Ghế kế toán trưởng sau ba năm vào nghề và nghệ thuật giữ từng đồng ở mỗi gói thầu của chị Phạm Thị Thu ở Hà Nội

"Với nghề kế toán cần cẩn thận hơn thông minh". Đó là câu chị Phạm Thị Thu giữ suốt khoảng hai mươi năm làm nghề. Câu ngắn, nghe tưởng giản dị, nhưng ai làm nghề con số lâu năm sẽ hiểu sức nặng của nó: thông minh giúp mình nhanh, còn cẩn thận giữ cho mình khỏi sai.

Trong một nghề mà một con số lệch có thể kéo theo cả chuỗi quyết định lệch, chọn đứng về phía cẩn thận là chọn đứng về phía những người đang tin vào sổ sách của mình. Khi trò chuyện với chị, tôi thấy một người nói ít, mà câu nào cũng chắc như một dòng sổ đã khóa.

Ba năm từ người mới tới Kế toán trưởng

Bước ngoặt trong nghề đến với chị rất sớm. Chỉ sau ba năm vào nghề, chị đã đảm nhận vị trí Kế toán trưởng tại Công ty Cổ phần Công nghệ Silicom. Ba năm là quãng thời gian nhiều người còn đang làm quen với sổ sách, với các loại tờ khai. Chị thì đã đứng ra chịu trách nhiệm cho cả bộ máy tài chính của một công ty.

Được giao chiếc ghế ấy sớm như vậy, hẳn người giao việc đã thấy ở chị một sự đáng tin vượt xa tuổi nghề. Và hôm nay, gần hai mươi năm sau, chị vẫn là người giữ chiếc ghế kế toán trưởng, ở Hydroscan. Đó là cách một người trả lời cho niềm tin người khác đặt vào mình.

Con mắt của một kiểm toán viên

Chuyên môn sâu nhất của chị là kiểm toán. Năm 2013, chị có chứng chỉ kiểm toán viên CPA do Bộ Tài chính cấp, một tấm chứng chỉ mà người trong nghề đều biết không dễ gì có được.

Người có con mắt kiểm toán nhìn sổ sách theo một cách khác. Họ ghi chép cho đúng, rồi còn hỏi thêm con số ấy từ đâu ra, có đứng vững không. Có thêm con mắt đó, một kế toán trưởng vừa là người làm sổ, vừa là người tự soát sổ của chính mình. Công ty nào có một người như thế ngồi ở phòng tài chính thì chủ doanh nghiệp ngủ yên hơn.

Điều phối tài chính, việc chị tự hào nhất

Từ năm 2024, chị là Kế toán trưởng Công ty Hydroscan, dẫn một đội năm người. Mỗi tháng chị làm việc với khoảng hai mươi người ở các phòng ban trong công ty, chủ yếu qua Zalo. Nói về điều chị tự hào nhất trong công việc của mình, chị chọn đúng một cụm: điều phối tài chính tốt.

Việc tốn thời gian và công sức nhất mỗi tuần của chị cũng nằm đúng ở đó: cân đối nguồn tiền để thanh toán. Khoản nào chi trước, khoản nào chờ, tiền về lúc nào thì đủ cho việc gì, tất cả phải tính sao cho công ty vẫn chạy đều mà không hụt ở đâu. Người ngoài ít khi thấy việc này. Họ chỉ thấy lương về đúng ngày, nhà cung cấp được trả đúng hẹn. Sự êm ả ấy là công của người ngồi cân đối từng tuần.

Mỗi gói thầu đều được tính lại

Cách làm riêng của chị nằm ở khâu mua. Phòng Mua hàng đã làm giá ở bước một, chị vẫn ép giá lại thêm một lần nữa bằng cách so sánh với các nhà thầu khác. Có nhiều gói thầu, và gói nào chị cũng làm như vậy. Nhờ đó, các nhà thầu đưa ra giá tốt. Trong những trường hợp chị nhớ nhất của nghề, chị chọn kể về chính những lần đàm phán ấy.

Phần lớn mọi người sẽ dừng ở chỗ phòng Mua hàng đã chốt giá. Chị Thu coi đồng tiền của công ty là thứ phải giữ cho bằng được, nên thêm một vòng so sánh là thêm một lần bảo vệ nó. Một kế toán trưởng chủ động bước sang khâu mua để giữ tiền cho công ty là người coi việc của công ty như việc của chính mình.

Người dìu nhân viên qua từng nghiệp vụ

Dẫn đội năm người, chị không chỉ giao việc rồi đứng ngoài. Chị nói về đội mình: "Có 1 số nghiệp vụ tôi phải hỗ trợ nhân viên". Câu nói ngắn, nhưng cho thấy một người trưởng phòng sẵn sàng xắn tay vào cùng nhân viên ở những chỗ khó. Kinh nghiệm hai mươi năm được truyền lại theo cách ấy, từng nghiệp vụ một, là cách bền nhất để một phòng kế toán lớn lên.

Trợ lý cho những việc chi tiết

Chị nhìn rất rõ thời thế: "thời đại AI, phải sử dụng AI trợ giúp, thay thế công việc mình làm". Chị đang muốn giao cho trợ lý AI ba việc: phân tích báo cáo, xây dựng kế hoạch, và hỗ trợ làm file Excel. Việc đầu tiên là làm chi tiết các phần số liệu, rồi bổ sung các tài liệu kiến thức thuế cập nhật, những thứ đổi liên tục mà kế toán nào cũng phải theo cho kịp. Mục đích của chị rất thực tế, "để giảm bớt thời gian tự làm", dành sức cho phần việc cần đến cái đầu của một kiểm toán viên. Một kế toán trưởng hai mươi năm tuổi nghề vẫn chủ động đi trước một bước với công cụ mới, cho thấy chị Thu đã chọn đúng con đường của mình.

Cẩn thận làm nên chỗ đứng

Từ ba năm đầu đã ngồi ghế kế toán trưởng, tới hai mươi năm sau vẫn tự tay tính lại từng gói thầu, chị Thu cho thấy trong nghề con số, sự cẩn thận đi được đường dài hơn sự nhanh nhạy.

Chúc mừng chị Thu. Chúc trợ lý của chị sớm gánh được phần số liệu chi tiết, chúc mỗi tuần cân đối dòng tiền của chị nhẹ hơn một chút, và chúc đội năm người ở Hydroscan lớn lên vững vàng bên một người chị cẩn thận như thế.