Hai mươi sáu năm dạy Toán và nghề dạy trò tự học của chị Văn Thị Nguyệt Hải ở Hải Phòng

Có một cậu học trò lớp 9 rất khó giữ được sự tập trung. Nhiều người sẽ nhắc em ngồi im, rồi nhắc lần nữa. Chị Văn Thị Nguyệt Hải làm ngược lại: chị cho em ra ngoài vận động, rồi mới quay vào học tiếp. Cứ thế, khả năng tập trung của em tăng lên, việc học có hiệu quả hơn, và điểm Toán của em đi từ 7 lên 9.

Câu chuyện nhỏ ấy nói lên cái tinh thần chị mang theo suốt hai mươi sáu năm đứng bục giảng: nhìn vào từng đứa trẻ, rồi tìm cách cho đúng với em đó. Trò chuyện với chị, tôi thấy một cô giáo dạy Toán mà điều chị dạy giỏi nhất lại là cách học.

Từ Sư phạm Hà Nội tới hai mươi sáu năm đứng lớp

Chị ra trường từ Đại học Sư phạm Hà Nội, đi dạy Toán đã hai mươi sáu năm, dạy cả cấp THPT lẫn THCS. Hiện chị dạy ở Trường THCS Lạc Viên, sống ở phường Đông Hải, Hải Phòng.

Chuyên môn sâu nhất của chị là dạy học sinh khá, giỏi môn Toán. Chị được đào tạo bài bản ở trường Sư phạm, nhưng khi được hỏi đã học và rèn chuyên môn ấy từ đâu, chị trả lời rất thật: "Phần lớn là tự học".

Một người dạy Toán cho học sinh giỏi mà vẫn coi tự học là gốc của mình, người đó hiểu rõ hơn ai hết điều mình muốn trao cho học trò.

Năm 2015, đổi cách dạy cho trò nhỏ

Bước ngoặt lớn nhất trong nghề của chị là năm 2015. Năm đó chị chuyển từ Trường THPT Kiến Thụy về dạy cấp THCS, vì muốn về gần nhà. Chuyển trường cũng là chuyển đối tượng: từ học sinh lớn về học sinh nhỏ. Dạy các em nhỏ thì không thể dạy y như dạy các anh chị lớp trên, và chị phải đổi cách làm của mình.

Chị tóm lại bước chuyển ấy bằng một câu rất gọn: "HS lớn về HS nhỏ, Cần chi tiết, cẩn thận hơn". Và chị vượt qua đúng bằng hai chữ đó, dạy chi tiết hơn, cẩn thận hơn.

Có những người dạy lâu năm sẽ giữ nguyên cách cũ, để học trò tự thích nghi với mình. Chị chọn tự thay đổi để hợp với học trò. Đó là sự khiêm tốn của người thầy thật sự đặt các em lên trước.

Trò tự làm trước, cô vào sau

Điều chị theo đuổi trong nghề, nói theo đúng lời chị, là "Phát triển khả năng tự học của HS". Trên lớp, chị đi theo một trình tự rõ ràng. Đầu tiên, các em tự nghiên cứu lý thuyết và các ví dụ. Tiếp theo, chị đặt câu hỏi phát vấn, hỏi thế nào thì tùy nội dung từng bài, để biết các em đã hiểu tới đâu. Sau đó các em làm bài tự luyện. Em nào chưa hiểu chỗ nào thì lúc đó cô giáo mới vào hỗ trợ, đúng ở chỗ ấy.

Cách dạy này cần nhiều kiên nhẫn hơn cách giảng hết cho các em chép. Nhưng nó để lại cho học trò một thứ đi theo các em rất lâu sau khi quên hết công thức: biết tự tìm ra đường.

Lời khen làm chị tự hào nhất đến từ chính học trò: "Nhờ cô mà chúng em tự học được nhiều thứ". Một cô giáo được học trò nhớ tới vì đã dạy các em tự đi một mình, đó là cô giáo đã làm tròn nghề.

Một trăm hai mươi gia đình sau mỗi lần nhận xét

Năm học này chị dạy Toán lớp 6 và lớp 9, tổng cộng khoảng 120 học sinh. Người chị phục vụ không chỉ là học trò mà còn là bố mẹ các em. Phụ huynh thường lo một chuyện giống nhau: không biết nên kèm con thế nào để con học tốt. Chị liên lạc với họ chủ yếu qua Zalo.

Ngoài giờ lên lớp, hai việc tốn thời gian nhất của chị mỗi tuần là ra đề và trả lời tin nhắn phụ huynh, cộng lại khoảng 12 giờ. Việc trả lời nặng vì số lượng: mỗi lần chị gửi nhận xét cho 120 học sinh là sẽ có phản hồi của 120 phụ huynh. Mỗi tin nhắn là một người bố, người mẹ đang lo cho con.

Để thời gian quay về với học trò

Chị đang muốn giao cho trợ lý AI một vòng việc nối liền nhau: ra đề kiểm tra kèm đáp án, chấm bài trắc nghiệm và tự luận, rồi soạn sẵn tin trả lời phụ huynh và thống kê phụ huynh nào đã phản hồi, nhà nào chưa, mỗi người hỏi chuyện gì. Chị nói rõ mình vẫn là người đọc lại, chỉnh cho hợp với học trò của mình và quyết nội dung cuối cùng trước khi gửi đi. Mục tiêu sau ba tháng của chị là những việc ấy "chỉ còn phải làm 30 phút một ngày". Một cô giáo hai mươi sáu năm tuổi nghề vẫn tự đi tìm công cụ mới, mà vẫn giữ nguyên sự cẩn thận chị rèn từ năm 2015, cho thấy chị Hải đã tìm được con đường để dành nhiều thời gian hơn cho chính các em.

Nghề cao quý nhất

Quan điểm chị luôn giữ khi làm nghề rất giản dị: "Nghề dạy học là một trong những nghề cao quý nhất". Câu ấy nghe quen, nhưng đặt cạnh hai mươi sáu năm của chị, cạnh cậu học trò được ra ngoài vận động rồi quay vào làm Toán đạt 9 điểm, cạnh 120 tin nhắn chị đọc sau mỗi lần nhận xét, thì nó không còn là một câu khẩu hiệu nữa.

Học trò của chị rồi sẽ lớn, sẽ quên nhiều bài Toán. Nhưng thói quen tự tìm ra lời giải mà cô Hải rèn cho các em thì sẽ đi theo các em vào đời.

Chúc mừng chị Hải. Chúc mỗi năm học của chị có thêm nhiều học trò biết tự học, chúc mỗi tuần làm việc của chị nhẹ hơn khi có trợ lý đỡ phần soạn và thống kê, và chúc chị giữ mãi niềm tin vào nghề cao quý mà chị đã chọn.