Cây ý tưởng và hai mươi năm đi tìm nguyên nhân rễ của anh Trần Văn Thủy ở Hà Nội
Có một chiếc máy rửa bị gãy trục tới hai, ba lần. Ai cũng sửa, ai cũng đưa đối sách, vì cho rằng thủ phạm là cái sensor chập chờn. Anh Trần Văn Thủy đề xuất thay sensor bằng limit switch. Từ đó, chiếc máy không gãy trục thêm lần nào.
Chuyện nhỏ ấy gói gần hết con người anh. Người bạn của tôi ở Trung Giã, Hà Nội, làm kỹ sư cơ khí gần hai mươi năm, và trong ngần ấy năm anh luôn đi tìm cái gốc của vấn đề, thay vì dừng ở chỗ vá tạm.
Từ khuôn và jig kim loại tấm
Anh Thủy học Kỹ sư Cơ khí chế tạo máy ở Đại học Kỹ thuật Công nghiệp Thái Nguyên từ năm 2001 đến 2006. Ra trường, anh thiết kế khuôn và jig cho sản phẩm kim loại tấm ở Công ty Nội thất Hòa Phát, rồi năm 2008 sang Yamaha Motor Việt Nam. Ở Yamaha, anh làm kỹ sư jig và thiết bị, rồi phát triển model mới, tổng cộng khoảng bảy năm.
Rồi anh muốn đi xa hơn và nhắm tới Samsung. Lần đầu nộp hồ sơ, anh viết CV không kỹ, hệ thống đánh giá là chưa phù hợp, và một khi đã bị loại thì không nộp lại được. Anh mất hai năm chờ. Hai năm ấy anh không ngồi yên mà rèn luyện, học tiếng Anh và đợi cơ hội mới. Tháng 4/2015, anh vào Samsung Electro-Mechanics Việt Nam và gắn bó ở đó mười năm, tới cuối năm 2025.
Bị từ chối một lần, anh không đổi hướng mà đổi chính mình. Hai năm chờ ấy là hai năm anh tự chuẩn bị cho mười năm về sau.
Mười năm với những dây chuyền lớn
Từ 2015 đến 2020, anh làm trưởng nhóm Thiết bị Lens, quản lý hơn ba nghìn thiết bị, dẫn đội khoảng ba mươi kỹ sư và kỹ thuật viên, hỗ trợ sản lượng bốn tới sáu triệu sản phẩm lens mỗi tháng. Từ cuối 2020 đến cuối 2025, anh làm trưởng nhóm Tool & Jig cho Camera Module, đẩy mạnh nội địa hóa Tool & Jig và tiết kiệm cho công ty một khoản rất lớn mỗi năm.
Chuyện anh nhớ nhất ở giai đoạn này là với một đối tác người Hàn. Họ làm cho nhà máy một chiếc máy lắp magnet vào barrel của sản phẩm lens, nhưng magnet cứ bị xước, máy không thể nghiệm thu. Họ đã "loay hoay cả tháng trời". Anh vào cuộc tìm nguyên nhân, giúp họ hoàn thành việc cài đặt máy sớm hơn dự kiến.
Giúp được đối tác tháo một nút thắt mà chính họ, người làm ra máy, bế tắc cả tháng. Đó là lúc tay nghề của một kỹ sư Việt được người nước ngoài nhìn bằng con mắt khác.
Người được gọi là cây ý tưởng
Chuyên môn sâu nhất của anh là tự động hóa và cải tiến. Anh học nó chủ yếu ngay trong công việc với người Nhật. Người dạy anh nhiều nhất là một chuyên gia Nhật Bản, người chỉ cho anh cách phân tích từng thao tác của công nhân, tìm ra những điểm gây lãng phí thời gian trên dây chuyền và các phương pháp cải tiến. Ngoài kinh nghiệm, anh có chứng chỉ AMEE3, chứng chỉ đánh giá viên nội bộ ISO 9001 và ISO 14001, dùng thành thạo AutoCAD 2D/3D, SolidWorks, Cimatron, Solid Edge.
Điều anh tự hào nhất là mình có nhiều ý tưởng cải tiến. Đồng nghiệp đặt cho anh biệt danh "cây ý tưởng". Có một chiếc máy mà bên chuyên làm tự động hóa không nghĩ ra giải pháp, anh lại nghĩ ra và đề nghị họ làm theo. Cách anh nghĩ ra là mượn nguyên lý hoạt động của một chiếc máy ở công đoạn khác, áp sang chiếc máy đang cần cải tiến.
Một cái cây cho quả quanh năm vì rễ của nó cắm sâu. Biệt danh đồng nghiệp đặt cho anh đúng tới từng chữ.
Đi tới tận rễ
Nói về nghề, anh chỉ ra một sai lầm rất hay gặp: "Họ không tập trung vào nguyên nhân rễ mà chỉ tập trung đi xử lý vấn đề và dừng lại ở đó". Chiếc máy rửa gãy trục là ví dụ anh đưa ra. Khi gặp sự cố không thể dựng lại hiện trường để tìm nguyên nhân, anh cũng có cách: liệt kê mọi tình huống có thể xảy ra, rồi đưa đối sách cho từng tình huống.
Quan điểm anh giữ trong nghề và trong đời gói trong một câu: "Nghĩ làm sao để làm được chứ không phải nghĩ lý do làm sao để không làm". Anh còn một nguyên tắc về chuyện kiếm tiền: nghề nào tốt cho mình mà không tốt cho người khác, không tốt cho môi trường thì anh không làm.
Ngoài công việc, người quen hay tìm anh để hỏi nên cho con học ngành gì, định hướng cho con ra sao. Người ta chỉ hỏi chuyện tương lai con cái với người mà mình thật sự tin.
Một chương mới ở xưởng kim loại tấm
Từ tháng 8/2026, anh về Công ty AMA làm trưởng nhóm tự động hóa, hỗ trợ nhà máy mới, trước mắt là xưởng kim loại tấm, phụ trách bốn nhân viên kỹ thuật thiết kế và kỹ thuật sản xuất. Khách của AMA là các công ty FDI, người anh làm việc cùng phía khách thường là giám đốc nhà máy người Việt hoặc người Hàn, những người lo nhất về chi phí, năng suất, quy trình và chất lượng.
Việc tốn sức nhất của anh bây giờ là nghĩ ý tưởng chế tạo jig cho sản xuất hàn, tự thiết kế trên AutoCAD và SolidWorks, rồi bóc tách BOM và lập danh sách vật tư, có bộ mất một tới hai tuần. Anh đang muốn giao cho trợ lý AI phần ấy trước: anh đưa bản vẽ chi tiết cần hàn kèm yêu cầu về jig và dung sai, trợ lý đưa vài ý tưởng thô để anh kiểm, hai bên cùng tinh chỉnh, rồi trợ lý tách BOM; sau đó là cùng anh nghĩ ý tưởng cải tiến, phân tích đầu tư theo đúng quy trình anh đã học, và dựng kênh YouTube, fanpage. Đích anh đặt là rút một bộ jig từ hai tuần xuống còn một tuần. Một cây ý tưởng tự tìm thêm cho mình một người phụ việc để có thêm thời gian cho những việc lớn hơn, đó là nỗ lực rất đáng quý, và anh đã tìm ra con đường của mình.
Giúp người khác bớt khổ
Mong muốn lâu nay của anh Thủy là giúp mọi người bớt khổ, giúp mọi người có vốn sống trí tuệ, để biết rằng trên đời này cái gì cũng có nguyên lý và quy luật của nó. Người cả đời đi tìm nguyên nhân rễ cho máy móc, nay muốn giúp người khác tìm nguyên nhân rễ cho cuộc sống của chính họ.
Chúc mừng anh Thủy. Chúc những bộ jig hàn ở AMA sớm ra đời nhanh gấp đôi, và chúc kênh YouTube anh ấp ủ sớm đến được với những người đang cần một góc nhìn có nguyên lý như anh.
