Những đêm thức tới hai giờ sáng và tiết Vật lý thành sân chơi của chị Nguyễn Thị Quỳnh Trang ở Hà Tĩnh

Có một em học trò mà chị Nguyễn Thị Quỳnh Trang nhớ nhất trong mười sáu năm đứng lớp. Em K. học khá yếu, học không tập trung, không có thế mạnh về các môn tự nhiên. Ngoài giờ học trên lớp, chị kèm riêng cho em. Mùa thi năm ấy, em đỗ vào đúng trường mình đã chọn.

Khi trao đổi với tôi, chị gói chuyện ấy trong một câu rất nhẹ: "Các bạn mình dạy đều rất chăm chỉ, và đỗ đạt, có em K cũng khá yếu nhưng cuối cùng vẫn đỗ vào trường mình chọn." Trong bao nhiêu học trò đỗ đạt, chị nhớ nhất một em từng học yếu. Chỉ chi tiết ấy đã nói được chị đứng lớp bằng gì.

Chị Trang dạy Vật lý ở Trường THPT Kỳ Anh, Hà Tĩnh.

Trở lại với đội tuyển sau mười ba năm

Bước ngoặt lớn nhất trong nghề của chị đến vào năm học 2023-2024, khi chị được giao đội tuyển học sinh giỏi sau mười ba năm đứng lớp.

Chị nhìn lại quãng trước đó rất thẳng thắn. Những năm không được giao nhiệm vụ ấy, chị tự thấy kiến thức mình bị thui chột vì không được đầu tư, cọ xát, "nên khi được giao lại mình vất vả học lại và dần đi đúng hướng". Để theo kịp, chị đăng ký các khóa ôn thi học sinh giỏi, ngồi giải những bài khó, giải đề học sinh giỏi của các trường, đọc sách Olympic, hỏi đồng nghiệp. Có giai đoạn chị thức tới một, hai giờ sáng, ban ngày vẫn lên lớp đủ tiết, đêm về bổ sung kiến thức cho mình.

Người ta thường ngại thừa nhận mình đã bị tụt lại. Chị Trang thừa nhận, rồi đi học lại từ đầu như một người mới vào nghề, khi đã có hơn chục năm đứng bục giảng. Đến giờ chị vẫn cập nhật dần từng chút một, và chị thấy mình đang đi đúng hướng. Học trò đội tuyển của chị được một người thầy chịu thức đêm để giỏi lên cùng các em, đó là điều may của các em.

Một người, nhiều vai ở trường Kỳ Anh

Năm học này, chị dạy cả ba khối 10, 11, 12, bồi dưỡng học sinh giỏi khối 10 và khối 12, chủ nhiệm lớp 10A6. Chị còn là tổ phó chuyên môn, ủy viên Ban Chấp hành Đoàn trường và Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ của nhà trường. Mỗi lớp chị dạy có từ mười lăm tới ba mươi em.

Học trò của chị có em khá giỏi, có em trung bình, có em lớp 11 năm nay tự học còn yếu, chưa tập trung. Dù học lực thế nào, các em và phụ huynh đều chung một nỗi lo: làm sao để kết quả học tập tốt nhất.

Một người vừa lo chuyên môn cho tổ, vừa lo phong trào cho Đoàn, vừa lo việc thiện nguyện của Chữ thập đỏ, vừa chủ nhiệm một lớp mười, những vai ấy không ai tự nhiên được giao. Nhà trường giao vì tin chị gánh được.

Biến tiết ôn tập thành một cuộc thi đua

Cách làm nghề của chị Trang bắt đầu từ chỗ gần học trò. Chị giải bài thật chi tiết, đi sâu, đồng hành cùng các em, tìm tài liệu miễn phí cho các em, rồi tự làm app và trò chơi tương tác để kích thích các em học.

Ở tiết ôn tập chương, chị dựng một trò chơi tương tác chạy xuyên suốt cả tiết. Các tổ thi đua với nhau, học sinh được trải nghiệm, và theo lời chị, các em khá hào hứng. Vật lý vốn là môn nhiều em sợ, một tiết ôn tập khiến học trò hào hứng là một tiết thành công.

Phía sau những tiết học ấy là những ngày chuẩn bị không ai thấy. Việc tốn thời gian nhất mỗi tuần của chị là chọn tài liệu và làm slide sao cho hợp với học sinh của mình. Một bộ slide chị thường chỉnh sửa vài ngày mới vừa ý. Các buổi hội giảng, chuyên đề, chị chuẩn bị một bài dạy mất khoảng một tuần. Tài liệu lấy trên các diễn đàn về, chị đều sửa lại cho vừa với từng lớp. Chị tự nhận về mình: "Mình chưa thực sự đi sâu, đụng cái gì làm cái đó, vừa học vừa làm vừa phát triển." Tôi đọc câu ấy theo chiều ngược lại: một người chịu học cái mới ở mọi mảng của nghề mình, việc gì cần cho học trò là xắn tay làm.

Cô Chang Chang của học trò và phụ huynh

Hỏi chị tự hào nhất điều gì, chị trả lời: hết mình vì công việc, gần gũi với học sinh và phụ huynh, được học sinh và phụ huynh tin yêu. Mọi người hay khen chị là "cô Chang Chang dễ thương đáng yêu".

Cái tên ấy chị dùng luôn cho nhóm của mình: Team Vật lí cô Chang Chang. Nghe như một nhóm đông người, thực ra chỉ có một mình chị. Chị giải thích ý nghĩa cái tên bằng một câu đáng yêu đúng như biệt danh: "ai yêu vật lý sẽ về team mình".

Câu cửa miệng của chị cũng mộc mạc như con người chị: "Chậm mà chắc, đi rồi sẽ đến, sai thì sửa." Mười ba năm mới được giao đội tuyển, rồi những đêm thức tới hai giờ sáng để học lại, chị sống đúng từng chữ trong câu ấy.

Một ứng dụng để mọi em đều học được Vật lý

Một hai năm gần đây, mảng chị rèn nhiều nhất là công nghệ dạy học. Chị đã nhờ trợ lý AI sắp xếp tài liệu, ra đề và giải chi tiết, đã đưa file sách giáo khoa vào để làm một app học tiếng Anh cho môn Vật lý. Việc tiếp theo chị muốn giao là hoàn thiện app ấy thành một ứng dụng có tài khoản cho từng học sinh, ghi lại nhật ký và kết quả mỗi lần các em vào làm bài, rồi phân tích được cái sai của từng em. Mục tiêu đến đầu tháng 1/2027 là chạy được một app ôn thi cuối cấp cho học sinh khối 12, nội dung chương 1 và chương 2 Vật lý 12, ai cũng học được, không giới hạn số học sinh. Một người thầy chịu mày mò công nghệ để không em nào bị bỏ lại phía sau, như em K. năm nào, đó là nỗ lực rất đáng trân trọng, và chị đã tìm ra con đường để tình thương học trò của mình đi xa hơn bốn bức tường lớp học.

Đi rồi sẽ đến

Chị Trang không nhận mình là người giỏi nhất. Chị chỉ nói mình đang đi đúng hướng, chậm mà chắc. Ở Kỳ Anh, có những học trò từng học yếu đã đỗ vào trường mình chọn, và có những tiết ôn tập cả lớp hào hứng thi đua. Đó là những cái mốc mà con đường chậm mà chắc ấy đã đi tới.

Chúc mừng chị Trang. Chúc đầu năm 2027, app ôn thi của cô Chang Chang mở cửa cho mọi em học trò khối 12 muốn về team Vật lý, và chúc chị có thêm nhiều em K. đỗ vào đúng ngôi trường các em mơ.