hoạch phụ đạo riêng cho em." Tìm cho đúng chỗ yếu rồi mới chữa, người làm nghề nào giỏi cũng đi theo trình tự ấy.

Người cô của gần đủ các môn tiểu học

Chị Hiền học Cao đẳng Sư phạm Đắk Lắk, rồi đứng lớp tiểu học tới nay đã hai mươi bảy năm. Hiện chị chủ nhiệm lớp 3, kiêm tổ trưởng tổ khối 3 ở Trường Tiểu học Phan Chu Trinh, xã Phú Xuân.

Chị đã dạy gần đủ các môn của bậc tiểu học: Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên và Xã hội, Đạo đức, Lịch sử và Địa lí, Khoa học. Tính ra, khoảng hai mươi bảy lớp, chừng tám trăm bảy mươi học trò đã đi qua tay chị. Gần chín trăm đứa trẻ ở Đắk Lắk đã học đọc, học tính trong những năm đầu đời từ một người cô như thế.

Chị được công nhận chiến sĩ thi đua cơ sở bốn lần, vào các năm 2011, 2013, 2017 và 2019, và đạt Giáo viên Tổng phụ trách Đội giỏi cấp tỉnh năm 2009. Những danh hiệu ấy đến đều đặn, cách nhau vài năm, trải suốt hơn mười năm. Đó là dấu vết của một người năm nào cũng làm nghề tới nơi tới chốn.

Kèm cả hai đầu của lớp học

Ở lớp, chị dồn sức vào hai nhóm dễ bị bỏ quên nhất: các em học chậm và các em có năng khiếu. Em học chậm cần người kiên nhẫn ngồi cạnh. Em có năng khiếu cần người chịu mở thêm cánh cửa.

Với các em có năng khiếu, chị bồi dưỡng cho sân chơi Trạng Nguyên Tiếng Việt. Chị ôn cho các em vào thứ Bảy, Chủ nhật và những buổi chiều các em được nghỉ. Mấy năm gần đây, học trò của chị có giải từ khuyến khích tới giải Nhì cấp tỉnh. Năm học 2025-2026, một em lớp 3 của chị đạt giải Nhì cấp tỉnh Trạng Nguyên Tiếng Việt.

Một lớp học có cả em còn phải đánh vần lẫn em mang giải tỉnh về. Người cô giữ được cả hai đầu ấy là người không để em nào đứng ngoài. Và những ngày cuối tuần chị dành cho các em là thời gian riêng của một người mẹ đang có hai con nhỏ.

Người được đồng nghiệp gọi là "Hiền chăm chỉ, trách nhiệm"

Ở trường, đồng nghiệp gọi chị là "Hiền chăm chỉ, trách nhiệm". Mọi người còn nhận xét chị mạnh mẽ, dám nghĩ, dám làm. Có những việc chung của trường, làm thêm mà không tính thêm công, chị vẫn cố làm cho tốt vì tập thể.

Một cái tên đồng nghiệp gọi nhau hằng ngày là tấm bằng khen không cần đóng khung. Nó không do cấp nào xét duyệt, nó đến từ những người ngày ngày làm cùng chị, thấy chị làm việc ra sao.

Điều chị luôn giữ trong nghề và trong đời, chị viết gọn thành hai vế: "Trong cuộc sống phải luôn lạc quan, tích cực. Trong công việc phải có trách nhiệm, luôn trung thực trong mọi hoàn cảnh." Lạc quan cho đời mình, trách nhiệm và trung thực cho việc mình. Người dạy trẻ con mà giữ được hai vế ấy thì học trò học được từ cách cô sống, chứ không chỉ từ trang sách.

Mắc ca, hạt điều của bà con quê mình

Năm 2022 là bước ngoặt của chị. Hai con còn nhỏ, gia đình cần thêm nguồn thu, chị quyết làm thêm ngoài giờ lên lớp. Trước đó chị từng buôn bán nhỏ ở chợ. Bốn năm nay chị chuyển sang bán qua Facebook, Zalo: mắc ca, hạt điều do bà con quê mình làm ra, cùng vài sản phẩm chăm sóc sức khỏe chị làm đại lý. Chị làm một mình. Khách đặt thì chị lên đơn, công ty đóng gói và gửi thẳng tới khách.

Chị viết về giai đoạn ấy một câu mà người mẹ nào đi làm cũng hiểu: "Từ khó khăn đó, tôi càng chịu khó tranh thủ thời gian ngoài giờ để bán hàng, nhưng vẫn giữ cho việc dạy học được hoàn thành tốt." Buổi trưa và buổi tối là lúc chị bán hàng nhiều nhất. Năm buổi sáng và hai buổi chiều trong tuần vẫn trọn vẹn là của học trò.

Khách tìm đến chị chủ yếu qua người quen giới thiệu. Chị tự nhận "bán hàng vẫn chưa được như mình mong muốn", chỗ vướng nhất là chưa biết làm video, viết bài sao cho khách thấy hấp dẫn. Một cô giáo hai mươi bảy năm tuổi nghề nói thẳng chỗ mình còn yếu, đúng như cách chị vẫn tìm chỗ yếu của một em học trò: nhìn cho đúng rồi mới sửa.

Một trò chơi khởi động cho bài "Về thăm quê"

Việc tốn thời gian nhất của chị vẫn là soạn bài. Mỗi bài trình chiếu, ví dụ bài đọc "Về thăm quê", chị làm trò chơi khởi động, rồi dựng slide cho từng hoạt động khám phá, luyện tập, vận dụng, mất khoảng 45 đến 50 phút; cả tuần chị soạn chừng mười hai tiếng. Chị đang muốn giao cho trợ lý AI phần việc ấy: chị đưa ảnh trang sách giáo khoa, tên bài, giáo án cũ, trợ lý dựng ra bài trình chiếu đủ các hoạt động, kèm một trò chơi hay video ngắn để các em hứng thú ngay từ đầu giờ; bên bán hàng thì trợ lý làm video, viết bài giới thiệu mắc ca, hạt điều để chị đăng Facebook, Zalo. Mục tiêu chị đặt tới đầu tháng 1/2027 là giờ soạn bài còn bốn đến sáu tiếng mỗi tuần, đơn hàng tăng gấp đôi. Một người đứng lớp gần ba mươi năm vẫn chịu học cách làm mới để lấy lại thời gian cho học trò và cho gia đình, đó là nỗ lực đáng nể, và chị đã chọn được con đường của mình.

Không để em nào ở lại phía sau

Ở lớp chị Hiền, em đọc chậm có người ngồi cạnh trong giờ ra chơi, em có năng khiếu có người ôn cùng những ngày cuối tuần. Gần chín trăm học trò đã đi qua lớp học ấy, và với em nào chị cũng đi tìm cho ra chỗ em cần được giúp.

Chúc mừng chị Hiền. Chúc những bài giảng của chị có thêm nhiều trò chơi làm học trò háo hức ngay từ đầu giờ, chúc những túi mắc ca, hạt điều của bà con quê chị đi được xa hơn, và chúc chị có thêm những buổi tối thong thả bên hai con.