Những thanh inox màu dài sáu mét và nghề tính trước từng hoa văn của anh Phạm Thành Long ở Hà Nội

Lần đầu đi gặp một khách lớn, người đàn ông vốn quen cầm vô lăng ô tô ấy chỉ trao đổi được vài câu rồi không biết nói gì thêm. Vị khách nhiều kinh nghiệm, còn anh hiểu về mặt hàng quá ít để nói tiếp.

Khi trao đổi với tôi, anh Phạm Thành Long nhắc lại buổi gặp ấy như một cái mốc. Sau lần đó anh tự đọc sách tìm hiểu mặt hàng, học từ người đi trước, đi học các lớp thuyết trình, bán hàng, marketing. Hai mươi năm sau, người từng lúng túng trước khách lớn là Giám đốc Công ty Inox màu Bảo An ở Hà Nội, và khách quen hay khen anh một câu: anh hiểu rõ về sản phẩm.

Từ ghế lái sang nghề vật tư

Anh Long không xuất thân từ nghề bán hàng. Trước đó anh là lái xe ô tô. Công ty cần người đi kinh doanh, anh nhận lời, rồi theo nghề vật tư inox một mạch tới nay: ống hộp inox trang trí, hoa văn, phụ kiện inox.

Cái khó nhất những năm đầu là giao tiếp, và anh chữa nó bằng cách biết thật nhiều về thứ mình bán. Hai mươi năm qua anh đã bán cho khoảng một nghìn khách, dạy lại nghề cho khoảng mười người. Người từng phải học cách mở lời với khách, giờ đã thành người truyền nghề cho lớp sau.

Đứng dậy ở đúng chỗ mình hiểu nhất

Năm thứ mười một trong nghề, anh nghỉ công ty ra kinh doanh riêng và đầu tư thêm vào bất động sản. Hai năm sau anh gần như mất trắng, gia đình cũng đi qua những ngày rất khó. Anh tạm dừng công ty, quay lại đi làm thuê.

Đã làm chủ rồi quay lại làm thuê, anh vẫn làm với tâm thế tích cực, khoa học hơn trước: đi học thêm các lớp kinh doanh, quản trị, rồi góp vốn làm chung, đứng lên từng bước. Bài học anh rút ra ngắn gọn, ai làm kinh doanh cũng nên chép lại: "nên làm những gì mình biết nhiều nhất, và không đầu tư mạo hiểm theo đám đông."

Thứ anh biết nhiều nhất chính là inox.

Người được nhờ chọn hàng, nhờ mua hộ

Chuyên môn sâu nhất của anh Long là chọn mặt hàng inox. Phần kỹ thuật anh học từ chính nhà máy cung cấp bên Trung Quốc, cách họ tạo ra và hoàn thiện sản phẩm. Cộng thêm hai mươi năm làm kinh doanh, người ta hay nhờ anh tư vấn nên dùng loại inox nào, có người nhờ anh mua hộ luôn.

Anh tư vấn bắt đầu bằng câu hỏi: dùng vào mục đích gì, số lượng bao nhiêu. Từ đó mới chọn đúng hàng và tìm giá tốt nhất cho khách. Anh nói thẳng điều anh thấy trong nghề: "các cửa hàng không bán được nhiều là do không chịu tư vấn và tìm hiểu để tư vấn".

Cái riêng của anh nằm ở một thói quen. Biết về một sản phẩm rồi, anh tính toán trước các hoa văn, phụ kiện, sau đó mới giao cho thợ triển khai, và giảng cho anh em thợ hiểu để việc cấp vật tư khớp hơn. Khách của anh, từ chủ xưởng cơ khí, thợ cơ khí tới đại lý, băn khoăn nhiều nhất ở cách tính khẩu độ chi tiết hoa văn, phụ kiện. Anh tính trước đúng chỗ họ khó nhất.

Đưa sắc màu vào những thanh inox

Điều anh Long tự hào nhất là đưa được sản phẩm mới, bền đẹp tới người tiêu dùng. Từ năm 2016 anh nhập khẩu ống hộp inox có màu sắc, dài sáu nghìn milimét, hoa văn sắc nét. Lúc đầu khách thấy đẹp nhưng giá còn khá cao. Phải bốn, năm năm sau giá mới hợp lý hơn, người dùng biết nhiều hơn và dùng nhiều hơn.

Bốn, năm năm bền bỉ với một mặt hàng thị trường chưa quen là quãng đường của người đi trước. Một vật liệu mới đi được vào nhà người Việt là nhờ những người chịu kiên trì như anh.

Đại lý muốn trả hàng thành đại lý vững nghề

Khách hàng anh nhớ nhất là một người anh cấp làm đại lý phân phối ở một tỉnh. Năm đầu người ấy chưa nắm rõ kỹ thuật, bán không được nhiều, rất muốn anh thu lại hàng.

Anh Long chọn cách tốn công hơn thu hàng về: khuyên đại lý làm thêm cả gia công, tự tay hướng dẫn, đồng thời bên anh nhận làm sẵn sản phẩm để đại lý cấp cho anh em thợ đi lắp đặt. Tới giờ đại lý ấy vừa bán hàng vừa nhận gia công sẵn rất tốt. Một người bán vật tư dám dạy nghề cho đại lý của mình là người nghĩ đường dài cho cả hai bên.

Một lần khác, một khách lớn muốn hủy đơn với công ty. Anh đàm phán suốt một tháng, và họ đồng ý ký lại. Thứ anh mang ra bàn là thêm giá trị cho khách: sản xuất theo khẩu độ để khách "về có thể làm những việc của họ luôn chứ không để một khẩu độ như trước nữa", và đóng gói theo quy cách chi tiết, dễ nhận biết hơn. Giữ khách bằng cách làm cho việc của khách nhẹ đi, đó là cách của người hiểu nghề tới gốc.

Cái tâm đặt lên trước

Hôm nay anh Long tập trung vào bán hàng và tư vấn, giao khoán thi công cho tổ thợ năm người, cùng sáu người lo văn phòng, kho và giao hàng.

Câu anh giữ khi làm nghề cũng như khi làm người: "làm gì cũng cần có cái tâm với nghề, có trách nhiệm với bản thân và những người xung quanh". Anh còn vạch sẵn một ranh giới cho mình: "Cách kiếm tiền nào mà lừa dối khách, không trung thực về sản phẩm thì tôi không làm." Đứng giữa nhà máy, đại lý và anh em thợ suốt hai mươi năm, chữ trung thực ấy giữ cho các mối hàng của anh đi được xa.

Gói hai mươi năm hiểu nghề cho anh em thợ

Tư vấn và báo giá đang ngốn của anh khoảng bốn mươi tiếng mỗi tuần, tất cả làm bằng tay qua Zalo. Anh đang muốn giao cho trợ lý AI ba việc: từ thông tin khách gửi, soạn câu tư vấn chọn hàng và bản báo giá để phòng kinh doanh gửi lại; viết bài cho Facebook, TikTok, website của Bảo An; và soạn tài liệu hướng dẫn tính khẩu độ, gia công, tô màu để thợ và đại lý tự làm được. Một người đi lên từ ghế lái, giờ chủ động đóng gói hai mươi năm hiểu nghề để nhiều anh em thợ cùng dùng được, đó là sự chịu khó đáng quý, và anh đã nhìn rõ con đường cho Bảo An.

Người tính sẵn cho người thợ

Người khởi nghề bằng mấy câu nói vụng trước một vị khách lớn, ngã một lần rất đau, rồi đứng dậy ở đúng chỗ mình hiểu nhất. Giờ anh là người tính sẵn khẩu độ, hoa văn cho người thợ trước khi thanh inox màu tới tay họ.

Chúc mừng anh Long. Chúc những tài liệu hướng dẫn của anh sớm tới tay thật nhiều anh em thợ cơ khí, và chúc Inox màu Bảo An có thêm nhiều đại lý vững nghề như người bạn ở tỉnh ngày ấy.