Ca làm dời theo nắng ở sân bay Tân Sơn Nhất và tấm lòng chỉ nghề của anh Nguyễn Xuân Lệ ở Nghệ An

Nói về những người thợ mình từng chỉ nghề, anh Nguyễn Xuân Lệ viết một câu rất thật: "họ gọi mình là thầy, mà mình chưa nhận". Anh không có bục giảng, không có tấm bằng sư phạm nào. Anh là một đốc công làm cầu, quê ở xã Quảng Châu, Nghệ An.

Những câu anh Lệ viết cho tôi đều rất ngắn, rất mộc, đúng kiểu người quen làm hơn quen nói. Nhưng ghép những câu ngắn ấy lại, tôi thấy hiện ra một người chỉ huy biết thương anh em.

Người đốc công đi dọc đất nước

Anh Lệ là đốc công của Công ty xây dựng cầu đường Xuân Tuệ. Việc hằng ngày của anh là sắp xếp công việc cho đội và chỉ huy thi công ngoài công trường. Anh làm nghề cầu được bốn năm, và bốn năm ấy trải dài từ Bắc vào Nam.

Anh đã đi qua ba công trình lớn: cao tốc đoạn Nghi Lộc ở ngay quê nhà Nghệ An, cầu nhà ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất ở TP. Hồ Chí Minh, và cầu nhà ga sân bay Long Thành ở Đồng Nai.

Ba công trình ấy là những con đường, những nhà ga mà rất nhiều người sẽ đi qua. Rất ít ai biết tên những người đốc công đã đứng dưới nắng để chúng thành hình, và anh Lệ là một trong những người như thế.

Những năm anh em cùng gánh

Giai đoạn anh thấy bế tắc nhất là khoảng năm 2014 tới 2018. Khi đó cha anh ốm đau, gia đình túng thiếu. Anh tả lại bằng một câu: "bế tắc nhất là lúc cha ốm đau, gia đình túng thiếu, may được tất cả anh em, chú bác đoàn kết". Anh em, chú bác trong nhà động viên anh, đỡ cho anh cả về tinh thần.

Cũng trong những năm khó ấy, anh từng đi học làm YouTube. Học được mấy hôm thì phải nghỉ, vì "kinh tế khó khăn bắt buộc phải nghỉ đi làm". Đó là chỗ dang dở anh vẫn nhắc tới bây giờ.

Một gia đình mà anh em, chú bác cùng đứng lại với nhau lúc khó, thì người con lớn lên từ đó hiểu rất rõ giá trị của chữ "đoàn kết". Về sau, anh mang đúng chữ ấy ra công trường.

Đọc bản vẽ, việc người khác thấy khó

Việc người khác thấy khó mà anh thấy dễ là đọc bản vẽ. Anh học đọc bản vẽ ở Đại học Bách khoa Đà Nẵng. Trên công trường, đây là việc anh em hay nhờ anh nhất.

Với một công trình cầu, bản vẽ là ngôn ngữ chung của kỹ sư và người thợ. Người đọc được bản vẽ rồi giảng lại cho anh em hiểu là người nối hai đầu ấy với nhau, và cây cầu đứng vững một phần nhờ những người như vậy.

Dời ca làm theo nắng

Công trình anh thấy khó nhất là Tân Sơn Nhất. Anh nói gọn: "khó khăn nhất là sân bay Tân Sơn Nhất, thời tiết nóng nực". Nóng tới mức "anh em mất nước nhiều", nhiều người trong đội kiệt sức.

Anh không để đội làm theo giờ cũ nữa. Trước đó đội làm sáng từ bảy giờ tới mười một giờ, chiều từ hai giờ tới bốn giờ. Anh đổi sang sáng từ sáu giờ tới mười giờ, chiều từ hai giờ rưỡi tới sáu giờ rưỡi, và động viên anh em tăng ca tới tám giờ tối khi trời đã dịu. Cách anh gọi việc ấy rất giản dị: "thay đổi giờ làm việc". Làm sớm hơn, nghỉ trưa dài hơn để tránh lúc nắng gắt nhất, dồn việc sang chiều muộn khi trời mát.

Một người chỉ huy phải giữ hai thứ cùng lúc: sức của anh em và tiến độ của công trình. Anh Lệ tìm được cách giữ cả hai, chỉ bằng việc nhìn kỹ mặt trời và nhìn kỹ người của mình.

Người được gọi là thầy

Anh đã chỉ nghề cho nhiều người. Nhiều người trong số đó gọi anh là thầy. Anh chưa nhận chữ "thầy" ấy, nhưng điều anh muốn để lại cho đời lại đúng là việc của một người thầy: "chỉ cho nhiều người thành nghề".

Một người thợ thành nghề là một gia đình có thêm chỗ dựa. Anh Lệ đang lặng lẽ dựng những chỗ dựa như thế, từng người một, trên mỗi công trình anh đi qua.

Làm cầu là đi xa nhà. Lúc rảnh, anh hay gọi điện cho vợ, và xem phim trên điện thoại. Người đốc công giữa công trường vẫn luôn có một sợi dây nối về quê.

Giấc mơ YouTube còn dang dở

Anh muốn giao cho trợ lý AI ba việc: làm YouTube bằng phim AI, review phim cho Facebook, và tạo web. Ba việc ấy nối thẳng vào chỗ dang dở năm nào, khi anh phải bỏ lớp làm YouTube để đi làm nuôi nhà. Nếu gặp lại mình mười năm trước, anh sẽ dặn "mình sẽ theo YouTube đến cùng". Việc review phim cũng gần với thói quen của anh, những tối xem phim trên điện thoại sau một ngày ngoài công trường. Một người đứng dưới nắng chỉ huy thi công cả ngày, vẫn giữ được ngọn lửa của giấc mơ cũ và tự tìm cách nối lại nó, cho thấy anh Lệ đã tìm được con đường để đi tiếp điều mình từng phải gác lại.

Thầy của những người thợ cầu

Anh Lệ chưa nhận mình là thầy. Nhưng người biết dời ca làm để giữ sức anh em, biết đọc bản vẽ rồi chỉ cho người khác thành nghề, thì những người thợ gọi anh là thầy cũng là gọi đúng.

Chúc mừng anh Lệ. Chúc những cây cầu anh đi qua luôn vững, chúc kênh YouTube anh ấp ủ từ mười năm trước sớm có những video đầu tiên, và chúc anh luôn có những cuộc gọi về nhà thật ấm sau mỗi ngày nắng.