Làm nhà cho người như làm nhà cho mình và con đường tự đứng dậy của anh Nguyễn Văn Sơn ở Nghệ An
"Làm nhà cho họ cũng giống như đang làm nhà cho mình." Anh Nguyễn Văn Sơn giữ câu ấy suốt mười bốn năm đi nghề xây dựng, từ bàn vẽ ra tới công trường, và năm nay anh mang nó theo khi đứng ra làm chủ Công ty Sơn Thịnh ở Nghệ An.
Anh là kỹ sư xây dựng dân dụng và công nghiệp, ra trường năm 2012 và đi làm từ đó. Có bằng kỹ sư, có chứng chỉ giám sát, nhưng chia sẻ với tôi, anh nói thẳng rằng nghề của mình phần lớn tự học ngoài công trường.
Đi đủ hai đầu của nghề
Những năm đầu, anh Sơn làm thiết kế, dự toán, hồ sơ cho công ty khác. Về sau anh ra hiện trường, làm giám sát, rồi làm chỉ huy trưởng công trình. Đi qua cả bàn vẽ lẫn công trường như thế, nên bây giờ anh nhận được việc trọn gói, từ lúc lên bản vẽ cho tới lúc bàn giao nhà cho chủ.
Thế mạnh anh tự nhận là kết cấu và phong thủy. Phong thủy anh tự mày mò mà thành. Còn kết cấu thì anh có một cách nhìn rất riêng: anh không dàn đều sự chú ý ra mọi chỗ, anh dồn sức vào những chỗ nguy hiểm nhất để thiết kế và thi công chỗ đó an toàn nhất. Với nhà dân, đó là nền móng và dầm nhịp lớn.
Người kỹ sư biết chỗ nào của ngôi nhà gánh nặng nhất và đặt cái tâm của mình vào đúng chỗ ấy, đó là người giữ an toàn cho cả gia đình sống bên trong.
Sáu tháng mở quán và bốn năm tự gượng dậy
Năm 2017 là quãng khó nhất đời anh. Anh nghỉ công ty, ra mở một quán nhậu ở Vinh. Quán mở được sáu tháng thì đóng cửa, để lại một khoản nợ ngân hàng không nhỏ, trong khi trong tay chẳng có thu nhập.
Anh gọi cách mình thoát ra bằng một câu rất mộc: "tự thân vận động thôi, xoay đủ cách". Anh nhận hợp đồng giao khoán nhân công một con mương thủy lợi để có đồng ra đồng vào. Rồi anh sang Hà Tĩnh làm chỉ huy trưởng một công trình, trả dần từng tháng. Hơn bốn năm sau anh mới trả xong.
Bài học anh rút ra ngắn gọn: "Không nên nóng vội đưa ra quyết định khi chưa chắc chắn và vốn còn yếu."
Ngã rồi tự đứng dậy bằng chính tay nghề của mình, không than, không đổ cho ai, đó là cái gan của người làm nghề thật.
Bước ngoặt của người đã chín
Khó nhất là năm 2017, nhưng bước ngoặt lớn nhất của anh lại là năm 2026, một năm chẳng có biến cố gì. Công ty Sơn Thịnh anh lập từ năm 2020, mấy năm liền chỉ làm một công trình rồi gần như nằm im. Ý định làm riêng mảng nhà trọn gói anh ấp ủ từ lâu, năm nay có cơ hội thì làm. Anh bảo có tuổi rồi, muốn tạo dựng một sự nghiệp cho riêng mình.
Anh làm cùng một người bạn: bạn lo tìm khách, anh lo thi công, dự toán, báo giá và bản vẽ. Đội hiện có bảy người, lúc cao điểm lên mười bốn. Năm đầu ra làm riêng, công ty đã làm năm căn nhà và một bể nước phòng cháy chữa cháy.
Không có biến cố nào đẩy, chỉ có ý chí tự mình chọn bước ra, đó là bước ngoặt của người đã đủ vững.
Thép theo bản vẽ, bê tông phải lấy mẫu
Cái anh Sơn làm khác người cùng nghề bắt đầu từ một lỗi anh gặp nhiều lần. Ở những căn nhà chủ nhà tự thuê tổ thợ nhân công, thợ "thường thiếu kiến thức về chuyên môn kết cấu, nên khi bố trí thép thường bị sai". Đổ bê tông dầm, sàn mái, họ cũng không kiểm độ sụt, không lấy mẫu đi nén.
Ở công trình của anh, thép phải đi đúng bản vẽ. Bản vẽ chưa đạt thì anh điều chỉnh, tăng giảm thép đúng chỗ cho an toàn. Trước khi đổ bê tông phải kiểm độ sụt và lấy mẫu. Nghiệm thu có chủ nhà hoặc giám sát ký.
Anh chưa bao giờ bớt vật tư. Chỗ nào cần bớt, cần thêm thì anh tư vấn chủ nhà trước, có phát sinh thì phải báo. Ở một căn nhà ở Bến Thủy, thợ trát sai, anh bắt đục ra trát lại, không tiếc công thợ. Khách thường tả anh bằng ba chữ "làm có tâm", và ba chữ ấy anh kiếm được bằng chính những mảng tường dám đục ra làm lại.
Bể nước một trăm ba mươi khối
Khách anh nhớ nhất là giám đốc một doanh nghiệp kinh doanh ô tô, cần làm một bể nước phòng cháy chữa cháy 130 mét khối. Vị khách ấy lo hai chuyện: bể thấm và chậm tiến độ. Anh ấy tìm tới anh Sơn "vì tin tưởng chuyên môn".
Anh làm bể trong hai tháng, đúng bản vẽ, đúng quy trình và biện pháp thi công, vì loại việc này anh đã làm nhiều. Bể có băng cản nước, bê tông đổ đầm kỹ, có lớp chống thấm. Bể đạt yêu cầu, chủ công trình rất hài lòng.
Khách của anh phần nhiều là người trên bốn mươi tuổi, làm công chức, ở Nghệ An và Hà Tĩnh. Điều họ sợ nhất là nhà thấm dột, nứt tường nứt sàn, lún sụt vì làm ẩu. Anh trả lời nỗi sợ ấy bằng đúng những thứ khách không nhìn thấy được: cốt thép, mẫu bê tông, lớp chống thấm nằm dưới lớp sơn.
Để người kỹ sư có trọn thời gian cho công trường
Một căn khách có sẵn bản vẽ, riêng phần dự toán và báo giá trên Excel và phần mềm dự toán đã ngốn của anh khoảng hai ngày. Anh đang muốn giao cho trợ lý AI phần việc bàn giấy ấy: nhận bản vẽ, bóc khối lượng, lập bảng vật tư, ghi rõ mức hoàn thiện và thiết bị, rồi ra báo giá; với khách muốn thiết kế từ đầu thì lên mặt bằng công năng hợp phong thủy theo tuổi gia chủ, rồi dựng phối cảnh. Anh còn muốn có video quảng cáo để nhiều người biết tới mình hơn. Đích anh đặt rất cụ thể: lập dự toán một căn trong hai giờ thay vì hai ngày. Anh nói "thời đại này không biết AI là 1 thiệt thòi lớn và tụt hậu so với đối thủ". Một kỹ sư mười bốn năm trong nghề vẫn chủ động mở thêm cho mình một cách làm mới, điều ấy cho thấy sự nỗ lực của anh Sơn, và anh đã tìm ra con đường để giữ trọn thời gian cho việc anh làm giỏi nhất là đứng công trường.
Ngôi nhà mang tên người thợ
Ở Nghệ An, người ta thường xây nhà một lần cho cả đời. Anh Sơn hiểu điều ấy, nên mỗi căn nhà đi qua tay anh đều được làm như căn nhà của chính anh.
Chúc mừng anh Sơn. Chúc Sơn Thịnh qua năm đầu có thêm những gia đình tìm tới từ chính các căn nhà anh đã làm, chúc mỗi tháng anh có thêm khách chốt nhờ bản vẽ đẹp, báo giá nhanh và những thước phim về ngôi nhà thật, và chúc hai chữ "có tâm" đi cùng cái tên Sơn Thịnh khắp Nghệ An, Hà Tĩnh.