Quỹ tiền không bao giờ âm và con mắt kiểm toán viên của anh Phạm Hoài Nam ở TP Hồ Chí Minh
Năm 2024, anh Phạm Hoài Nam rời chiếc ghế kế toán trưởng đã ngồi mười một năm ở một đại lý Toyota để sang một đại lý ô tô khác. Anh đến đúng giai đoạn nơi ấy phải xoay vốn lưu động rất chặt. Việc đầu tiên anh làm là lập kế hoạch thu chi theo từng ngày, từng tuần, cân xem khoản nào phải trả trước, rồi làm việc với các ngân hàng để có tỷ lệ tài trợ và khoản vay tín chấp tốt nhất.
Suốt giai đoạn ấy, đại lý chưa lần nào rơi vào cảnh có khoản phải trả gấp mà trong quỹ không có tiền. Ảnh hưởng lớn nhất chỉ là có lúc giấy tờ xe tới tay khách chậm hơn kế hoạch hai ba ngày.
Khi trao đổi với tôi, anh nhắc lại quãng ấy rất nhẹ: "Thực tế thì tôi chỉ bị khó khăn 1 chút thôi, tôi xin tư vấn của sếp để chắc chắn rằng giải pháp tôi đã trình là khả thi." Người ngoài nhìn vào thấy một cơn sóng, anh gọi nó là "khó khăn 1 chút". Đó là giọng của người đã tính trước đường đi của từng đồng tiền, và vẫn đủ khiêm tốn để hỏi thêm người đi trước cho chắc.
Từ con mắt kiểm toán tới ghế giám đốc tài chính
Anh Nam ra trường Đại học Kinh tế TP HCM năm 2005, chuyên ngành Kế toán kiểm toán. Tám năm đầu anh làm kiểm toán viên, đi qua sổ sách của rất nhiều công ty. Năm 2013 anh về làm kế toán trưởng cho một đại lý Toyota. Anh có chứng chỉ CPA, chứng chỉ kế toán trưởng, và đã đi hết chương trình ACCA từ F1 tới F9.
Tháng 6/2026, anh nhận vị trí Giám đốc Tài chính ở Công ty CP Thương mại Dịch vụ An Sương, chuyển hẳn từ kế toán sang tài chính.
Vốn quý nhất anh tự nhận là "khả năng tư duy, tự tìm giải pháp" của một kiểm toán viên tám năm kinh nghiệm, cộng mười ba năm làm kế toán trưởng, đúc kết dần qua từng việc. Kiểm toán viên được rèn để chỉ tin một con số khi nó tự chứng minh được mình đúng. Mang con mắt ấy lên ghế giám đốc tài chính, anh nhìn mỗi quyết định tiền bạc như một bộ hồ sơ phải soát tới nơi.
Đi trọn vòng một bộ hồ sơ
Anh kiểm một khoản chi từ đầu tới cuối: từ lúc ký hợp đồng với nhà cung cấp, sang điều khoản thanh toán, điều khoản giao hàng, biên bản giao hàng hoặc nghiệm thu, rồi mới tới hóa đơn. Bước nào anh cũng đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành. Với anh, một tờ hóa đơn đúng là chưa đủ, cả chuỗi giấy tờ đứng trước nó cũng phải khớp.
Với dòng tiền, anh giữ một nguyên lý nghe đơn giản mà khó giữ: tồn đầu cộng thu trừ chi ra tồn cuối, và tồn cuối không bao giờ được âm. Khi vay vốn để nhập xe, chiếc nào đã ghép được khách thì anh chọn vay kỳ hạn ngắn, thay vì vay kỳ hạn dài bốn tháng. Một lựa chọn nhỏ trên từng chiếc xe, nhưng đó là cách người làm tài chính không để đồng vốn nằm yên chịu lãi.
Giải thích để cả công ty cùng làm đúng
Phòng kế toán nào cũng phải đòi chứng từ từ các phòng ban khác. Anh Nam chọn cách giải thích cho tới nơi. Anh "hướng dẫn tỉ mỉ, phân tích cho họ tại sao phải cần có các chứng từ đó để các chi phí này được ghi nhận là chi phí hợp lý, hợp lệ". Người ta hiểu vì sao thì lần sau tự làm đúng, không cần ai nhắc.
Khi được hỏi vì sao ở doanh nghiệp vẫn có những mảng chạy kiểu "đụng đâu làm đó", anh không đổ cho ai. Anh cho rằng thường đó là mảng mới hoàn toàn, chưa có người phụ trách. Nhìn một chỗ hổng như một việc đang chờ người nhận, đó là cách nghĩ của người quen xây nền nếp cho tổ chức.
Người đứng đầu mười sáu người giữ sổ
Ở An Sương, anh đứng đầu phòng kế toán mười sáu người, mỗi vị trí một mảng rõ ràng: thu chi tiền mặt, thanh toán và vay ngân hàng, bán hàng và công nợ khách, thuế, dịch vụ, xưởng thùng, và kế toán trưởng giữ số liệu sổ sách. Anh báo cáo thẳng lên Ban Giám đốc và Hội đồng quản trị.
Công ty bán hàng trăm chiếc xe tải mỗi tháng cho những người mua xe về để làm ăn: các đại lý bán lẻ, các công ty vận tải, và cả những người mua một chiếc để tự chạy. Mỗi chiếc xe lăn bánh ra khỏi An Sương là chỗ kiếm sống của một gia đình, một doanh nghiệp. Phía sau những chuyến xe ấy là một dòng tiền phải chảy đều, và anh Nam là người giữ nhịp cho nó.
Người giữ đồng tiền không phải của mình
Có một câu chuyện anh Nam nhất định không kể. Khi được hỏi về một khách hàng cụ thể, anh chưa chia sẻ, vì đó là thông tin bảo mật của khách.
Câu anh luôn giữ khi làm nghề và làm người giải thích vì sao: "Cái gì không thuộc về mình thì sẽ không được tự ý dùng khi chưa được sự đồng ý." Ví dụ anh đưa ra rất đời: tiền của công ty thì không được dùng vào mục đích cá nhân. Thông tin của khách cũng là thứ không thuộc về mình. Người giữ quỹ của cả công ty mà sống bằng câu ấy thì ai làm việc cùng cũng yên tâm.
Điều làm anh hài lòng nhất trong công việc cũng gọn như vậy: "Hài lòng vì công việc được giải quyết, công ty giảm được rủi ro."
Giữ trọn thời gian cho phần việc của cái đầu
Việc ngốn sức anh nhất bây giờ, theo lời anh: "Việc tôi tốn thời gian nhất là phải tự tư duy, sắp xếp, lên ý tưởng và giải pháp xử lý công việc." Mỗi ngày mất hai ba tiếng, như bộ mẫu dự toán giá vốn cho xe nhập khẩu nguyên chiếc và xe lắp ráp mà Ban Giám đốc vừa giao, anh đang tự thiết kế mẫu, tự lập công thức. Anh muốn giao cho trợ lý AI trọn một việc như thế: nhận số liệu, tự dựng mẫu và logic tính, rồi xuất bảng giá vốn, giá bán thành file Excel, Word hay PowerPoint để anh trình. Việc lặp lại anh muốn trợ lý làm đầu tiên là báo cáo dòng tiền hằng ngày. Hai mươi mốt năm tự tay dựng từng bảng tính, nay anh chủ động giao phần lặp lại cho trợ lý để giữ trọn thời gian cho phần anh giỏi nhất là nghĩ ra giải pháp. Đó là nỗ lực của một người không chịu đứng yên, và anh đã nhìn rõ con đường của mình.
Người giữ nhịp dòng tiền ở An Sương
Kiểm toán viên năm nào giờ ngồi ở chỗ quyết định đồng tiền đi đâu, về đâu. Con mắt soát từng tờ chứng từ vẫn còn nguyên, thêm vào đó là cái nhìn xa của người lo cho cả công ty đi đường dài.
Chúc mừng anh Nam. Chúc đầu năm 2027, báo cáo dòng tiền mỗi sáng đã có trợ lý làm sẵn, và anh có thêm những giờ trọn vẹn cho những bài toán chỉ người có con mắt kiểm toán như anh mới giải được.
