Chi nhánh 36 người đứng dậy sau ba năm và ba mươi tư năm Vinacontrol của anh Trần Minh Đức ở Hà Nội

"Hãy tự đốt đuốc lên mà đi. Chỉ có chính mình giúp được cho mình." Anh Trần Minh Đức mượn lời Đức Phật làm bài học tâm đắc của đời mình. Nhìn con đường ba mươi tư năm của anh, tôi thấy câu ấy không nằm trên giấy. Anh đã sống đúng như thế, từ lúc còn là cậu sinh viên Hàng hải cho tới ghế Trưởng ban Đầu tư và Phát triển của Công ty Cổ phần Tập đoàn Vinacontrol hôm nay.

Người giữ sự thật cho từng lô hàng

Anh Đức vào Vinacontrol khi còn đang học Đại học Hàng hải, ở vị trí giám định viên hàng hóa xuất nhập khẩu. Rồi anh đi qua từng chặng: trưởng phòng giám định, giám đốc chi nhánh Quảng Ninh, giám đốc kỹ thuật, và bây giờ là Trưởng ban Đầu tư và Phát triển. Ba mươi tư năm ở một nơi.

Nghề giám định là một nghề ít người ngoài để ý. Một con tàu cập cảng, một lô hàng qua biên, người mua và người bán ở hai đầu trái đất cần một bên thứ ba nói cho họ biết sự thật: hàng đủ không, đúng không, chất lượng thế nào. Người giám định đứng ở chỗ đó. Nguyên tắc hành nghề anh giữ suốt ba mươi tư năm gói trong sáu chữ: "chính xác, trung thực, kịp thời", với phương châm "độc lập, khách quan".

Với nhiều người, đó là khẩu hiệu treo tường. Với anh Đức, đó là cái nghề. Một con số sai trong biên bản giám định có thể làm một doanh nghiệp mất cả lô hàng, mất cả bạn hàng. Giữ được chữ "trung thực" ba mươi tư năm liền là giữ niềm tin cho cả dòng chảy xuất nhập khẩu đi qua tay mình.

Ba năm đưa một chi nhánh đứng dậy

Dấu ấn rõ nhất trong sự nghiệp của anh nằm ở Quảng Ninh.

Anh được đề cử làm giám đốc chi nhánh Vinacontrol Quảng Ninh đúng vào lúc khó nhất: công ty chuyển từ nhà nước sang cổ phần, doanh thu và nhân sự cùng sụt giảm. Chi nhánh khi ấy còn 36 người, doanh số rất thấp. Ai từng đi qua giai đoạn cổ phần hóa đều hiểu không khí đó: người lo mất việc, người muốn đi, cơ chế cũ không còn chạy, cơ chế mới chưa ai quen.

Anh Đức không chờ ai cứu. Anh tự nghiên cứu và áp dụng cơ chế khoán mục tiêu. Chỉ sau ba năm, chi nhánh phục hồi mạnh: doanh số tăng khoảng gấp năm, nhân viên từ 36 lên khoảng 68 người. Mười lăm năm sau, chi nhánh ấy đạt doanh số gấp nhiều chục lần thời điểm anh nhận.

Tôi để ý con số nhân sự hơn con số doanh thu. Từ 36 lên 68 nghĩa là trong ba năm, anh không chỉ giữ được những người đang có, anh còn mở thêm chỗ đứng cho ba mươi mấy gia đình nữa. Cơ chế khoán mục tiêu nghe thì khô, nhưng bản chất của nó là trao quyền và trao niềm tin: ai làm tốt thì được hưởng xứng đáng. Người lãnh đạo dám khoán là người tin vào anh em của mình. Đó chính là ngọn đuốc anh tự đốt lên cho cả một chi nhánh cùng đi.

Nhà huấn luyện đầu tiên của đất mỏ

Đứng vững ở vai quản lý rồi, anh Đức vẫn đi học. Anh theo các lớp quản trị, lấy chứng chỉ CEO, rồi theo chương trình huấn luyện doanh nghiệp ActionCOACH và hoàn thành khóa ActionCOACH Business Coach Training tháng 5/2016.

Anh trở thành một trong những nhà huấn luyện doanh nghiệp ActionCOACH quốc tế đầu tiên ở khu vực Quảng Ninh, đã huấn luyện cho hơn 50 chủ doanh nghiệp. Hiện anh là Phó Chủ tịch Hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ thành phố Hạ Long.

Hơn 50 chủ doanh nghiệp, mỗi người phía sau là một đội nhân viên, một nhóm khách hàng, một chuỗi gia đình sống nhờ doanh nghiệp ấy. Điều anh làm ở Quảng Ninh năm xưa cho một chi nhánh, anh đã nhân lên cho cả một cộng đồng doanh nghiệp đất mỏ.

Muốn người khác cũng tự đốt đuốc

Sứ mệnh anh Đức tự viết cho mình rất giản dị: giúp người khác làm chủ được cuộc sống, có động lực và sống an lành. Anh có một quan sát mà tôi rất đồng cảm: nhiều người ngại học để nâng cấp bản thân, nên dù có thể kiếm được nhiều tiền hơn, cuộc sống vẫn vất vả, không an yên.

Câu ấy đi thẳng vào gốc. Anh không nói chuyện làm giàu, anh nói chuyện an yên. Một người ba mươi tư năm đứng giữa người mua và người bán, huấn luyện hơn 50 ông chủ, cuối cùng chọn chữ "an lành" làm đích đến cho người khác, là người đã hiểu tiền chỉ là một phần của một đời sống tốt.

Học AI mỗi ngày, không ai trả tiền

Anh Đức có một chi tiết rất đáng yêu khi kể về những thú vui ngoài giờ làm. Giữa những việc rất đời thường như chơi với cháu ngoại, xem phim, chơi golf, đọc tin tức, anh ghi thêm: tìm hiểu về AI, số hóa mỗi ngày "dù không ai trả tiền cho việc đó".

Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, anh Đức muốn trợ lý AI giúp mình làm tài liệu hướng dẫn công việc, quản lý dự án, phát triển sản phẩm dịch vụ mới, hướng dẫn nhân viên trong ban và làm báo cáo. Đó cũng chính là những việc anh đang gánh ở Ban Đầu tư và Phát triển, nơi anh được giao cả nhiệm vụ xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo cho tập đoàn. Người được giao gieo văn hóa đổi mới mà tự mình học cái mới mỗi ngày, không chờ ai giao, không chờ ai trả công, thì văn hóa ấy có gốc để mọc lên.

Ngọn đuốc vẫn cháy

Từ cậu sinh viên đi giám định hàng xuất nhập khẩu, tới người đưa một chi nhánh đứng dậy, tới nhà huấn luyện của hơn 50 ông chủ, rồi người gieo đổi mới cho cả tập đoàn, anh Trần Minh Đức đi con đường nào cũng bằng ngọn đuốc do chính mình thắp. Và ở tuổi đã có cháu ngoại để chơi cùng, anh vẫn đang thắp thêm.

Chúc mừng anh Đức. Chúc những dự án anh đang ấp ủ cho Vinacontrol sớm thành hình, và chúc sứ mệnh "sống an lành" anh mang tới cho người khác cũng trở về trọn vẹn với chính anh.