Tám mươi tư tấm ảnh tặng người sắp về hưu và những ứng dụng AI cho giáo viên của chị Nguyễn Thị Thu Thủy ở TP. Hồ Chí Minh
Một cô giáo ở vùng Bình Dương cũ, nay thuộc TP. Hồ Chí Minh, nhờ chị Nguyễn Thị Thu Thủy làm một đoạn video tặng đồng nghiệp sắp nghỉ hưu. Có tám mươi tư tấm ảnh và một bản lời đọc dài tám trang. Chị cắt lời đọc còn khoảng bốn, năm trang, ghép cả tám mươi tư tấm ảnh thành một video chừng bốn phút có giọng đọc, xong trong một ngày, có trợ lý AI phụ một tay. Cô giáo rất hài lòng, và muốn học để lần sau tự làm lấy.
Khi trò chuyện với chị Thủy, tôi hình dung được nhịp sống của chị lúc này: ban ngày đứng lớp mầm non, tối về ngồi một mình trước máy tính tới khuya, làm cho các cô giáo khắp nơi những thứ mà chính chị, mới năm học trước, còn chưa biết bắt đầu từ đâu.
Chị vào nghề giáo viên mầm non từ tháng 7/2006, gần hai mươi năm, hiện dạy ở Trường Mầm non Tân Phước, TP. Hồ Chí Minh.
Năm học trước, một quyết định chủ động
Bước ngoặt lớn nhất của chị lại đến rất gần đây. Năm học 2025-2026, chị dự Hội thi giáo viên dạy giỏi cấp thành phố. Lúc ấy chị chưa biết gì về AI, chưa biết làm video, mỗi lần cần slide, cần video cho bài giảng lại phải trông vào người khác. Chị không muốn năm nào đi thi cũng ở thế bị động như vậy. Thế là từ khoảng tháng Ba, tháng Tư năm nay, chị bắt đầu tự học AI.
Mấy tháng sau, chị mở lớp chỉ lại cho giáo viên và tự làm app cho các cô, "một việc mà chị không nghĩ là chị có thể làm được". Chị vẫn nói thật rằng mình mới bắt đầu, chưa có chứng chỉ nào. Một cô giáo gần hai mươi năm đứng lớp, tuổi nghề đã vững, vẫn dám làm người mới ở một lĩnh vực mới tinh, rồi dám đứng ra chỉ đường cho đồng nghiệp, cái dám ấy đáng quý hơn nhiều tấm giấy chứng nhận.
Học nhiều thầy để đi tới cùng
Người dẫn chị vào con đường này là một cô giáo đi trước, chỉ cho chị cách dùng AI quay video đăng Facebook, kéo người theo dõi về nhóm cộng đồng. Ngoài cô ấy, chị học từ mạng xã hội, từ đồng nghiệp, từ nhiều thầy cô khác.
Chị thấy nhiều người dạy AI chỉ dừng ở làm video, nhiều cô ngại tốn tiền nên chỉ dùng đồ miễn phí. Chị chọn đi xa hơn: học nhiều thầy, thử nhiều cách, tới mức tự xây được app cho giáo viên. Mảng chị đang đi sâu là đưa AI vào chính công việc của giáo viên: video dạy học, giáo án theo chương trình mầm non thí điểm, app cho giáo viên các cấp.
Người đi đầu ở trường và chỗ dựa của các cô khắp nơi
Điều chị tự hào nhất là đã dám mở lớp chỉ AI cho giáo viên ở nhiều nơi, và có một nhóm cộng đồng riêng để tư vấn cho các cô. Ở trường, đồng nghiệp khen chị chịu khó, giỏi chuyên môn. Ban giám hiệu coi chị là một trong những người đi đầu ứng dụng AI trong trường.
Người tìm tới chị phần nhiều là giáo viên mầm non, rồi giáo viên tiểu học, thêm một số thầy cô trung học và vài anh chị ở cơ quan, ngành khác. Họ biết chị chủ yếu qua Facebook, rồi TikTok, phần lớn là người chưa từng quen. Có cô ở tận Lai Châu gọi điện vào. Các cô lo giáo án, kế hoạch, báo cáo, cách đưa AI vào giờ học, và lo nhất là làm video, làm trò chơi để dạy trẻ.
Là người truyền nghề, tôi biết được người cùng nghề ở xa tìm tới hỏi là lời khen khó có nhất. Một cô giáo mầm non ở TP. Hồ Chí Minh có đồng nghiệp từ vùng núi phía Bắc gọi vào nhờ, nghĩa là cái chị làm đã đi xa hơn cổng trường mình rất nhiều.
Những ứng dụng được các cô truyền tay
Một cô giáo tiểu học dùng app của chị nhắn lại: "App của cô hay quá, soạn bài đỡ mất thời gian ngồi soạn bài, chụp hình ảnh sách giáo khoa đưa lên là xong."
Một cô khác dùng rồi giới thiệu cho sáu, bảy người trong trường mình. Những người ấy dùng xong lại giới thiệu tiếp, và có tới ba, bốn cô làm như vậy. Giáo viên giới thiệu cho giáo viên là con đường khó đi nhất, vì các cô chỉ truyền tay thứ thật sự giúp mình bớt việc.
Ca làm thứ hai sau giờ tan trường
Ban ngày chị ở trường, việc AI chỉ làm được buổi tối, một mình, không ai phụ. Chị nói thẳng: "hầu như chị thức rất là khuya để làm vì ban ngày đi làm không có thời gian."
Gần như tối nào chị cũng dành ít nhất ba tiếng để làm video hoặc học thêm về AI. Mỗi video chị tự dựng mất hai, ba tiếng, phần nhiều trên CapCut, đôi khi Canva, ý tưởng lấy cảm hứng từ video của người khác. Khó nhất là những hôm bí ý tưởng, trong khi "nếu như không đăng thì sẽ bị mất lượt tương tác".
Người làm hai ca mỗi ngày mà vẫn giữ được nhịp đăng đều đặn, đó là sức bền của một người đã quyết không đứng yên.
Từ ba tiếng xuống ba mươi phút
Chị đang muốn giao cho trợ lý AI năm việc: dựng video một, hai phút cho Facebook, TikTok, Zalo, từ ý tưởng tới thiết kế và chỉnh sửa; làm app trò chơi và app cho giáo viên hiểu ý chị ngay từ đầu, để app tới tay khách là dùng được, không phải quay lại sửa; soạn giáo án theo chương trình mầm non thí điểm, để app của chị chuẩn hơn và chính chị nắm chương trình sâu hơn, vì các cô đang rất cần; làm slide PowerPoint đẹp, bắt mắt, hợp với cô mầm non; và làm video nhảy múa minh họa truyện, thơ, bài hát với nhân vật đẹp hơn. Mục tiêu ba tháng tới của chị rất cụ thể: dựng xong một video trong ba mươi phút thay vì hai, ba tiếng, mỗi ngày đăng ít nhất một, hai video. Một cô giáo bắt đầu từ con số không với AI, nay đã biết đặt việc rõ ràng cho trợ lý như một người quản lý, đó là nỗ lực bền bỉ của chị Thủy, và chị đã tìm được con đường của riêng mình.
Mỗi ngày thêm một chút
Câu chị luôn giữ là: "Mỗi ngày học thêm một chút nữa để mình phát triển bản thân mình hơn, mỗi ngày cần cố gắng hơn một chút thì sau này mình sẽ gặt hái được nhiều thành công." Từ một người chưa biết làm video, chị thành người các cô ở khắp nơi gọi tới nhờ. Quãng đường ấy chị đi bằng những buổi tối, mỗi tối thêm một chút.
Chúc mừng chị Thủy. Chúc ba tháng tới, mỗi video chỉ còn ba mươi phút, những đêm thức khuya ngắn lại, và mỗi app chị trao đi là các cô dùng được ngay từ lần đầu.
