Hai tấm huy chương SEA Games và những học trò mang vàng 4x400m về của chị Hoàng Yến ở Hà Nội
"Nhìn chị Yến là thấy sức sống." Đó là câu người ta nói về chị Nguyễn Thị Hoàng Yến, huấn luyện viên điền kinh ở Hà Nội. Với một người cả đời gắn với đường chạy, tôi nghĩ khó có lời khen nào trúng hơn thế.
Bốn trăm mét, cự ly của người lì
Trong điền kinh, 400m được coi là một trong những cự ly khắc nghiệt nhất. Nó quá dài để chạy hết tốc lực như 100m, lại quá ngắn để thong thả phân phối sức như chạy dài. Người chạy 400m phải chịu đựng được cái mỏi ở trăm mét cuối, khi chân nặng như đeo chì mà vẫn phải tăng tốc.
Chị Yến đã sống với cự ly ấy trong suốt những năm làm vận động viên. Chị giành HCV, HCB, HCĐ giải toàn quốc nhiều năm. Năm 1990, chị cùng đồng đội giành HCV nội dung tiếp sức tại giải vô địch trẻ quốc tế. Rồi chị đứng trên bục nhận HCĐ SEA Games hai lần, năm 1997 và năm 1999.
Hai tấm huy chương SEA Games cách nhau hai năm. Một lần lên bục có thể nhờ phong độ của một mùa giải. Hai lần là của người giữ được mình ở đỉnh cao đủ lâu.
Từ đường chạy sang đứng bên đường chạy
Năm 2011, chị chuyển sang làm huấn luyện viên, đào tạo vận động viên thi đấu đỉnh cao. Chị đi lên bằng con đường vận động viên, rồi tốt nghiệp đại học thể thao. Nghĩa là chị hiểu nghề từ cả hai phía: cái đau của người chạy và cái lý của người dạy.
Mười lăm năm đứng bên đường chạy, chị đã có câu trả lời đẹp nhất một người thầy có thể mong. Hai học trò của chị, Hoàng Thị Minh Hạnh và Nguyễn Thị Hằng, giờ đã ở đội tuyển quốc gia, giành HCV nội dung tiếp sức 4x400m nữ tại SEA Games và HCV tại giải Châu Á các năm 2024, 2025, 2026.
Các bạn đặt hai chuyện ấy cạnh nhau. Người thầy từng chạy 400m và mang HCĐ SEA Games về. Người trò mang HCV ở đường đua tiếp sức 4x400m. Cái mà chị Yến chạy chưa tới khi còn thi đấu, học trò của chị đã chạy tới. Trong thể thao, đó là cách một thế hệ tiếp sức cho thế hệ sau, giống hệt chiếc gậy chuyền tay trên đường đua 4x400m.
Làm dễ như 1+1=2
Chị tự nhận sở trường của mình là học hỏi nhanh và biến cái khó thành đơn giản. Câu cửa miệng của chị là "làm dễ như 1+1=2".
Nghe thì vui, nhưng trong nghề huấn luyện, đó là một năng lực hiếm. Kiến thức về sức mạnh, sức bền, nhịp chạy, thể lực vốn rất phức tạp. Một đứa trẻ 12 tuổi mới vào đội không thể hiểu nổi nếu người thầy nói bằng thuật ngữ. Người biến được cái khó thành "1+1=2" là người khiến học trò tin rằng mình làm được. Với vận động viên trẻ, niềm tin ấy nhiều khi quan trọng ngang với đôi chân.
Mỗi cự ly một giáo án tạ
Chị Yến có một quan điểm huấn luyện rất rõ: "giáo án tập tạ phải phân hóa theo cự ly thi đấu", vì vận động viên 100m cần sức mạnh tốc độ, còn vận động viên 400m cần sức mạnh bền.
Câu ấy cho thấy chị không dạy theo một khuôn chung. Hai đứa trẻ cùng chạy, cùng nâng tạ, nhưng mỗi đứa được chuẩn bị cho đúng cuộc đua của mình. Là một người truyền nghề trong lĩnh vực sức khỏe, tôi rất quý kiểu tư duy này: nhìn đúng từng người trước mặt, rồi mới chọn cách chăm cho họ.
Hiện chị đang huấn luyện song song một nhóm vận động viên trẻ nhiều lứa tuổi cùng với các vận động viên đội tuyển quốc gia. Những đứa trẻ ấy ngày ngày tập cùng sân với những đàn chị đã mang HCV châu Á về. Chúng được nhìn thấy tận mắt con đường phía trước của mình, và người đứng giữa nối hai thế hệ lại chính là chị Yến.
Người thầy vẫn tập thêm mỗi ngày
Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, chị Yến muốn trợ lý AI giúp chị soạn giáo án, có thêm nhiều bài luyện mới, nhất là cho nhóm vận động viên tuổi 12, và theo dõi quá trình phát triển của từng em. Người đã có học trò mang vàng châu Á về vẫn muốn có thêm bài luyện mới cho những đứa trẻ vừa bắt đầu. Giá trị cốt lõi chị tự chọn là "kiên trì và không ngừng học hỏi", và chị đang sống đúng tinh thần ấy.
Chiếc gậy tiếp sức chưa dừng
Trên đường đua 4x400m, mỗi người chạy chặng của mình rồi trao gậy cho người sau. Chị Nguyễn Thị Hoàng Yến đã chạy chặng của mình bằng hai tấm huy chương SEA Games, rồi trao gậy cho những học trò mang vàng về. Và chị vẫn đang tìm, đang luyện những người sẽ nhận gậy tiếp theo.
Chúc mừng chị Yến. Chúc chị tìm được thêm thật nhiều em nhỏ có tố chất, và chúc sức sống mà ai nhìn chị cũng thấy sẽ tiếp tục chạy tiếp trong từng thế hệ học trò.