Anh Đức Khiết ở Sóc Sơn giữ từng mối hàn và tự tay dựng ERP cho nhà máy

"Tỷ lệ lọt rất ít, nhưng lọt là lọt." Câu ấy của anh Phạm Đức Khiết, người làm nghề chất lượng cơ khí suốt mười một năm, nói về một lần khách hàng phát hiện ra một chi tiết thiếu đường hàn. Nhiều người sẽ dừng ở chữ "rất ít" cho nhẹ lòng. Anh Khiết dừng ở chữ "lọt", rồi đi tìm cách để nó không lặp lại nữa.

Anh đang giữ hai vai cùng lúc tại Công ty TNHH Tâm Hợp ở Sóc Sơn, Hà Nội: Quản lý chất lượng và Quản lý IT. Tâm Hợp làm linh kiện cơ khí: dập, hàn, chế tạo khuôn và gá Jig, và đang là nhà cung cấp cấp 1 cho những hãng lắp ráp ô tô lớn như VinFast, Toyota Việt Nam.

Người gác cổng cho những chiếc xe

Làm nhà cung cấp cấp 1 cho các hãng ô tô là làm việc dưới một chuẩn rất khắt khe. Có khiếu nại là phải có báo cáo 8D. Phải truy được lô hàng. Phải chứng minh được nguyên nhân gốc và biện pháp chặn. Một chi tiết dập sai dung sai, một mối hàn bị quên, đều có thể theo chiếc xe ra đường.

Anh Khiết phụ trách toàn bộ mảng chất lượng của công ty, dẫn một đội ba người. Hai nhóm lỗi anh thường phải đối mặt là NG kích thước, tức chi tiết lệch dung sai so với bản vẽ, và quên đường hàn. Nghe thì khô, nhưng đặt vào đúng chỗ của nó, công việc ấy là giữ cổng cuối cùng trước khi một linh kiện nằm vào chiếc xe mà một gia đình nào đó sẽ chở con đi học mỗi sáng.

Chữa tận gốc, không chữa phần ngọn

Quay lại ca thiếu đường hàn. Truy tới cùng, anh thấy nguyên nhân gốc vẫn là con người. Cách thường gặp ở nhiều xưởng là đào tạo lại, tăng tần suất kiểm. Anh Khiết nhìn thấy giới hạn của cách ấy rất rõ: "Người mệt, người mới, ca đêm là lỗi quay lại."

Nên anh chọn đường khó hơn: làm Poka-Yoke, đưa việc chống nhầm vào thẳng cái gá và thiết bị. Anh muốn thao tác sai trở thành "không thể làm được chứ không phải nhớ đừng làm sai."

Tôi quý cách nghĩ này ở chỗ nó thương người thợ. Anh không đặt thêm gánh nhớ lên vai những người đứng máy ca đêm. Anh dời gánh ấy sang cho cái gá. Và vì Tâm Hợp tự chế tạo được khuôn và gá Jig, anh thiết kế chống nhầm ngay trong nhà, không phải chờ mua thiết bị ngoài. Người làm chất lượng giỏi là người biết biến lợi thế sẵn có của xưởng thành hàng rào chặn lỗi. Anh Khiết làm đúng như thế.

Một mình dựng cả hệ thống cho nhà máy

Vai thứ hai của anh mới làm người ta bất ngờ. Ở mảng IT, anh tự một mình xây dựng hệ thống ERP cho nhà máy, trên nền ERPNext phiên bản 16, với một ứng dụng riêng do chính anh viết.

Ứng dụng ấy đã có gần hai mươi nhóm dữ liệu nghiệp vụ, phủ đúng bài toán của một xưởng dập, hàn, khuôn: kiểm tra chất lượng đầu vào, truy vết lô vật liệu, định tuyến công đoạn, quản lý khuôn và gá, đánh giá nhà cung cấp, quản lý thay đổi kỹ thuật, mã lỗi, kế hoạch kiểm, dừng máy, ca sản xuất. Toàn bộ chạy bằng Docker, không sửa vào lõi ERPNext, để hệ thống còn nâng cấp được về lâu dài.

Việc này nhiều công ty phải thuê hẳn một đơn vị bên ngoài, còn anh đang tự làm. Và phần mềm anh viết không đến từ sách vở. Mỗi nhóm dữ liệu trong đó là một chỗ anh từng đứng, một lô hàng anh từng truy, một lần khuôn anh từng theo dõi.

Hai vai, một con người hiếm

Anh Khiết tự nhận xét về vị trí của mình bằng một câu rất tỉnh: "người vừa đứng trong xưởng hiểu quy trình chất lượng thực địa, vừa tự viết được phần mềm quản lý cho chính quy trình đó."

Tôi thấy anh gọi đúng tên điều quý nhất ở mình. Người làm phần mềm giỏi thường không hiểu xưởng. Người hiểu xưởng thường không viết được phần mềm. Khoảng trống giữa hai bên ấy là chỗ nhiều dự án chuyển đổi số trong nhà máy vấp ngã. Anh Khiết đứng được ở cả hai bờ, nên cây cầu anh bắc chắc chắn hơn nhiều.

Hỏi anh vì sao ôm cả hai

Câu trả lời của anh gọn đến mức dễ bị đọc lướt: "Vì tôi cũng mong muốn học hỏi, biết càng nhiều càng tốt."

Anh giải thích thêm: làm chất lượng thì phải hiểu sản phẩm, hiểu quy trình, hiểu con người; làm IT thì phải hiểu hệ thống. Ôm cả hai vai thì mệt, nhưng được biết nhiều thứ, và anh thích điều đó. Một người chịu mệt vì muốn biết thêm là người sẽ còn đi rất xa. Cái mệt ấy anh đổi được thành nghề, và nghề ấy giờ đang thành một hệ thống cho cả nhà máy.

Trợ lý cho người đi một mình

Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, anh Khiết muốn trợ lý AI của mình gánh trước việc mệt nhất: báo cáo 8D. Hiện anh vẫn soạn thủ công bằng PowerPoint và Excel, dữ liệu lỗi và lô hàng nằm rải rác ở nhiều file. Anh muốn "bấm nút là ra được báo cáo từ dữ liệu lô hàng có sẵn trong hệ thống." Việc thứ hai là một cặp mắt thứ hai soi code, soi cấu trúc ERP và viết tài liệu hướng dẫn cho anh em trong nhà máy, vì anh đang làm một mình. Người đã tự dựng được cả hệ thống mà vẫn chủ động tìm thêm người đồng hành để soát lại mình, cho thấy anh làm nghề bằng sự cẩn trọng của người gác cổng chất lượng, kể cả với chính sản phẩm của mình.

Một nhà máy không còn Excel

Mục tiêu một, hai năm tới của anh được viết thành một dòng: "Chạy thật toàn nhà máy trên ERP và gần như loại bỏ Excel." Sau đó, anh muốn mang mô hình này đi triển khai cho các công ty cơ khí khác.

Nếu làm được, anh Khiết sẽ không chỉ số hóa một nhà máy. Anh sẽ mang về cho ngành cơ khí trong nước một cách làm do chính người trong xưởng viết ra, hiểu từng mối hàn, từng bộ gá, từng ca đêm.

Chúc mừng anh Khiết. Chúc ngày nhà máy Tâm Hợp chạy trọn trên hệ thống anh tự tay dựng sớm tới, và chúc cách làm ấy được nhiều xưởng cơ khí Việt Nam tìm tới học theo.