Hơn nửa năm không lương và chiếc bút đo nước của anh Nguyễn Văn Duy ở Thái Nguyên

"Tôi luôn trung thực, không lừa dối ai. Vì những công việc tạo ra giá trị thực thì mới có tiền quay lại với mình." Câu ấy anh Nguyễn Văn Duy giữ từ công trường xây dựng cho tới từng chiếc máy lọc nước anh lắp cho khách ở Thái Nguyên.

Anh là con nhà nông ở Hà Châu, Phú Bình. Bố mẹ làm ruộng, không có điều kiện nhiều, vậy mà vẫn nuôi anh ăn học đại học. Anh học kỹ sư xây dựng hệ chính quy ở Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội, ra trường năm 2012 và đi một mạch trong ngành xây dựng tới nay, hơn mười bốn năm. Giờ anh sống ở phường Tích Lương cùng vợ và con.

Người kỹ sư tính khối lượng tới từng con số

Trong nghề xây dựng, anh Duy mạnh nhất ở khâu tính toán khối lượng và lập hồ sơ công trình. Phần việc ấy ít người nhìn thấy, nhưng sai một con số là cả công trình lệch theo. Ở công trình trụ sở cấp 1 tại thành phố Thái Nguyên, anh lập toàn bộ hồ sơ thanh toán và hồ sơ hoàn công.

Người trong nghề khen anh cẩn thận, làm đúng chuyên môn. Hai chữ ấy về sau theo anh sang một nghề hoàn toàn khác.

Năm 2023 và con đường thu nhập thứ hai

Năm 2023 mảng xây dựng đi xuống. Anh vẫn đi làm đều, nhưng liên tục hơn nửa năm không có thu nhập. Cả nhà sống bằng đồng lương bán hàng ở căng tin của vợ, bó lại mọi khoản chi.

Ý định làm thêm anh nung nấu từ lâu, chỉ ngại vì nghĩ kinh doanh phải có vốn, có cửa hàng. Cũng trong năm 2023, qua một người chị làm cùng công ty, anh biết tới Droppii, một nền tảng thương mại điện tử cho phép bán hàng mà không ôm vốn, không thuê mặt bằng. Anh tìm hiểu kỹ rồi mới tin. Năm 2024 anh bắt đầu bán.

Chi tiết làm tôi quý anh hơn lại nằm ở một chuyện cũ. Hồi còn là sinh viên, năm 2008, anh từng được bạn rủ đi nghe một mô hình hứa hẹn tương lai sẽ thay thế được siêu thị. Anh không theo, vì không tin sản phẩm và không tin lời phóng đại ấy. Người biết nói không với lời hứa quá tay từ thời còn ngồi giảng đường, thì khi đứng ra bán hàng, khách có thể yên tâm mà nghe.

Lúc đầu anh cũng sợ. Sợ công bố lên trang cá nhân là mình bán hàng, sợ không có khách, sợ không dẫn dắt được ai. Anh hỏi ý những người em, người bạn đang kinh doanh, được động viên, rồi làm một việc rất kỹ sư: mua lõi lọc về dùng cho nhà bố mẹ và nhà mình trước.

Đo nước trước, bàn chuyện máy sau

Anh đến với lọc nước cũng từ công trường. Một công trình cần lắp hệ lọc tổng, anh tự đi tìm hiểu các công nghệ, so từng loại một. Tìm tiếp sang nước kiềm, anh đem nước nhà mình ra thử và thấy nó mang tính axit mạnh, dù nhìn vẫn trong. Từ chính căn bếp nhà mình, anh nhận ra thị trường này còn rộng.

Để kiểm tra nước cho khách, anh dùng những cách ai nhìn cũng hiểu: thuốc thử pH, bút đo TDS, xem cặn ở bồn cầu, mở nắp téc nước, đem nước phơi ngoài nắng.

Khách anh nhớ nhất là anh Hoàng. Nhà anh Hoàng dùng nước sạch thành phố, chưa có máy lọc, nước lắng cặn trong téc, đun lên có kết tủa, có mùi clo. Anh Duy đo ra pH 6,0 và TDS 250. Thấy nhà có con nhỏ, lại dùng nhiều nước nóng, nước lạnh, anh tư vấn một chiếc máy đủ ba chế độ nóng, lạnh, ấm. Lắp xong, cả nhà khen nước ngon. Anh Duy tả lại một cảnh rất đời: "con gái đi học cũng mang nước đi, anh Hoàng đi làm cũng mang nước đi làm."

Anh không dừng ở chuyện giới thiệu cái máy. Anh hỏi nhu cầu trước, rồi nói cho khách thấy chiếc máy làm đời sống tiện hơn thế nào: "có sẵn nước nóng để pha trà, pha nước", có nước lạnh để khỏi phải lấy đá trong tủ lạnh. Một người kỹ sư quen ngồi tính khối lượng công trình mà nhìn ra được ấm trà buổi sáng của khách, đó là người hiểu sản phẩm của mình phục vụ ai.

Khách mua vì tin con người

Khách của anh khoảng chín phần mười là người quen. Mỗi người tìm đến vì một lý do riêng: em Linh lái máy công trình, nhà dùng nước giếng có cặn nên cần lọc tổng; em Giang làm văn phòng, muốn đổi sang nước kiềm nên thay bộ lõi; anh Đôn là giáo viên, nhà chưa có máy nên lắp mới. Anh nói gọn lý do họ mua: "Tôi nói máy tốt và họ nghe theo. Thực tế tôi thấy tốt thật chứ không phải chiêu trò nói tốt để bán hàng."

Cũng vì giữ chữ tín ấy mà anh từ chối những việc rủi ro, không an toàn pháp lý, những lời mời kiểu bánh từ trên trời rơi xuống, hay đầu tư hứa lãi cao. Đội của anh bây giờ có khoảng mười người, phần lớn là người quen biết, đã có hai ba người bán đều.

Mở đường cho người làm công ăn lương

Việc ngốn thời gian nhất của anh là làm nội dung đăng mạng. Tài khoản Facebook cũ lại bị khóa, anh phải dựng lại từ đầu. Anh đang giao cho trợ lý AI hai việc: đưa chuyện thật như nhà anh Hoàng hay chuyện nước nhà mình ra tính axit để nó viết thành bài và xếp lịch đăng, đưa video quay thô để nó cắt khoảng lặng, thêm phụ đề, xuất thành video dọc. Trợ lý đã cùng anh lập kế hoạch chín mươi ngày cho trang mới. Một người ban ngày là kỹ sư, buổi tối là người bán hàng, vẫn chịu khó học thêm cách giao việc cho máy, cho thấy anh Duy đã tìm được con đường để mỗi giờ của mình làm ra nhiều giá trị hơn.

Mong muốn xa hơn của anh nghe rất giống anh: giúp anh em kỹ sư xây dựng, người làm công ăn lương, chủ tạp hóa, nhà thuốc có thêm thu nhập thứ hai, sống dư giả hơn và có nhiều thời gian cho gia đình hơn. Đó cũng là điều anh tự tìm thấy sau hơn nửa năm đi làm mà không có lương.

Chữ tín làm vốn

Anh Duy bước vào kinh doanh khi trong tay không có vốn, không có cửa hàng. Cái anh mang theo là sự cẩn thận của người kỹ sư và chữ trung thực giữ từ thời sinh viên. Khách ở Thái Nguyên nghe anh vì biết anh chỉ nói điều anh đã thấy tận mắt.

Chúc mừng anh Duy. Chúc trang Facebook mới của anh sớm đông người quen cũ tìm về, chúc đội của anh lớn dần bằng những người cùng muốn có thu nhập thứ hai, và chúc ngày càng nhiều gia đình được anh mở nắp téc, đo nước cẩn thận trước khi bàn tới chuyện máy.