Đối chiếu từng ký nguyên liệu và mười bốn năm nghề thuế của chị Tú Oanh ở Hải Phòng

Một doanh nghiệp gia công cơ khí nhận nguyên vật liệu vào xưởng, làm ra sản phẩm, rồi xuất sang một doanh nghiệp trong khu chế xuất. Trên giấy tờ, mọi thứ có vẻ khớp. Chị Nguyễn Vũ Tú Oanh, kiểm tra viên thuế ở Hải Phòng, đặt hai con số cạnh nhau: trọng lượng nguyên vật liệu đưa vào sản xuất, và trọng lượng sản phẩm ghi trên tờ khai xuất khẩu. Từ khoảng chênh giữa hai con số ấy, chị bóc tách được nhiều khoản thu về cho ngân sách nhà nước.

Chuyện nghe thì gọn. Nhưng để nghĩ ra việc đem cân nặng ra đối chiếu, người làm nghề phải có con mắt của mười mấy năm ngồi trước những bộ sổ sách.

Mười bốn năm với những bộ sổ của doanh nghiệp

Chị Oanh có 14 năm trong ngành Thuế, trong đó 11 năm làm công tác kiểm tra doanh nghiệp vừa và nhỏ. Mỗi năm trung bình khoảng 35 doanh nghiệp đi qua tay chị: xây dựng, vận tải, sản xuất gia công xuất khẩu, kinh doanh sắt thép. Cộng lại, đó là vài trăm bộ hồ sơ, vài trăm lần ngồi đối chiếu số liệu, phân tích rủi ro, chuẩn bị để làm việc với doanh nghiệp. Hiện chị là Phó tổ trưởng Tổ Kiểm tra số 2, Thuế cơ sở 2 thành phố Hải Phòng.

Nền của chị là đào tạo chính quy Tài chính, Kế toán, rồi thêm tấm bằng Thạc sĩ Quản lý kinh tế. Một bộ hồ sơ kiểm tra, nhanh thì khoảng một tuần, lâu thì khoảng mười ngày. Mười ngày ấy là mười ngày chị giữ cho đồng tiền thuế đi đúng chỗ của nó.

Nghề không có khuôn đúc sẵn

Hỏi chị về nghề, chị không nói tới quy trình trước. Chị nói tới sự khác nhau: "mỗi doanh nghiệp một kiểu, không doanh nghiệp nào giống doanh nghiệp nào." Tìm ra chỗ sai trong sổ sách của một doanh nghiệp, theo chị, là "một kỹ thuật cần kinh nghiệm và sự nhạy bén", không làm theo công thức có sẵn.

Câu ấy nói lên cách chị làm nghề. Người làm theo khuôn sẽ dừng ở chỗ giấy tờ đã khớp. Người nhạy bén đi tìm những con số lẽ ra phải khớp với nhau mà chưa ai đem ra so. Chuyện đối chiếu trọng lượng ở đầu bài là một lần như thế.

Người biết ơn người chỉ cho mình một nước đi

Mẹo đối chiếu trọng lượng ấy, chị kể rõ mình học được từ một người chị đồng nghiệp có tư duy chuyên môn rất sắc bén. Chị Oanh nhắc tới người chị ấy với sự biết ơn, và nói mình học được nhiều từ chị.

Trong nghề nào cũng vậy, người giỏi hay kể về mình. Người có nghề thật thì kể về người đã dạy mình. Chị Oanh thuộc kiểu thứ hai.

Tự học để thành người dẫn đường

Chị vào nghề và làm nghề gần như hoàn toàn bằng tự học hỏi, tự tìm hiểu, không có một người thầy dẫn dắt suốt chặng đường. Đi một mình như thế, người ta dễ giữ lại những gì mình tự mò ra, coi đó là vốn riêng.

Chị thì ngược lại. Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, chị muốn đúc kết những "bí kíp" kinh nghiệm để trao lại cho các bạn trẻ có tâm huyết, nhiệt tình và yêu nghề. Chị muốn trợ lý AI của mình cùng làm những việc tốn công nhất: đối chiếu số liệu, phân tích rủi ro, làm hồ sơ các cuộc kiểm tra theo đúng quy định, và tuyên truyền chính sách thuế tới doanh nghiệp để doanh nghiệp làm đúng ngay từ đầu. Người không có thầy dẫn đường lại chọn trở thành người dẫn đường cho lớp sau, đó là một lựa chọn rộng lòng, và cho thấy chị đã tìm được cách để mười bốn năm kinh nghiệm của mình sống lâu hơn một chiếc ghế công tác.

Giữ cho đồng tiền chung đi đúng đường

Sắp tới chị chuyển sang vị trí quản lý hộ cá nhân kinh doanh theo quy định điều chuyển của ngành. Chỗ ngồi đổi, con mắt thì mang theo. Những hộ kinh doanh chị sắp làm việc cùng sẽ gặp một người hiểu rằng mỗi nơi một kiểu, và hiểu rằng việc của người làm thuế là giúp người ta làm đúng quy định.

Mỗi khoản thu chị bóc tách được là một phần của ngân sách chung, nơi làm ra những con đường, trường học, bệnh viện. Nghề của chị ít khi được ai khen, nhưng nó giữ cho cái chung được công bằng.

Chúc mừng chị Tú Oanh. Chúc những bí kíp chị tự học mười bốn năm sớm thành một bộ cẩm nang, để các bạn trẻ vào nghề sau chị không phải đi một mình như chị đã đi.