Nói "không" với chữ bổ não và hơn mười năm giữ an toàn thực phẩm của chị Phương Diễm ở Thủ Đức

Một khách hàng muốn in lên nhãn thực phẩm bổ sung của mình hai chữ "bổ não". Hai chữ ấy dễ bán. Người đứng ra từ chối là chị Nguyễn Thị Phương Diễm, Trưởng nhóm An toàn thực phẩm tại S.A.C Pharma. Chị giải thích cho khách: thực phẩm bổ sung không được công bố công dụng liên quan tới bệnh lý, và sản phẩm cũng không có tài liệu hay nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh. Khách nghe, và tránh được một rủi ro vi phạm quy định ghi nhãn.

Nói "có" với khách thì dễ được lòng. Nói "không" đúng lúc, có lý lẽ, để khách được an toàn, mới là việc của người có nghề.

Người giữ cửa cho từng sản phẩm

Hơn mười năm làm QA thực phẩm, qua ba công ty, giờ chị phụ trách xây dựng và duy trì toàn bộ chương trình an toàn thực phẩm theo ISO 22000. Việc của chị nằm ở những chỗ người tiêu dùng không bao giờ nhìn thấy: nhãn in đúng chưa, mẫu đã lấy kiểm nghiệm chưa, quy trình có ai thẩm tra không.

Các bạn cầm một hộp thực phẩm lên, đọc thành phần, đọc công dụng, và tin những dòng chữ ấy. Niềm tin đó có người canh giữ. Chị Phương Diễm là một trong những người ngồi ở cánh cửa cuối cùng trước khi sản phẩm ra kệ, để mỗi dòng chữ in lên nhãn là một dòng chữ thật.

Đọc luật khi không ai trả tiền

Khi viết về giá trị của mình, chị chọn hai câu. Câu thứ nhất: "Thẳng thắn, dám nhận trách nhiệm khi sai." Câu thứ hai: "Luôn đọc và cập nhật văn bản luật mới nhất trong ngành thực phẩm, dù không ai trả tiền cho việc này."

Câu thứ hai hiếm người dám viết về mình. Luật và nghị định về thực phẩm thay đổi liên tục, văn bản dày, câu chữ khô. Người ta thường chỉ đọc khi có việc buộc phải đọc. Chị đọc vì đó là nền của nghề mình. Lời chị từ chối khách về chữ "bổ não" có sức nặng chính vì phía sau nó là những giờ đọc luật không ai giao, không ai tính công.

Là một người truyền nghề trong lĩnh vực sức khỏe, tôi luôn nói với các chuyên viên của mình rằng chữ tín của người tư vấn nằm ở chỗ dám nói điều đúng, kể cả khi điều đúng làm mất một đơn hàng. Chị Phương Diễm đã sống đúng tinh thần ấy trong nghề của chị suốt hơn mười năm.

Dám nhận khi có sai sót

Chị kể thẳng một lần nhãn sản phẩm bị ghi sai đơn vị tính. Người phát hiện là một đồng nghiệp, và chị ghi rõ điều đó: lỗi được "đồng nghiệp phát hiện kịp thời trước khi gây hậu quả lớn hơn." Ngay khi biết, chị cho thu hồi nhãn cũ và in lại nhãn đã chỉnh đúng quy định.

Người đứng đầu một nhóm chất lượng mà tự kể ra một lần nhãn bị sai, ghi công cho đồng nghiệp đã bắt được lỗi, rồi xử lý dứt điểm ngay, là người làm đúng câu "dám nhận trách nhiệm khi sai" mà chị tự viết. Ở nơi trưởng nhóm lo sửa trước khi lo tìm người để trách, ai thấy lỗi cũng dám lên tiếng. Đó là văn hóa an toàn thật sự, thứ không nằm trong bất kỳ bộ tiêu chuẩn nào nhưng làm nên mọi bộ tiêu chuẩn.

Bài toán không có công thức sẵn

Việc chị đang giải là lập kế hoạch lấy mẫu kiểm nghiệm định kỳ theo HACCP và ISO. Chị mô tả đó là việc phải tự cân đối tần suất lấy mẫu, chỉ tiêu kiểm, và tìm đúng văn bản luật để viện dẫn, "không có công thức có sẵn để áp dụng ngay."

Lấy mẫu dày quá thì tốn tiền công ty, thưa quá thì để lọt rủi ro tới người dùng. Tìm được điểm cân bằng ấy cần cả hiểu luật, hiểu sản phẩm, lẫn hiểu túi tiền doanh nghiệp. Đây là loại việc chỉ người nhiều năm trong nghề mới dám nhận.

Trợ lý đọc luật cùng chị

Ngồi cùng tôi ở lớp ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, chị Phương Diễm muốn có một trợ lý AI cùng đọc và hiểu luật, nghị định trong ngành thực phẩm, kiểm tra nhãn, xây HACCP và ISO 22000, lập kế hoạch lấy mẫu trước khi công bố sản phẩm mới và kế hoạch thẩm tra. Chị còn nghĩ xa hơn: dùng vốn liếng ấy để hỗ trợ đội bán hàng ở các doanh nghiệp thực phẩm, giúp họ nắm tiêu chuẩn, công dụng và quy định ghi nhãn. Người đã quen đọc luật không công thì có thêm trợ lý sẽ đi được xa hơn rất nhiều, và kiến thức của chị sẽ tới được nhiều người bán hàng hơn.

Người canh dòng chữ trên nhãn

Mỗi ngày có hàng triệu người đọc nhãn thực phẩm và tin vào nó. Ít ai biết đằng sau là những người như chị Phương Diễm, đọc luật khi không ai bắt, dám từ chối khách để khách được an toàn, và dám nhìn thẳng vào một chiếc nhãn sai để sửa cho đúng.

Chúc mừng chị Phương Diễm. Chúc chị sớm có trợ lý cùng đọc luật, để những giờ chị dành cho nghề được nhân lên thành sự an tâm cho nhiều bàn ăn hơn nữa.