Chai nước hoa chiết mười mililit và chặng đường từ buồng lái ra thương trường của anh Nguyễn Trọng Hiền ở Hà Nội

Có một mẫu nước hoa công ty anh Nguyễn Trọng Hiền bán rất chạy. Thấy chạy, đối thủ nhảy vào bán cùng mẫu đó. Đến lúc thị trường có quá nhiều người cùng bán một thứ, anh chuyển sang bán dạng chai chiết 10ml, trong khi mọi người vẫn bán chai đầy 100ml như bình thường.

Khi trò chuyện với anh Hiền, tôi hiểu chai nước hoa nhỏ ấy chứa cả một cách nghĩ. Anh nhớ mãi một câu của doanh nhân Hoàng Nam Tiến: "tất cả những gì có thể phát minh hầu như người ta đã phát minh được rồi, muốn cạnh tranh chỉ có thể cạnh tranh bằng sự khác biệt". Anh không sao chép sản phẩm của đối thủ, thứ anh bán phải có đặc trưng riêng. Cùng một mẫu hương, đổi cách đóng chai là trên kệ đã có một sản phẩm khác, và người mua có thêm một lựa chọn mà người bán khác chưa nghĩ tới.

Mười năm quân ngũ và những giờ cầm cần lái

Chuyên môn sâu nhất của anh có từ thời trong quân ngũ: lái máy bay. Anh sang Trung Quốc học ở một trường đại học hàng không, lái máy bay huấn luyện, và người thầy dạy anh nhiều nhất là thầy dạy lái.

Tôi hình dung một chàng trai trẻ trong buồng lái, mọi thao tác phải chuẩn từng nhịp, không có chỗ cho làm ẩu. Nghề bay rèn người ta cẩn trọng và bình tĩnh trước những việc chưa từng gặp. Những người từng ngồi ghế ấy, dù về sau làm nghề gì, vẫn mang theo nếp kỷ luật đó.

Rồi đến bước ngoặt lớn nhất đời anh: xin rời quân đội sau mười năm gắn bó.

Bắt đầu lại từ con số không

Anh ra ngoài khởi nghiệp từ con số 0. Khó nhất lúc ấy là những lời ra tiếng vào, có cả chế giễu, đè lên tinh thần anh. Từ buồng lái máy bay bước sang thương trường, việc đầu tiên anh làm là chạy quảng cáo cho một công ty bán mỹ phẩm, một việc chẳng liên quan gì tới những giờ bay trước đó.

Anh vượt qua bằng chỗ dựa gần nhất: "Động lực lớn nhất giúp tôi vượt qua là gia đình, vì họ tin tưởng và luôn động viên tôi cố gắng." Rời bộ quân phục đã gắn bó mười năm để làm lại từ đầu, giữa những lời bàn ra tán vào, cần nhiều can đảm hơn người ngoài nhìn thấy. Một gia đình chịu tin vào lựa chọn ấy cũng là một gia đình đáng quý.

Người biết mình mạnh ở đâu

Anh nói về mình rất sòng phẳng: "Với công việc hiện tại, tôi không phải là người giỏi chuyên môn, nhưng tôi có thể làm tốt ở vị trí quản lý chung." Câu ấy nghe thì khiêm, thật ra là câu của người hiểu mình. Người quản lý giỏi là người biết đặt đúng người vào đúng chỗ và giữ cả đội đi cùng một hướng.

Năm năm nay, anh làm giám đốc ở Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ SKYFORCE, dẫn một đội mười lăm người tính cả anh: sáu người làm marketing, hai truyền thông, hai media, hai vận hành, một kế toán và một hành chính nhân sự. Tôi đọc cái tên SKYFORCE mà nghĩ ngay tới người từng bay. Người lính rời buồng lái nhưng bầu trời vẫn đi theo vào tên công ty.

Đội mười lăm người không ai chịu thiệt

Điều anh tự hào nhất là xây được một đội ngũ nhân viên đoàn kết. Lời khen anh nhớ đến từ chính những người làm cùng: "Nhân viên hay khen tôi có tâm, không để nhân viên chịu thiệt."

Ở nhiều nơi, nhân viên khen sếp giỏi, khen sếp nhanh. Được nhân viên khen có tâm, không để ai chịu thiệt, đó là lời khen khó có hơn nhiều, vì nó chỉ đến sau những lần quyền lợi của đội được đặt lên bàn và người đứng đầu chọn đứng về phía anh em. Mười năm trong quân ngũ, hẳn anh đã thấm chữ "đồng đội" từ rất sớm, rồi mang nó vào cách điều hành một công ty dân sự.

Dám cam kết với khách từ lần đầu

Công ty anh đi hai đường. Bán lẻ chạy quảng cáo Facebook và TikTok để có dữ liệu khách. Mảng doanh nghiệp thì khách đến từ các mối quan hệ, hiện có hai khách. Khách anh nhắm tới ở mảng này là những chủ doanh nghiệp xuất khẩu cần dịch vụ vận chuyển quốc tế đường biển và thủ tục hải quan, như một doanh nghiệp đưa gạo sang Philippines.

Với khách bán lẻ, anh nhìn thẳng vào vướng mắc lớn nhất: người mua chưa tin sản phẩm. Câu trả lời của anh cũng thẳng: "bên anh sẵn sàng hoàn tiền hoặc đổi trả cho khách" nếu họ không ưng ý. Dám nói câu ấy thì phải tin vào hàng mình bán. Bán hàng qua mạng, nơi khách không cầm được món đồ trước khi trả tiền, một lời cam kết như vậy là cách nhanh nhất để người lạ dám đặt đơn đầu tiên.

Một giáo trình tiếng Trung cho các em nhỏ

Lúc này anh đang cho mình một quãng nghỉ, và anh đã nghĩ sẵn những việc muốn giao cho trợ lý AI: lập trình; tổng hợp dữ liệu từ tin nhắn trên các ứng dụng và những nguồn anh nạp vào; làm giáo dục như soạn giáo trình, viết sách. Việc đầu tiên anh muốn giao là một giáo trình dạy tiếng Trung cho trẻ từ khoảng lớp 6 trở lên, xoay quanh các chủ đề hằng ngày, để các em làm quen với tiếng Trung và rèn giao tiếp. Anh chưa tự tay soạn giáo trình bao giờ, và đặt cho mình mốc ba tháng để làm chủ những kỹ năng cơ bản về agent, đủ để viết code, soạn giáo trình, dựng những trợ lý cho công việc và cuộc sống. Người từng sang Trung Quốc học bay nay muốn mở cánh cửa tiếng Trung cho các em nhỏ, đó là nỗ lực của một người không ngừng tìm hướng đi mới, và anh đã tìm ra con đường của mình.

Cất cánh lần thứ hai

Từ buồng lái máy bay huấn luyện tới chiếc bàn giám đốc ở SKYFORCE, rồi tới một giáo trình cho trẻ con, anh Hiền đi con đường nào cũng giữ một điều: không bước theo lối người khác đã mòn. Người như vậy, dừng lại nghỉ một quãng cũng là để lấy đà.

Chúc mừng anh Hiền. Chúc ba tháng tới giáo trình tiếng Trung đầu tiên của anh thành hình, và chúc lần cất cánh thứ hai này đưa anh đi xa như những ngày anh còn ngồi trong buồng lái.