Mười lăm năm giữ sóng viễn thông và nghề sửa xe thật thà của anh Nhữ Xuân Kỳ ở Nghệ An
Ngày 18/10/2026, một chiếc Hyundai Accent có giắc ECU nằm dưới khay bình ắc quy ướt dầu khắp các chân. Điều hòa mất lạnh, máy vẫn chạy, máy chẩn đoán không báo lỗi gì. Không có mã lỗi dẫn đường, việc dễ nhất là lau sạch rồi trả xe. Anh Nhữ Xuân Kỳ thì chấm thử chỗ dầu ấy. Vị đắng. Anh biết đó là dầu lạnh điều hòa, không phải dầu máy, dầu phanh hay dầu hộp số.
Từ giọt dầu đắng, anh lần theo dây từ điều hòa về ECU và tìm ra gốc: cảm biến áp suất trên ống cao áp bị xì, dầu thấm vào lõi dây rồi bò theo dây về tận giắc. Để lâu, dầu ngấm vào là hỏng hộp. Chủ xe chưa muốn sửa điều hòa, anh khắc phục tạm bằng cách khò nhiệt, tuốt hở một đoạn vỏ dây để dầu thoát ra ở đó, không chạy tiếp về ECU.
Người bắt được bệnh ấy mới vào nghề sửa xe ít lâu, sau gần mười lăm năm làm viễn thông. Trò chuyện với anh, tôi hiểu vì sao anh có cái kiên nhẫn lần từng sợi dây như vậy.
Từ tòa nhà năm mươi tầng tới những cột trạm miền Tây Nghệ An
Anh là kỹ sư Điện tử Truyền thông của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, ra trường năm 2014. Nhưng từ năm 2011, khi còn đang học, anh đã đi làm kỹ thuật ở Công ty Điện tử Viễn thông Hoàng Diệu. Ở đó anh làm nhóm trưởng bốn người, làm truyền hình vệ tinh, truyền hình số cho những công trình như tòa B Keangnam 50 tầng.
Cuối năm 2014 anh về Viettel. Anh đi từ nhân viên dây máy, nhân viên nhà trạm, lên Giám đốc Trung tâm kỹ thuật Viettel huyện Thanh Chương, rồi huyện Con Cuông. Cách anh lên nhanh cũng rất giản dị: hồi làm nhân viên, việc khó anh nhận làm hết, ai bận thì anh đỡ, "vì thế anh lên chức cũng nhanh". Anh được danh hiệu Chiến sĩ thi đua ở Viettel Thanh Chương. Về sau anh làm tổ trưởng tổ hạ tầng VNPT Diễn Châu, rồi tổ trưởng tổ dịch vụ VNPT Đô Lương.
Giữ liên lạc cho người khác, cả ở nơi đạn lạc
Từ tháng 6/2018 tới tháng 11/2019, anh sang Haiti làm trợ lý nghiệp vụ, quản lý năm người. Gần hai năm, anh xử lý hết điểm xung yếu cáp ngầm, cáp treo của bốn tỉnh. Đất nước ấy hay có bạo động, đi tuần tra và ứng cứu cáp rất nguy hiểm, có lần "đá bay, đạn lạc bắn thủng cả xe của mình".
Về nước, mưa bão mất điện hàng tuần, anh chạy nhiều trạm, lội suối vượt sông để chạy máy nổ. Anh em trong đội mấy đêm không ngủ, có người phải nằm trạm xá truyền nước vì mệt quá.
Giữa những ngày như thế, anh vẫn nghĩ ra cách làm cho việc an toàn hơn: dùng tay nối dài để tách cáp quang khỏi đường điện ở điểm xung yếu, dùng cáp ADSS thừa kết hợp đai an toàn khi sửa cột BTS cao. Hai sáng kiến được VNPT Nghệ An công nhận là mạch ATS tự động và cách dùng MAP.ME đánh dấu vị trí khi ứng cứu. Trong lúc đi làm, anh còn học thêm cử nhân Ngôn ngữ Anh và thạc sĩ Quản lý Kinh tế. Người như thế không chịu để mình đứng yên.
Rời chỗ ổn định để về với gia đình
Tháng 5/2026, anh nghỉ việc ở VNPT. Công việc chiếm quá nhiều thời gian, anh không còn thời gian cho gia đình. Nghỉ là mất nguồn lương, người xung quanh tiếc. Anh vẫn quyết, và khi được hỏi đã vượt qua giai đoạn đó thế nào, anh trả lời gọn: "Tự mình lựa chọn thì tự mình bước qua thôi. Mình cứ mạnh dạn tiến thôi."
Anh chọn sửa chữa ô tô vì thích kỹ thuật, thích tìm hiểu nguyên lý động cơ, vì xe ngày càng nhiều và anh muốn tự chủ công việc của mình. Anh học sáu tháng điện, gầm, bảo dưỡng ở trung tâm EAC Hà Nội, rồi về làm thợ phụ ở Gara Anh Em. Một người từng làm giám đốc trung tâm kỹ thuật, giờ theo thợ chính học từng ca, anh nói về mình rất thật: "Mình đang bắt đầu từ con số 0, nên phải học tập và tìm hiểu nhiều." Dám đặt mình về số 0 là một kiểu can đảm ít người có.
Xe của khách cũng là xe của mình
Xe vào gara chủ yếu là xe tải, xe công trình, xe chở quặng, xe chở nông sản sang Lào, xe của các công ty xi măng. Mấy tuần nay anh làm hoặc theo đủ ca, từ chiếc i10 rung giật tới máy múc Komatsu PC450 không sạc.
Anh giữ một thói quen của người kỹ thuật: bắt bệnh dựa vào số chuẩn. Đọc máy chẩn đoán xong, anh phải biết số đó chuẩn là bao nhiêu thì mới kết luận xe sai chỗ nào. Cách kiếm tiền anh nhất định không làm là vẽ thêm bệnh, chẩn đoán sai, làm thêm thứ không cần. Câu anh giữ trong nghề rất ngắn: "Xe họ cũng như xe mình." Và khi chưa chắc, anh chọn nói thật: "Có thể nhiều bệnh mình không thể bắt đúng được, nhưng mình sẽ thật thà nói với chủ xe."
Nghề nào cũng cần tay nghề, nhưng nghề sửa xe cần thêm một thứ khách không nhìn thấy được, đó là lòng ngay.
Một kho dữ liệu chuẩn trong túi áo
Tài liệu chuẩn cho xe tải Trung Quốc bằng tiếng Việt gần như không có, nên anh đã giao việc ấy cho trợ lý AI: chụp màn hình máy chẩn đoán, tem xe, hộp ECU gửi qua Zalo, nhận về một bảng data dịch sang tiếng Việt, mỗi dòng có nhiệm vụ, nguyên lý, số chuẩn, ghi rõ số nào của hãng, số nào chỉ để tham khảo. Với chiếc Sitrak, bảng ấy chỉ ra ngay cảm biến nhiệt độ trước bầu SCR báo 800°C, điện áp gần 5 V, tức là hở mạch. Trợ lý của anh còn dịch bộ tài liệu HOWO tiếng Anh thành cuốn cẩm nang 56 trang tiếng Việt. Một người tự dựng cho mình kho tri thức, như anh nói, "để anh giỏi lên theo từng ngày", cho thấy anh Kỳ đã tìm được con đường học nghề nhanh và chắc của riêng mình.
Một xưởng nhỏ cho người ta yên tâm
Sau khoảng ba năm tích lũy, anh muốn mở xưởng sửa xe con gia đình của riêng mình, làm ăn thật thà, có thời gian cho gia đình. Câu anh mong khách nhắc tới xưởng ấy là: "Uy tín, chất lượng, có thể chậm nhưng an tâm."
Bài học anh muốn để lại cho con và người đi sau là: "Trước khi lựa chọn một nghề, hãy suy nghĩ thật chậm, tự trả lời bản thân thật đúng là mình có năng khiếu gì, sở thích gì thì hãy làm cái đó." Anh đã sống đúng lời ấy, kể cả khi phải bắt đầu lại.
Chúc mừng anh Kỳ. Chúc anh sớm tự đọc được mọi bảng data mà không cần hỏi ai, chúc xưởng xe gia đình mang tên anh sớm mở cửa, và chúc mỗi chiếc xe qua tay anh đều về với chủ trong yên tâm.