Nhìn học trò ở chiều đang đi lên và hai mươi bốn năm đứng lớp của chị Nguyễn Thị Kim Thanh ở Hải Phòng

Có một em học trò gia đình rất khó khăn. Cô nhớ em vì em chăm chỉ và tiếp thu tốt, nên cô cứ động viên em cố gắng không ngừng. Năm 2021, em thi đỗ vào lớp 10 trường THPT Hải An với số điểm rất cao.

Cô giáo ấy là chị Nguyễn Thị Kim Thanh, giáo viên Ngữ văn Trường THCS Đằng Hải, Hải Phòng, hai mươi bốn năm đứng lớp và đã đưa qua khoảng tám khóa học trò.

Nhìn học trò ở xu hướng đang tiến bộ

Chị tự viết ra cái khác của mình bằng một câu rất gọn: "Cô luôn nhìn nhận, đánh giá học trò ở xu hướng vận động không ngừng theo chiều hướng tiến bộ."

Các bạn đọc lại câu đó một lần nữa. Nó là một lựa chọn nghề nghiệp, và là lựa chọn khó. Trước một đứa trẻ đang hư, cách nhẹ nhất cho người thầy là dán cho nó một cái nhãn rồi thôi. Chị chọn cách nhìn đứa trẻ đó theo cái nó đang trở thành.

Một em học trò hay đánh bạn vì không kiềm chế được cảm xúc. Chị hỏi kỹ nguyên nhân, phân tích đúng sai thật kỹ với em. Em nghe ra, từ đó tiến bộ hẳn, không tái phạm. Một cậu học trò khác lười học, thích đánh nhau, chị dạy em đạo lý sống, khuyến khích em thương bố mẹ mà tu chí học hành, và có lúc phải ngầm phối hợp với phụ huynh cho em đình chỉ học một tuần. Em có thay đổi, bây giờ lớn thì ngoan hơn rồi.

Vừa mềm dẻo vừa kiên quyết, nhưng phải nhân văn

Với lớp khó, chị nói cách của chị là kết hợp vừa mềm dẻo vừa kiên quyết, nhưng phải nhân văn.

Chuyện ngầm phối hợp với phụ huynh để cho một học sinh đình chỉ một tuần nằm đúng ở chỗ đó. Nghe thì nặng tay. Nhưng người làm chủ nhiệm hiểu rằng có đứa trẻ chỉ tỉnh ra khi nó thấy hậu quả thật, và việc phải làm là tính trước để cái hậu quả ấy đủ thức tỉnh mà không làm em mất đường về. Phải thương học trò đủ lâu mới dám làm cái việc dễ bị hiểu sai như thế.

Trong các mảng việc của nghề, chị thấy mình vững nhất ở công tác chủ nhiệm và ôn thi vào lớp 10. Hai mảng ấy là hai mảng nặng nhất của một trường trung học cơ sở.

Hai năm khó và niềm tin ngày mai tươi sáng

Quãng khó nhất của chị, cũng là bước ngoặt, kéo dài khoảng hai năm. Chồng chị đi học vòng hai, lương hai vợ chồng còn thấp, con còn nhỏ. Chị gắn bó, động viên, chia sẻ với chồng, chi tiêu tiết kiệm để lo cho con. Điều khiến chị không buông là chị tin ngày mai sẽ tươi sáng.

Nếu được nhắn lại cho chính mình mười năm trước, chị sẽ nói: hãy luôn chân thành và lạc quan, tin vào chữ duyên trong cuộc đời.

Tôi để nguyên câu ấy ở đây, vì nó giải thích vì sao chị nhìn học trò được theo chiều đi lên. Người từng tự đi qua một quãng khó bằng niềm tin vào ngày mai thì mới tin nổi rằng một đứa trẻ đang kém cũng có ngày mai của nó.

Dạy cách nghĩ, không dạy thuộc

Trong dạy Văn, chị dạy học sinh cách nghĩ, cách tư duy, cách học cho hiệu quả bằng sơ đồ tư duy, vì theo chị học là phải nắm được bản chất vấn đề.

Năm học này chị dạy Ngữ văn hai lớp 9 với 117 em, một lớp 6 với 65 em, dạy thêm môn Địa lớp 9, chủ nhiệm lớp 6, và làm thư ký hội đồng nhà trường. Phụ huynh liên lạc với chị chủ yếu qua Zalo, mỗi tuần chị trả lời hơn chục phụ huynh. Mọi người cũng hay tìm chị để nhờ tư vấn, và cách chị làm là nghiên cứu kỹ hoàn cảnh của họ rồi đưa lời khuyên phù hợp, chân thành.

Quan điểm chị luôn giữ: "Tôi luôn làm việc hết trách nhiệm của mình, không thích ganh đua với người khác để giữ cho tâm thật thanh thản."

Giữ lại phần việc của người thầy

Chị Thanh nói với tôi một câu rất thật: "Cô muốn được giải phóng sức lao động." Việc ngốn của chị nhiều giờ nhất mỗi tuần là soạn giáo án và chuẩn bị tài liệu, nên chị đang muốn giao cho trợ lý AI việc soạn tài liệu ôn thi vào 10 môn Văn bám đúng cấu trúc đề của Hải Phòng, soạn giáo án cả bản văn bản lẫn bản trình chiếu, và viết biên bản họp hội đồng. Nghe kỹ thì chị không xin bớt việc. Chị xin bớt phần việc tay, để giữ lại phần việc người: ngồi với một đứa trẻ và hỏi cho ra vì sao nó đánh bạn.

Một trăm mười bảy em đang chờ kỳ thi

Mỗi năm một lứa học trò lớp 9 đi qua cửa thi vào 10. Năm nay, trong số đó có 117 em là học trò của chị.

Chúc mừng chị Thanh. Chúc bộ tài liệu ôn thi của chị sớm xong để 117 em và bố mẹ các em được nhẹ lòng, và chúc chị giữ mãi cách nhìn học trò theo chiều đang đi lên như chị đã giữ suốt hai mươi bốn năm.