Mười hai năm đi biển và cuốn sách để dành cho sĩ quan trẻ: thuyền trưởng Phan Văn Danh ở Thanh Hóa

Gladstone, Brisbane, Shanghai, Hong Kong, Singapore, Manila, Davao, Jakarta, Kuching, Chittagong, Port Klang, Bangkok... Danh sách những cảng anh Phan Văn Danh từng đưa tàu cập bến dài gần hai chục cái tên, trải khắp châu Á và châu Úc. Người đàn ông Thanh Hóa ấy hiện là thuyền trưởng tàu VINASHIP UNITY của công ty VINASHIP, một con tàu hàng rời chạy tuyến viễn dương. Vậy mà dòng khiến tôi nhớ nhất về anh lại rất ngắn, nằm ở phần sứ mệnh anh tự viết: gom nghề đi biển thành sách, làm "của để dành nghề nghiệp cho đời sau."

Năm năm đứng mũi chịu sào

Anh Danh tốt nghiệp Đại học Hàng hải, giữ bằng thuyền trưởng hạng nhất không hạn chế. Mười hai năm đi biển, trong đó năm năm anh ngồi ở vị trí thuyền trưởng. Con tàu anh chỉ huy là loại tàu hàng rời kết hợp chở gỗ trên boong, đăng kiểm cả NK lẫn VR.

Trên biển, chức danh thuyền trưởng đi kèm một trách nhiệm trọn vẹn: con tàu, hàng hóa và mọi người trên tàu đều trông vào quyết định của một người. Năm năm ở ghế ấy là năm năm không có ngày nào được phép chủ quan.

Tay lái vững ở chỗ khó nhất

Sở trường anh tự nhận là điều động tàu, ship handling, "kể cả trong điều kiện khó": dòng chảy mạnh, thời tiết xấu, luồng hẹp.

Người ngoài nghề nghe có vẻ khô. Người trong nghề thì hiểu đưa một con tàu đầy hàng qua luồng hẹp giữa dòng xiết là lúc tay nghề và cái đầu lạnh của thuyền trưởng lộ rõ nhất. Anh Danh chọn đúng chỗ khó nhất của nghề để nhận là sở trường. Người dám nhận như thế là người đã đi qua nó đủ nhiều lần.

Điều đáng quý hơn: năm năm làm thuyền trưởng, anh vẫn tự xếp mình vào vị trí người đang học. Anh đang chuẩn bị chuyển sang chạy tuyến quốc tế dài ngày, tập trung nâng tiếng Anh hàng hải và kỹ năng xử lý giấy tờ, thư từ. Anh tham gia nhóm Captain để trao đổi kinh nghiệm với các thuyền trưởng khác và các phòng ban của công ty.

Người nhìn thấy chỗ hổng của lớp đi sau

Từ những gì quan sát ngay trên tàu, anh Danh kể thẳng về sĩ quan trẻ bây giờ: "Không trả lời được câu hỏi của đánh giá viên RightShip." Không đọc được thông số máy móc. Không nghe ra các từ chuyên ngành. Không giải thích được hệ thống trên tàu vận hành như thế nào. Có cả đại phó chưa hiểu RightShip yêu cầu gì, quy trình phải làm gì.

Nhiều người thấy chỗ hổng thì than. Anh Danh thấy chỗ hổng thì nhận nó về mình. Người anh muốn phục vụ là toàn bộ sĩ quan boong và máy: đại phó, phó hai, phó ba, máy trưởng, máy hai, máy ba, máy tư, điện trưởng. Mục tiêu anh đặt ra rất cụ thể: "giúp tàu đạt RightShip 3 sao và giữ đủ 12 tháng."

Tôi để ý hai chữ "giữ đủ". Đạt chuẩn vetting một lần thì còn có thể nhờ may. Giữ trọn mười hai tháng thì phải cả con tàu làm đúng mỗi ngày. Người đặt mục tiêu bằng chữ "giữ" là người làm nghề tới gốc. Và mỗi sĩ quan trẻ hiểu nghề hơn là thêm một con tàu an toàn hơn, thêm nhiều gia đình trên bờ yên lòng hơn khi người thân ra khơi.

Cuốn sách cho con trai và cho nghề

Cách truyền nghề anh Danh chọn là viết sách, một cuốn cẩm nang cho sĩ quan: hiểu SOLAS, MARPOL, RightShip và các công ước quốc tế, tiếng Anh chuyên ngành hàng hải, hiểu nghề thuyền viên, và những kinh nghiệm đi biển để dạy lại thế hệ trẻ.

Trong sứ mệnh ấy có một dòng rất riêng. Anh muốn truyền lại cho sĩ quan trẻ "và cho con trai sau này theo nghề đi biển." Người cha mong con nối nghề mình là người thương nghề và tự hào về nghề. Nếu một ngày con trai anh ra biển, trong hành trang có thể có cuốn sách do chính cha mình viết, chắt từ mười mấy năm trên boong.

Chăm con tàu tới từng tờ giấy

Chia sẻ với tôi trong lớp ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, anh Danh muốn trợ lý AI đỡ cho mình những việc rất đời thường của một thuyền trưởng: ghép số liệu vào mẫu Noon Report, ETA report gửi agent, charterer và công ty; soạn Letter of Protest khi nhận thiếu hàng ở một cảng Indonesia; rà lỗi giấy tờ theo yêu cầu RightShip; tra thủ tục từng cảng; và đánh máy lại những chứng chỉ cũ mờ chữ của chính tàu mình, "chép đúng bản gốc." Một người giữa đại dương vẫn tự tìm cách cho từng bản báo cáo gọn hơn, chuẩn hơn, cho thấy anh chăm con tàu của mình tới cả phần giấy tờ.

Người vẽ hải đồ cho lớp đi sau

Con tàu nào ra khơi cũng cần hải đồ để đi đúng luồng. Anh Phan Văn Danh vừa cầm lái, vừa đang vẽ một tấm hải đồ khác, cho nghề, để những người đi sau bớt phải mò đường như anh từng mò.

Chúc mừng anh Danh. Chúc VINASHIP UNITY sớm giữ trọn ba sao RightShip đủ mười hai tháng, và chúc cuốn sách của anh sớm tới tay các sĩ quan trẻ, trong đó có con trai anh.