25 năm đọc lòng đất và chữ "tiền là máu" của Tiến sĩ Phùng Khắc Hoàn ở Hà Nội

"Tiền là máu mà." Anh Phùng Khắc Hoàn nói câu ấy khi kể về công việc thẩm định đầu tư của mình. Câu nói rất gọn, nhưng ai làm đầu tư lâu năm nghe xong sẽ gật đầu ngay. Một đồng vốn rót sai chỗ, cũng như máu chảy ra khỏi cơ thể, rất khó lấy lại.

Anh Hoàn là Tiến sĩ địa chất dầu khí, 25 năm trong nghề, hiện là Giám đốc BigEnergy ở Hà Nội. Việc của anh là tìm kiếm và đánh giá cơ hội đầu tư vào các dự án dầu khí, khoáng sản và khoáng sản chiến lược (critical mineral) cho công ty, chủ yếu ở mảng kỹ thuật. Anh đã đi qua khoảng mười tới mười lăm dự án, phần lớn ở thị trường nước ngoài.

Người đọc được những gì nằm dưới lòng đất

Sở trường anh tự nhận là đánh giá tiềm năng, tài nguyên dầu khí, khoáng sản. Nói bằng lời thường thì đó là nghề nhìn vào những lớp đá nằm sâu dưới lòng đất, thứ không ai tận mắt thấy được, rồi nói cho công ty biết bên dưới có đáng để bỏ tiền hay không. Công cụ quen tay của anh là Petrel, một phần mềm chuyên ngành của dân địa chất dầu khí.

Mười mấy dự án ở nước ngoài nghĩa là mười mấy lần anh đứng giữa một bên là số liệu địa chất, một bên là quyết định rót vốn. Nhận định kỹ thuật của anh là nền cho cả nhóm cân nhắc. Hai mươi lăm năm được tin giao phần việc ấy là hai mươi lăm năm giữ uy tín bằng sự chính xác.

Bốn người, một quyết định

Anh kể về một dự án thăm dò khoáng sản chiến lược mà nhóm anh đang đánh giá. Dự án thăm dò thì rủi ro cao, nên anh cho rằng phải xem kỹ từ gốc: giấy phép ban đầu, thủ tục pháp lý, tài liệu kỹ thuật, rồi cả lịch sử thăm dò trước đây.

Cách anh tổ chức nhóm thẩm định rất đáng học. Nhóm có bốn người với bốn vai rõ ràng: một người lo kỹ thuật, một người lo tài chính, một chuyên gia, và một người chuyên phản biện độc lập. Người thứ tư ấy có nhiệm vụ đi tìm chỗ sai của ba người còn lại. Một nhóm tự đặt sẵn người "cãi" mình vào bàn là một nhóm đặt sự thật lên trên cái tôi. Câu "tiền là máu" sống được trong công việc của anh chính là nhờ những cấu trúc như vậy.

Khi kỹ thuật lên tiếng trước luật

Chuyện thu giữ và lưu trữ carbon (CCUS) ở Việt Nam, Luật Dầu khí mới đã cho phép. Nhiều người sẽ coi đó là cánh cửa đã mở. Anh Hoàn thì đặt một câu hỏi của người làm địa chất: nếu địa tầng không có lớp muối đủ dày để làm tầng chắn, thì về kỹ thuật vẫn không làm được, dù hành lang pháp lý đã sẵn sàng.

Luật có thể viết trong một năm. Lòng đất thì hình thành qua hàng triệu năm và không đổi theo văn bản nào. Người dám nói điều đó ra là người đặt trách nhiệm nghề nghiệp lên trên sự dễ nghe.

Trợ lý cho những bộ hồ sơ nặng

Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, anh Hoàn muốn trợ lý AI làm phần việc tốn công nhất của mỗi lần thẩm định: tổng hợp tài liệu, phân tích, dựng các file trình bày có hình ảnh địa chất, kiến tạo, số liệu trữ lượng, để rút ngắn thời gian đánh giá. Anh vạch ranh giới rất rõ: quyết định đầu tư cuối cùng vẫn thuộc về nhóm đánh giá, trợ lý chỉ lo khâu tổng hợp và phân tích. Một tiến sĩ 25 năm nghề chủ động học công cụ mới mà vẫn giữ quyền phán quyết cho con người, cho thấy anh hiểu rất sâu cả nghề của mình lẫn giới hạn của máy.

Năm chữ làm nền

Anh để lại một câu: "Sự tử tế, cẩn trọng, nhiệt tình, trung thực và phải đàng hoàng." Nhìn cách anh dựng nhóm bốn người, cách anh nói thật về tầng muối, thì năm chữ ấy không nằm trên giấy. Nó nằm trong từng bộ hồ sơ anh ký tên.

Chúc mừng anh Hoàn. Chúc dự án anh đang thẩm định ra được kết luận đúng như lòng đất nói, và chúc anh có thêm thời gian cho những câu hỏi lớn của nghề khi trợ lý đã gánh bớt phần giấy tờ.